नियोज्य लिखितं यन्त्रं मायावी सममन्त्रयत्
मायावीने ते कोरलेलं यंत्र बसवून त्यावर मंत्रोच्चार केले.
तद्यन्त्रं चारिकटके प्राक्षिपत्समरे ऽसुरः
त्या असुराने ते यंत्र लष्कराच्या मध्ये युद्धात फेकलं.
क्षिप्तमुल्लङ्घ्य च रणे पपात कटकान्तरे
युद्धात फेकलेलं ते ओलांडून तो छावणीच्या आत पडला.
विमुक्तशस्त्रसंन्यासमास्थिता दीनमानसाः
ज्यांनी शस्त्र खाली ठेवली होती, ते तिथे निराश मनाने उभे होते.
जयसिद्धफलं किं वा प्राणिहिंसा च पापदा
जिंकणं, यश मिळवणं किंवा बक्षीस मिळवणं, जर त्यासाठी प्राणहानी आणि पाप लागत असेल, तर त्याचा काय उपयोग?
वृथा कलकलं कृत्वा न फलं युद्धकर्मणा
फुकटची गडबड करून युद्ध करून काहीच साध्य होत नाही.
का वा सा मन्त्रिणी श्यामा भृत्यत्वं नो ऽथ कीदृशम्
ती काळी सल्लागार कोण आहे, आणि हे सेवकपण नेमकं कसं आहे?
वनिता स्वामिनीकृत्ये किं फलं मोक्ष्यते परम्
एका स्त्रीला मालकीण बनवून काय मिळणार? तिला खरंच मोकळं करता येईल का?
युद्धं शाम्यतु चास्माकं देहशस्त्रक्षतिप्रदम्
हे युद्ध, जे आपल्या शरीराला आणि शस्त्रांना जखमा देते, आता संपावं.
युद्धे मृत्युर्भवेदेव इति तत्र प्रमैव का
युद्धात मरण निश्चित असेल, तर त्यात खात्रीचं काय आहे?
आलस्यसदृशं नास्ति चित्तविश्रान्तिदायकम्
आळसासारखं मनाला विश्रांती देणारं दुसरं काहीच नाही.
तस्या राज्ञीत्वमपि नः समवायेन कल्पितम्
तिचं राणीपणही आपल्यासाठी योगायोगानं मिळालं.
नष्ट सत्त्वा च सा राज्ञी कान्नः शिक्षां करिष्यति
ती राणी, जिने आपली जिवंतपणा गमावली, आपल्याला काय शिकवणार?
शक्तयो निद्रया द्वारे घूर्णमाना इवाभवन्
त्यांच्या शक्ती दरवाजाजवळ झोपेच्या झुल्यात हलणाऱ्या सारख्या झाल्या.
शिथिलं चाभवत्सर्वं शक्तीनां कटकं महत्
संपूर्ण मोठं शक्तीचं सैन्य सैल पडलं.
जयविघ्नं महायन्त्रमिति कृत्वा स दानवः
त्या दैत्याने विजयात अडथळा आणणारे मोठे यंत्र तयार केले.
द्वितीययुद्धदिवसस्यार्धरात्रे गते सति
दुसऱ्या युद्धदिवशी अर्धी रात्र गेल्यावर,
आजगाम पुनर्दैत्यो विशुक्रः कटकं द्विषाम्
विशुक्र नावाचा दैत्य पुन्हा शत्रूंच्या छावणीत आला.
तथापि ता निरुद्योगाः शक्तयः कटके ऽभवन्
तरीही त्या शक्ती छावणीत निष्क्रियच राहिल्या.
अस्पृष्टे मन्त्रिणीदण्डनाथे चिन्तामवा पतुः
सल्लागार किंवा स्वामी यांच्याकडून काहीच न मिळाल्याने त्या चिंता करत बसल्या.
कस्य वाथ विकारेण सैनिका निर्गतोद्यमाः
कोणाच्या बदलामुळे सैनिकांचा उत्साह कमी झाला?
औदासीन्यं वितन्वन्ति शक्तयो निस्पृहा इमाः
या इच्छाशून्य शक्ती उदासीनता पसरवत आहेत.
चक्रस्यन्दनमारूढे महाराज्ञीं समूचतुः
रथावर बसलेल्या महाराणीला त्या दोघींनी संबोधले.
न शृण्वन्ति महाराज्ञि तवाज्ञां विश्वपालिताम्
महाराणी, तुमचे जगाचे रक्षण करणारे आदेश ते ऐकत नाहीत.
निद्रातन्द्रामुकुलिता दुर्वाक्यानि वितन्वते
झोपाळू आणि थकल्यासारखे ते कठोर शब्द बोलतात.
युद्धं च कीदृशमिति क्षेपं भूरि वितन्वते
'हे युद्ध कसे आहे?' असे म्हणत ते वारंवार टोमणे मारतात.
उद्दण्डभेरीनिस्वानैर्विभिन्दन्निव रोदसी
गर्जना करणाऱ्या ढोलांच्या आवाजाने जणू आकाश आणि पृथ्वी फाडली जात आहे.
इत्युक्त्वा सह दण्डिन्या मन्त्रिणी प्रणतिं व्यधात्
असे सांगून, दंडिनीबरोबर मंत्रिणीने वंदन केले.
दत्तदृष्टडिः समहसदतिरक्तरदावलिः
स्थिर नजर ठेवून, रक्तासारख्या लाल भेटवस्तूंच्या रांगेत बसली होती.
कटक्रोडगलद्दानः कश्चिदेव व्यजृंभत
कुणीतरी कडेवर आणि मांडीवरून वहात भेटवस्तू घेऊन प्रकट झाला.