प्राक्सृतौ ये त्वसुवहाः साधकाश्चाप्यसाधकाः
सृष्टीपूर्वी जे जीवधारक होते, त्यात काही समर्थ तर काही असमर्थ होते.
कार्याणि प्रतिपत्स्यन्ते उत्पत्स्यन्ते पुनः पुनः
ते पुन्हा पुन्हा कर्म करतात आणि पुन्हा पुन्हा जन्म घेतात.
आरप्संते हि चान्योन्यं वरेणानुग्रहेण वा
ते एकमेकांकडे स्वतःच्या इच्छेने किंवा कृपेने जातात.
गुणास्तं प्रतिधीयन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
त्या गोष्टीला गुण लावले जातात, म्हणून ती गोष्ट त्याला आवडते.
तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः
तेच गुण पुन्हा पुन्हा निर्माण होणाऱ्या जीवांमध्ये येतात.
तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते
त्या गोष्टीत मन लावल्यामुळे ते तिला मिळतात, म्हणून ती गोष्ट त्याला आवडते.
विप्रयोगश्च भूतानां गुणेभ्यः संप्रवर्त्तते
जीवांचे गुणांपासून वेगळे होणे हेच निर्माण होते.
समासादेव वक्ष्यामि ब्रह्मणो ऽथ समुद्भवम्
आता मी ब्रह्माचा उत्पत्ती थोडक्यात सांगतो.
प्रधानपुरुषाभ्यां तु जायते च महेश्वरः
प्रधान आणि पुरुष यांच्यापासून महेश्वर जन्माला येतो.
सृजते स पुनर्लोकानभिमान गुणात्मकान्
तो पुन्हा गुण आणि अहंकार असलेली ही जगं निर्माण करतो.
युगपत्संप्रवर्त्तन्ते भूतान्येवेन्द्रियाणि च
त्याच वेळी सर्व जीव आणि इंद्रिये कार्यरत होतात.
कीर्त्त्यतो वो यथापूर्वं तथैवाप्युपधार्यताम्
पूर्वी जसे सांगितले तसेच तुम्ही हे समजून घ्या.
तस्मिन्सत्रे ऽवभृथं प्राप्य शुद्धाः पुण्यं लोकमृषयः प्राप्नुवन्ति
त्या यज्ञात, स्नान करून शुद्ध झालेले ऋषी पुण्य लोकात जातात.
त्यक्त्वा देहानायुषोंऽते कृतार्थाः पुण्यं लोकं प्राप्य मोदध्वमेवम्
आयुष्य संपल्यावर, देह सोडून, आपले कार्य पूर्ण करून, पुण्य लोकात जाऊन आनंद घ्या.
जग्मुश्चावभृथस्नाताः स्वर्गं सर्वे तु सत्रिणः
सर्व यज्ञ करणाऱ्यांनी स्नान केल्यावर स्वर्गात प्रवेश केला.
आयुषोंऽते ततः स्वर्गं गन्तारः स्थ द्विजोत्तमाः
आयुष्याच्या शेवटी, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, तुम्ही स्वर्गात जाल.
अनुषङ्ग उपोद्धात उपसंहार एव च
इथे संबंध, प्रस्तावना आणि समाप्ती आहे.
उवाच भागवान्सक्षाद्वायुलोकहिते रतः
वायुलोकाच्या कल्याणासाठी नेहमी तत्पर असलेल्या त्या भगवंताने प्रत्यक्ष बोलले.
तत्प्रसादं च संसिद्धं भूतोत्पत्तिलयान्वितम्
ती कृपा पूर्ण झाली असून, जीवांच्या उत्पत्ती आणि लयासह आहे.
सम्यग्विदित्वा मेधावी न मोहमधिगच्छति
जो खरा अर्थ समजतो, तो बुद्धिमान माणूस कधीच मोहात पडत नाही.
शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि तथाध्यापयते ऽपि च
जो कोणी हे ऐकतो, दुसऱ्यांना ऐकवतो किंवा इतरांना शिकवतो —
ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा ब्रह्मणा सह मोदते
तो ब्रह्माशी एकरूप होऊन, ब्रह्मासोबत आनंद अनुभवतो.
प्रथयन्पृथिवीशानां ब्रह्मभूयाय गच्छति
जो पृथ्वीच्या राजांचा गौरव सांगतो, तो ब्रह्मपदाला पोहोचतो.
कृष्णद्वैपायनेनोक्तं पुराण ब्रह्मवादिना
हे पुराण ब्रह्मविद्या सांगणाऱ्या कृष्णद्वैपायन यांनी सांगितले आहे.
देवतानामृषीणां च भूरिद्रविमतेजसाम्
हे देवता आणि ऋषी, जे मोठ्या संपत्तीचे आणि तेजाचे आहेत, त्यांच्याकडून पूजले जाते.
यश्चेदं श्रावयेद्विद्वान्सदा पर्वणि पर्वणि
जो विद्वान हे नेहमी, प्रत्येक सणाच्या दिवशी वाचतो —
यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादमन्ततः
किंवा जो श्राद्धाच्या वेळी ब्राह्मणांना, अगदी एकच श्लोक वाचून दाखवतो —
यस्मात्पुरा ह्यणन्तीदं पुराणं तेन चोच्यते
हे पुराण जुने आणि अनंत असल्यामुळे, त्याला असे नाव पडले आहे.
तथैव त्रिषु वर्णेषु ये मनुष्या अधीयते
अशाच प्रकारे, तिन्ही वर्णांतील जे पुरुष हे वाचतात —
यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपानि सर्वशः
त्याच्या शरीरावर जितकी केसांची मुळे आहेत, प्रत्येकावर —