प्रपद्य परया भक्त्याज्ञानयुक्तेन तेजसा
ते परम भक्तीने, ज्ञान आणि तेजाने युक्त होऊन शरण येतात.
यः पठेत्तपसा युक्तो वायुप्रोक्तामिमां श्रुतिम्
जो कोणी वायूने सांगितलेली ही श्रुती तपाने युक्त होऊन पठण करतो.
लभते रुद्रलोकं वै कारणं लोककारणम्
तो रुद्राचा लोक, जो सर्व लोकांचा कारण आहे, तो प्राप्त करतो.
तदात्यन्तपरोक्षत्वाददृष्टत्वाच्च कस्यचित्
कारण ते अत्यंत परोक्ष आणि कोणालाही न दिसणारे आहे.
आगतागतिकत्वाच्च ग्रहणं तन्न विद्यते
आणि येणे-जाणे दोन्ही असल्यानं, त्याला पकडता येत नाही.
स्थिते तु कारणे तस्मिन्नित्ये सदसदात्मके
जेव्हा ते कारण, जे नित्य आणि अस्तित्व-नास्तित्व दोन्ही असलेले आहे, स्थिर असते.
एवं सप्तद्विरभ्यस्ताः क्रमात्प्रकृतयस्तु वै
अशा प्रकारे त्या चोवीस प्रकृती वारंवार क्रमाने सांगितल्या जातात.
येनेदमावृतं सर्वमण्डमप्सु प्रलीयते
ज्यामुळे हे सर्व मंडल व्यापले जाते आणि पाण्यात विलीन होते.
उदकावरणं यच्च ज्योतिष्यालीयते तु यत्
आणि ते जलावरण, जे प्रकाशात विलीन होते.
यद्वायव्यं चावरणमाकाशग्रसते तु तत्
आणि ते वायूचे आवरण, जे आकाशात समाविष्ट होते.
भूतादिं ग्रसते चापि महान्वै बुद्धिलक्षमः
बुद्धीचे लक्षण असलेली ती शक्ती अगदी मूळ भूतांनाही गिळून टाकते.
एतौ संहारविस्तारौ ब्रह्मा व्यक्तौ ततः पुनः
हे संहार आणि विस्तार हे दोन्ही, हे ब्रह्मा, पुन्हा पुन्हा प्रकट होत असतात.
संसिद्धकार्यकरणाः संसिद्धा ज्ञानिनस्तु ये
जे आपली कर्तव्ये आणि साधने पूर्ण करतात, तसेच जे ज्ञानात पारंगत आहेत—
प्रत्याहारे ऽधियुज्यन्ते क्षेत्रज्ञाः करणैः पुनः
प्रत्याहाराच्या वेळी, क्षेत्रज्ञ पुन्हा साधनांशी जोडले जातात.
साधर्म्यवैधर्म्यकृतः संयोगो नादिमास्तयोः
या दोघांचा, म्हणजेच साधर्म्य आणि वैधर्म्यामुळे झालेला संबंध, आरंभापासूनच आहे.
ब्रह्मविच्चैव विज्ञेयः क्षेत्रज्ञानात्पृथक्
ब्रह्मज्ञानी हा क्षेत्रज्ञांपेक्षा वेगळा समजावा.
ब्रह्मा त्वविषयो ज्ञेयो विषयः क्षेत्रमुच्यते
ब्रह्म हे जाणण्याच्या पलीकडचे आहे; आणि जे जाणता येते ते क्षेत्र म्हणतात.
बहुत्वाच्च शरीराणां शरीरी बहुधा स्मृतः
अनेक शरीरांमुळे, आत्मा अनेक प्रकारे असल्याचे मानले जाते.
यस्मात्प्रतिशरीरं हि सुखदुःखो पलब्धिता
कारण प्रत्येक शरीरात सुखदुःखाचा अनुभव घेतला जातो.
यदा प्रवर्त्तते चैषां भेदानां चैव संयमः
जेव्हा या भेदांवर नियंत्रण येते—
निवर्त्तन्ते तदा तस्मिन्स्थितरागाः स्वयंभुवः
तेव्हा, ज्या लोकांचे राग आत्म्यात स्थिर झाले आहेत, ते मागे हटतात.
विनिवृत्तेस्तदा तेषां स्थितेरात्मनिवासिनाम्
त्या वेळी, जे आत्म्यातच वास करतात, त्यांच्यासाठी निवृत्ती येते.
उत्पद्यते ऽथ वैराग्यमात्मवाद प्रणाशनम्
मग वैराग्य उत्पन्न होते आणि आत्मवाद नष्ट होतो.
पृथग्ज्ञानेन क्षेत्रज्ञास्ततस्ते ब्रह्मलौकिकाः
पृथक् ज्ञानामुळे, हे क्षेत्रज्ञ ब्रह्मासारखे होतात.
स्वात्मन्येवावतिष्ठन्ते प्रशान्तादर्शनात्मकाः
ते स्वतःच्या आत्म्यातच स्थिर राहतात, शांत आणि ज्ञानस्वरूप असतात.
तत्रैव परिनिर्वाणाः स्मृतानागामिनस्तु ते
तेथेच त्यांना पूर्ण निर्वाण मिळते आणि ते पुन्हा जन्म घेत नाहीत.
इत्येवं प्राकृतः प्रोक्तः प्रतिसर्गः स्वयंभुवा
अशा प्रकारे, स्वयंभूंची प्रकृतीपासून झालेली द्वितीय सृष्टी सांगितली आहे.
स व्रजेच्छिवसालोक्यं भक्तिमान्विगतज्वरः
जो भक्तीने आणि दुःखमुक्त होऊन राहतो, तो शिवाच्या लोकात पोहोचतो.
आभूतसंप्लवस्थायी अप्रतीघातलक्षणः
तो सृष्टीच्या प्रलयाच्या अवस्थेत राहतो, जिथे कोणताही अडथळा नसतो.
मद्यपो मद्यपैः सार्द्धं भूतसंघैश्च मोदते
तो मद्यपान करून, इतर मद्यपान करणाऱ्यांसह आणि भूतांच्या समूहांसह आनंद करतो.