छन्दजास्तु त्रयस्त्रिंशत्सर्गे स्वायंभुवस्य ह
स्वयंभुवाच्या सृष्टीत एकूण त्रेतीस मनातून जन्मलेले पुत्र होते.
विभासश्च क्रतुश्चैव प्रयातिर्विश्रुतो द्युतिः
विभास, क्रतू, प्रयाति, विश्रुत आणि द्युति,
असमश्चोग्रदृष्टिश्च सुनयो ऽथ शुचिश्रवाः
असमा, उग्रदृष्टि, सुनय आणि शुचिश्रवा,
तुरीय इद्रयुक्चैव युक्तो ग्रावजितस्तु वै
तुरीय, इद्रयुक, युक्त आणि ग्रावजित,
जरो विभुर्विभावश्च स ऋचीको ऽथ दुर्दिहः
जरा, विभु, विभाव, ऋचीक आणि दुर्दिह,
आसन्स्वायंभुवस्यैते चान्तरे सोमपायिनः
हे सर्व स्वयंभुवाच्या पुत्रांपैकी सोमपायी होते.
तेषामिन्द्रस्तद्दा ह्यासीत्प्रथमे विश्वभुक्त प्रभुः
त्यांच्यात त्या वेळी इंद्रच सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचा पहिला उपभोगकर्ता होता.
सुपर्णयक्षगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः
सुपर्ण, यक्ष, गंधर्व, पिशाच, नाग आणि राक्षस,
स्वायंभुवेन्तरे ऽतीताः प्रजास्तासां महस्रशः
स्वयंभुवाच्या काळात यापैकी असंख्य प्रजाती होऊन गेल्या.
विस्तरादिह नोच्यन्ते माप्रसंगो भवेदिह
त्यांचा विस्तार इथे सांगितलेला नाही, कारण विषय भरकटू नये.
अतीतो वर्तमानेन दृष्टो वैवस्वते न सः
पूर्वी जे घडून गेले, ते या वर्तमान वैवस्वत मन्वंतरात दिसत नाहीत.
तेषां सर्पर्षयः पूर्वमासन्ये तान्निबोधत
त्यांच्यात पूर्वी सर्पऋषी होते; त्यांची नावे ऐक.
अत्रिश्चैव वसिष्ठस्च सप्त स्वायंभुवे ऽतरे
अत्री आणि वसिष्ठ, तसेच स्वायंभुव मन्वंतरातील सात ऋषी—
ज्योतिष्मान् द्युतिमान्हव्यः सवनः सत्त्र एव च
ज्योतिष्मान, द्युतिमान, हव्यम, सवन आणि सत्र हे देखील—
वायुवेगा महासत्त्वा राजानः प्रथमेंऽतरे
वाऱ्यासारखे वेगवान, महान आत्म्यांचे आणि त्या पहिल्या युगातील राजे—
सपिशाचमनुष्यञ्च ससुपर्णाप्सरोगणम्
पिशाच, माणसे, सुपर्ण, आणि अप्सरांचा समूह यांच्यासह—
बहुत्वान्नामधेयानां संख्या तेषां कुतः कुले
त्यांची नावे इतकी असंख्य आहेत की त्यांच्या वंशातील संख्या कशी कळणार?
कालेन महतातीता अयनाब्दयुगक्रमैः
महाकाळ लोटून गेला आहे, अनेक अयन, वर्षे आणि युगांच्या फेरांनी.
कस्य योनिः किमादिश्च किं सतत्त्वः किमात्मकः
कोणाची उत्पत्ती, कोणते प्रारंभ, खरे स्वरूप काय, आणि त्याचा खरा अर्थ कोणता?
किं नामधेयं को ऽस्यात्मा एप्तत्त्वं ब्रूहि तत्त्वतः
त्याचे नाव काय, त्याचे स्वरूप काय, आणि त्याचे खरे तत्त्व काय? हे सत्य सांग.
सूर्ययोनिर्निमेषादिः संख्याचक्षुः स उच्यते
सूर्य हा मूळ, तोच क्षणांची मोजणी करणारा, संख्या ठरवणारा आणि डोळा समजला जातो.
संवत्सरः सतत्त्वश्च नाम चास्य कलात्मकः
वर्ष हे त्याचे खरे स्वरूप आहे, आणि त्याचे नाव काळाच्या विभागांनी बनले आहे.
पञ्चधा प्रविभक्तां तु कालावस्थां निबोधत
आता काळाच्या अवस्थेची पाच भागांत विभागणी समजून घे.
संवत्सरस्तु प्रथमो द्वितीयः परिवत्सरः
वर्ष हे पहिले, परिवत्सर दुसरे—
पञ्चमो वत्सरस्तेषां कालःस युगसज्ञितः
त्यातील पाचवे म्हणजे वत्सर, आणि तोच काळ युग म्हणून ओळखला जातो.
क्रतुरग्निस्तु यः प्रोक्तः स तु संवत्सरो मतः
जो क्रतू म्हणून ओळखला जाणारा यज्ञाग्नी आहे, तोच वर्ष मानला जातो.
शुक्लकृष्णगतिश्चापि अपां सारमयः खगः
शुक्ल आणि कृष्ण पक्षांची गती, आणि पाण्याच्या साराने बनलेला पक्षी—
यश्चायं पवते लोकांस्तनुभिः सप्तसप्तभिः
जो आपल्या सात-सात रूपांनी सर्व लोकांमध्ये व्यापून आहे—
अहङ्कारादुदग्रुद्रः संभूतो ब्रह्मणास्तु यः
अहंकारातून, ब्रह्माने निर्माण केलेला, तो प्रचंड रुद्र उत्पन्न झाला.
सतत्त्वं तस्य वक्ष्यमि कीर्त्यमानं निबोधत
त्याचे खरे स्वरूप मी आता सांगतो, जसे ते गौरवले जाते, ते लक्षपूर्वक ऐक.