एवं प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषेंऽतरे
अशा प्रकारे प्राचेतसांचा पुत्र दक्ष चाक्षुष मन्वंतरात जन्मला.
जज्ञे तदाभिशापेन द्वितीय इति नः श्रुतम्
त्या शापामुळे त्याचा दुसरा जन्म झाला, असं आम्ही ऐकलं आहे.
आद्ये त्रेतायुगे पूर्वं मनोर्वैवस्वतस्य च
पहिल्या त्रेतायुगात, वैवस्वत मनुच्या काळापूर्वी,
इत्येषो ऽनुशयो ह्यासीत्तयोर्जात्यन्तरानुगः
अशा प्रकारे, दोघांच्या वंशपरिवर्तनामुळे हा खेद निर्माण झाला.
तस्मान्नानुशयः कार्यो वैरेष्विह कदाचन
म्हणून शत्रूंवर कधीही मनात राग धरू नये.
ख्यातिं न मुञ्चते जन्तुस्तन्न कार्यं विपश्चिता
कोणताही जीव कीर्ती सहज सोडत नाही; म्हणून शहाण्याने तसं करू नये.
या दक्षमधिकृत्येह त्वया पूर्वं प्रचौदिता
इथे दक्षाबद्दल तू पूर्वी विचारले होतेस,
पितॄणामानुपूर्व्येण देवान्वक्ष्याम्यतः परम्
आता मी पितरांनंतर देवांची नावे सांगतो.
देवायामा इति ख्याताः पूर्वं ये यज्ञसूनवः
पूर्वी जे यज्ञाचे पुत्र म्हणून प्रसिद्ध होते, त्यांना देवायामा म्हणतात.
पुत्राः स्वायंभुवस्यैते शक्ता नाम तु मानसाः
हे सर्व स्वयंभुव मनातून उत्पन्न झालेले शक्त नावाचे पुत्र आहेत.
छन्दजास्तु त्रयस्त्रिंशत्सर्गे स्वायंभुवस्य ह
स्वयंभुवाच्या सृष्टीत एकूण त्रेतीस मनातून जन्मलेले पुत्र होते.
विभासश्च क्रतुश्चैव प्रयातिर्विश्रुतो द्युतिः
विभास, क्रतू, प्रयाति, विश्रुत आणि द्युति,
असमश्चोग्रदृष्टिश्च सुनयो ऽथ शुचिश्रवाः
असमा, उग्रदृष्टि, सुनय आणि शुचिश्रवा,
तुरीय इद्रयुक्चैव युक्तो ग्रावजितस्तु वै
तुरीय, इद्रयुक, युक्त आणि ग्रावजित,
जरो विभुर्विभावश्च स ऋचीको ऽथ दुर्दिहः
जरा, विभु, विभाव, ऋचीक आणि दुर्दिह,
आसन्स्वायंभुवस्यैते चान्तरे सोमपायिनः
हे सर्व स्वयंभुवाच्या पुत्रांपैकी सोमपायी होते.
तेषामिन्द्रस्तद्दा ह्यासीत्प्रथमे विश्वभुक्त प्रभुः
त्यांच्यात त्या वेळी इंद्रच सर्वांचा स्वामी आणि सर्वांचा पहिला उपभोगकर्ता होता.
सुपर्णयक्षगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः
सुपर्ण, यक्ष, गंधर्व, पिशाच, नाग आणि राक्षस,
स्वायंभुवेन्तरे ऽतीताः प्रजास्तासां महस्रशः
स्वयंभुवाच्या काळात यापैकी असंख्य प्रजाती होऊन गेल्या.
विस्तरादिह नोच्यन्ते माप्रसंगो भवेदिह
त्यांचा विस्तार इथे सांगितलेला नाही, कारण विषय भरकटू नये.
अतीतो वर्तमानेन दृष्टो वैवस्वते न सः
पूर्वी जे घडून गेले, ते या वर्तमान वैवस्वत मन्वंतरात दिसत नाहीत.
तेषां सर्पर्षयः पूर्वमासन्ये तान्निबोधत
त्यांच्यात पूर्वी सर्पऋषी होते; त्यांची नावे ऐक.
अत्रिश्चैव वसिष्ठस्च सप्त स्वायंभुवे ऽतरे
अत्री आणि वसिष्ठ, तसेच स्वायंभुव मन्वंतरातील सात ऋषी—
ज्योतिष्मान् द्युतिमान्हव्यः सवनः सत्त्र एव च
ज्योतिष्मान, द्युतिमान, हव्यम, सवन आणि सत्र हे देखील—
वायुवेगा महासत्त्वा राजानः प्रथमेंऽतरे
वाऱ्यासारखे वेगवान, महान आत्म्यांचे आणि त्या पहिल्या युगातील राजे—
सपिशाचमनुष्यञ्च ससुपर्णाप्सरोगणम्
पिशाच, माणसे, सुपर्ण, आणि अप्सरांचा समूह यांच्यासह—
बहुत्वान्नामधेयानां संख्या तेषां कुतः कुले
त्यांची नावे इतकी असंख्य आहेत की त्यांच्या वंशातील संख्या कशी कळणार?
कालेन महतातीता अयनाब्दयुगक्रमैः
महाकाळ लोटून गेला आहे, अनेक अयन, वर्षे आणि युगांच्या फेरांनी.
कस्य योनिः किमादिश्च किं सतत्त्वः किमात्मकः
कोणाची उत्पत्ती, कोणते प्रारंभ, खरे स्वरूप काय, आणि त्याचा खरा अर्थ कोणता?
किं नामधेयं को ऽस्यात्मा एप्तत्त्वं ब्रूहि तत्त्वतः
त्याचे नाव काय, त्याचे स्वरूप काय, आणि त्याचे खरे तत्त्व काय? हे सत्य सांग.