सर्वर्त्तुषु सुखश्चापि निषधः पर्वतो महान्
सर्व ऋतूंमध्ये निसध हा महान पर्वत सुखद आहे.
द्वात्रिंशच्च सहस्राणि विस्तीर्णः स च मूर्द्धनि
त्याच्या शिखरावर तो बत्तीस हजार योजन विस्तारलेला आहे.
नानावर्णास्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः
त्याच्या बाजूंना वेगवेगळे रंग असून, प्रजापतीचे गुण त्यात आहेत.
पूर्वतर्ः श्वेतवर्णश्च ब्राह्मणस्तस्य तेन तत्
त्याचा पूर्वेकडील भाग पांढरा असून, तिथे ब्राह्मण वास करतो.
तेनास्य क्षत्त्रभावस्तु मेरोर्नानार्थकारणात्
त्याच्या क्शत्रिय स्वरूपाची उत्पत्ती मेरूवरून विविध कारणांनी झाली आहे.
भृङ्गपत्रनिभश्चापि पश्चिमेन समाचितः
पश्चिमेकडे तो भृंगाच्या पंखांसारखा आच्छादलेला आहे.
वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः
स्वतःच्य स्वरूपाने, रंगाने आणि आकाराने ते गोल आहे असे सांगितले आहे.
मयुरबर्हवर्णस्तु शातकैंभश्च शृङ्गवान्
त्याचा रंग मोराच्या पिसासारखा असून, तो सोन्यासारखा आणि शिखरांनी युक्त आहे.
तेषामन्तरविष्कंभो नवसाहस्र उच्यते
त्यांच्या आतला व्यास नऊ हजार आहे असे म्हटले जाते.
नवैवं तु सहस्राणि विस्तीर्णं सर्वतस्तु तत्
त्याची सर्व बाजूंनी लांबी नऊ हजार आहे.
वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
वेदीचा अर्धा भाग मेरूच्या दक्षिणेला आणि उरलेला अर्धा भाग उत्तरेला आहे.
द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनानां समुच्छ्रयात्
प्रत्येकाची रुंदी आणि उंची दोन हजार योजनांची आहे.
योजनानां सहस्राणि शतं द्वावायतौ गिरी
ते दोन पर्वत एक लाख योजनांपर्यंत पसरलेले आहेत.
श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांस्तथा
श्वेत, हेमकूट, हिमवत आणि शृंगवत हे पर्वत आहेत.
तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्णाणि सप्त वै
त्यांच्या मध्ये वस्ती असलेली प्रदेशे आहेत, जी सात रंगांची आहेत.
संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम्
त्या प्रदेशांना नद्यांच्या शाखांनी वेगळे केले असून, एकमेकांना पोहोचता येत नाही.
इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
हिमवत प्रदेशातील हे क्षेत्र 'भारत' या नावाने प्रसिद्ध आहे.
नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते
हेमकूटापासून निःषध आहे, आणि तेथून ते हरिवर्ष म्हणून ओळखले जाते.
इलावृतात्पिरं नीलं सम्यकं नाम विश्रुतम्
इलावृतापासून पिष नावाचा प्रदेश आहे, आणि नीलापासून 'सम्यक' म्हणून प्रसिद्ध आहे.
हिरण्मयात्परं चैव शृङ्गवत्तः कुरु स्मृतम्
हिरण्यमय आणि शृंगवत यांच्या पलीकडे 'कुरु' म्हणून ओळखले जाते.
दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
तेथे चार लांब प्रदेश आहेत, आणि मधला भाग इलावृत आहे.
परं नीलवतो यच्च वेद्यर्द्धं तु तदुत्तरम्
नीलाच्या पलीकडे आणि वेदीच्या अर्ध्या भागाच्या पुढे उत्तरेकडील प्रदेश आहे.
तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्मध्य इलावृतम्
त्या दोघांच्या मध्ये मेरू पर्वत इलावृताच्या मध्यभागी आहे असे समजावे.
उदगायेतो महाशैलो माल्यवान्नाम नामतः
उत्तर दिशेला तो महान पर्वत आहे, ज्याचे नाव माल्यवत आहे.
आयामतश्चतुस्त्रिंशत्सहस्राणि प्रकीर्तितः
त्याची लांबी बत्तीस हजार आहे, असे सांगितले आहे.
आयामतो ऽथ विस्तारान्माल्यवा नितिविश्रुतः
लांबी आणि रुंदी यांच्या मोजमापात, माल्यवत पर्वत प्रसिद्ध आहे.
चतुर्वणः स सौवर्णः चतुरस्रः समुच्छ्रितः
तो पर्वत चार वर्णांचा, सोन्यासारखा, चौकोनी आणि उंच आहे.
तरुणादित्यवर्णाभो विधूम इव पावकः
त्याचा रंग ताज्या सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असून, धूर नसलेल्या अग्नीप्रमाणे तो चमकत असतो.
प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु
तो सोळा योजने खाली आणि तितकाच सोळा योजने विस्तारलेला आहे.
विस्तारात्रिगुणस्तस्य परिणाहः समन्ततः
त्याचा परिघ रुंदीच्या तिप्पट आहे.