ते सर्वे तावकाः संतुभूतानामपि तृप्तये
हे सर्व तुझंच आहे आणि सर्व प्राण्यांच्या तृप्तीसाठी आहे.
तदुक्तेनैव विधिना चकार च महाक्रतून्
तुझ्या सांगितलेल्या पद्धतीने त्याने ते महायज्ञ केले.
तत्तद्विभागो वेदेषु प्रोक्तत्वादिह नोदितः
त्यातील वेगवेगळ्या विभागांचा उल्लेख वेदांत आहे, पण इथे सांगितलेला नाही.
आपत्सु ब्राह्मणो वापि भक्षयेद्गुर्वनुज्ञया
आपत्तीच्या वेळी, गुरूची परवानगी घेऊन ब्राह्मणानेही खावे.
उद्बुध्यस्व पशो त्वं हि नाशिवः सञ्छिवो ह्यसि
उठ, प्राणी, तू अशुद्ध नाहीस; प्रत्यक्ष शुभच आहेस.
यतो विश्वाधिको रुद्रस्तेन रुद्रो ऽसि वै पशो
रुद्र सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ आहे, म्हणून प्राणी, तूही रुद्रच आहेस.
आत्मार्थं वा परार्थं वा हत्वा दोषैर्न लिप्यते
स्वतःसाठी किंवा दुसऱ्यासाठी केलेल्या वधाने दोष लागत नाही.
मनःसंकल्पसिद्धानां महतां शिववर्चसाम्
ज्यांचे मनोबल सिद्ध झाले आहे आणि ज्यांच्यात शिवाचे तेज आहे,
जपहोमार्चनाद्यैस्तु तेषामिष्टं च सिध्यति
त्यांना जप, होम, पूजा आणि अशा कृत्यांनी हवे ते फळ मिळते.
स्तेयस्य लक्षणं किं वा तन्मे विस्तरतो वद
चोरीचे लक्षण काय आहे? ते मला सविस्तर सांग.
एतस्मादधिकं पापं विश्वस्ते शरणं गते
जो कोणीतरी शरण आलेल्या व्यक्तीचा विश्वासघात करतो, त्याचे पाप याहून मोठे असते.
ब्रह्महत्याधिकं पापं तस्मान्नास्त्यस्य निष्कृतिः
हे पाप ब्रह्महत्या पेक्षाही मोठे आहे; म्हणून त्याची काहीही प्रायश्चित्ती नाही.
तद्द्रव्यस्तेयदोषस्य प्रायश्चित्तं न विद्यते
अशा वस्तू चोरण्याच्या दोषाचे काहीही प्रायश्चित्त नाही.
विश्वस्ते वाप्यविश्वस्ते न दरिद्रधनं हरेत्
विश्वास ठेवला असो वा नसो, गरीबाचे धन कधीही घ्यू नये.
यो हन्यादविचारेण सो ऽश्वमेधफलं लभेत्
जो कुणाच्याही विचार न करता मारतो, त्याला अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं.
स्तेयादधःक्रमेणैव दशोत्तरगुणं त्वघम्
चोरीसाठी, गुन्ह्याच्या तीव्रतेनुसार, पाप दहा पट वाढतं.
दशोत्तरगुणैः पापैर्लिप्यते धनहारकः
जे धन चोरतात, त्यांना दहा पट पाप लागून राहतं.
रहस्यातिरहस्यं च सर्वपापप्रणाशनम्
हे एक गुपित आहे, फार गुपित, आणि सर्व पापांचा नाश करणारं आहे.
सर्वे नीरोगिणो दान्ताः सुखिनो दययाञ्चिताः
सर्वजण निरोगी, संयमी, सुखी आणि दयाळू असतात.
स्तोकास्तोकक्रमेणैव बहुद्रव्यमपाहरत्
थोडं थोडं करत, वारंवार, जो खूप धन नेतो,
तद्गोपनं निशार्धायां तस्मिन्दूरं गते सति
मध्यरात्री, जेव्हा ते लपवणं दूर गेलं होतं,
जहाराविदितस्तेन काष्ठभारं वहन्ययौ
त्याने, कुणालाही न कळता, लाकडाचा ओझं उचलून नेलं.
पुनश्च तत्पुरं प्रायाद्वज्रो ऽपि धनतृष्मया
पुन्हा, धनाची लालसा मनात घेऊन, वज्र त्या शहरात परत गेला.
किरातो ऽपि गृहं प्राप्य बभाषे मुदितः प्रियाम्
किरातही आपल्या घरी पोहोचून, आनंदाने आपल्या प्रियेसी बोलला.
लब्धं धनमिदं भीरु समाधत्स्व धनार्थिनि
हे धन मिळालंय, भीरू, तू ते ठेव, कारण तुला धनाची इच्छा आहे.
चिन्तयन्ती ततो वाक्यमिदं स्वपतिमब्रवीत्
ती ह्या शब्दांचा विचार करून, आपल्या नवऱ्याला म्हणाली.
मां विलोक्यैवमचिराद्बहुभाग्यवती भवेत्
माझ्याकडे फक्त पाहिलं तरी, लवकरच कोणी खूप भाग्यवान होतं.
लक्ष्मीर्न तिष्ठति चिरं शापाद्वल्मीकजन्मनः
वल्मीकातून जन्मलेल्या ऋषीच्या शापामुळे, लक्ष्मी फार काळ टिकत नाही.
दृष्टपूर्वं तु तद्वाक्यं न कदाचिद्वृथा भवेत्
पूर्वी जे पाहिलं गेलं, ते वचन कधीच व्यर्थ जात नाही.
तदेव तिष्ठति चिरादन्यद्गच्छति कालतः
तेच दीर्घकाळ टिकतं; बाकी सगळं काळानुसार निघून जातं.