प्रविश्य सर्वभूतानि ज्ञानयुक्तेन तेजसा
ती ज्ञानयुक्त तेजाने सर्व भूतांत प्रवेश करते,
तत्र यान्ति महात्मानः परमाणुं महेश्वरम्
तेथे महान आत्मे अत्यंत सूक्ष्म अशा महेश्वराला प्राप्त होतात.
ततः पश्यन्त्यपर्वाणं परं ब्रह्माणामेव च
तेव्हा ते परम, अविनाशी आणि ब्रह्माचा सार असा तत्व ओळखतात.
यत्तत्सहस्रं सिंहानामादित्यानां तथैव च
जे हजार सिंहांसारखे आणि तितकेच हजार सूर्यांसारखे तेजस्वी आहे.
आवेश्यात्मनि तान्सर्वान् संख्यायोग्यभवांस्तथा
तो सर्वांना स्वतःमध्ये सामावून घेतो आणि त्यांना मोजता येईल असे करतो.
विष्णुना सह संयुक्तः करोति विकरोति च
तो विष्णूंसोबत एकरूप होऊन सर्व कृती करतो आणि रूप बदलतो.
स एष ओतः प्रोतश्च बहिरन्तश्च निश्चयात्
तो नक्कीच बाहेर आणि आत सर्वत्र विणलेला आणि गुंफलेला आहे.
ततस्ते ऋषयः सर्वे दिवाकरसमप्रभाः
मग ते सर्व ऋषी सूर्याप्रमाणे तेजस्वी होतात.
कर्मणा मनसा वाचा विशुद्धेनान्तरात्मना
कृतीने, मनाने, वाणीने आणि शुद्ध अंतःकरणाने.
व्रतोपवासनिरताः सर्वभूतदयापराः
व्रत आणि उपवासात मग्न, सर्व प्राण्यांवर दया करणारे.
प्रपद्य परया भक्त्याज्ञानयुक्तेन तेजसा
ते परम भक्तीने, ज्ञान आणि तेजाने युक्त होऊन शरण येतात.
यः पठेत्तपसा युक्तो वायुप्रोक्तामिमां श्रुतिम्
जो कोणी वायूने सांगितलेली ही श्रुती तपाने युक्त होऊन पठण करतो.
लभते रुद्रलोकं वै कारणं लोककारणम्
तो रुद्राचा लोक, जो सर्व लोकांचा कारण आहे, तो प्राप्त करतो.
तदात्यन्तपरोक्षत्वाददृष्टत्वाच्च कस्यचित्
कारण ते अत्यंत परोक्ष आणि कोणालाही न दिसणारे आहे.
आगतागतिकत्वाच्च ग्रहणं तन्न विद्यते
आणि येणे-जाणे दोन्ही असल्यानं, त्याला पकडता येत नाही.
स्थिते तु कारणे तस्मिन्नित्ये सदसदात्मके
जेव्हा ते कारण, जे नित्य आणि अस्तित्व-नास्तित्व दोन्ही असलेले आहे, स्थिर असते.
एवं सप्तद्विरभ्यस्ताः क्रमात्प्रकृतयस्तु वै
अशा प्रकारे त्या चोवीस प्रकृती वारंवार क्रमाने सांगितल्या जातात.
येनेदमावृतं सर्वमण्डमप्सु प्रलीयते
ज्यामुळे हे सर्व मंडल व्यापले जाते आणि पाण्यात विलीन होते.
उदकावरणं यच्च ज्योतिष्यालीयते तु यत्
आणि ते जलावरण, जे प्रकाशात विलीन होते.
यद्वायव्यं चावरणमाकाशग्रसते तु तत्
आणि ते वायूचे आवरण, जे आकाशात समाविष्ट होते.
भूतादिं ग्रसते चापि महान्वै बुद्धिलक्षमः
बुद्धीचे लक्षण असलेली ती शक्ती अगदी मूळ भूतांनाही गिळून टाकते.
एतौ संहारविस्तारौ ब्रह्मा व्यक्तौ ततः पुनः
हे संहार आणि विस्तार हे दोन्ही, हे ब्रह्मा, पुन्हा पुन्हा प्रकट होत असतात.
संसिद्धकार्यकरणाः संसिद्धा ज्ञानिनस्तु ये
जे आपली कर्तव्ये आणि साधने पूर्ण करतात, तसेच जे ज्ञानात पारंगत आहेत—
प्रत्याहारे ऽधियुज्यन्ते क्षेत्रज्ञाः करणैः पुनः
प्रत्याहाराच्या वेळी, क्षेत्रज्ञ पुन्हा साधनांशी जोडले जातात.
साधर्म्यवैधर्म्यकृतः संयोगो नादिमास्तयोः
या दोघांचा, म्हणजेच साधर्म्य आणि वैधर्म्यामुळे झालेला संबंध, आरंभापासूनच आहे.
ब्रह्मविच्चैव विज्ञेयः क्षेत्रज्ञानात्पृथक्
ब्रह्मज्ञानी हा क्षेत्रज्ञांपेक्षा वेगळा समजावा.
ब्रह्मा त्वविषयो ज्ञेयो विषयः क्षेत्रमुच्यते
ब्रह्म हे जाणण्याच्या पलीकडचे आहे; आणि जे जाणता येते ते क्षेत्र म्हणतात.
बहुत्वाच्च शरीराणां शरीरी बहुधा स्मृतः
अनेक शरीरांमुळे, आत्मा अनेक प्रकारे असल्याचे मानले जाते.
यस्मात्प्रतिशरीरं हि सुखदुःखो पलब्धिता
कारण प्रत्येक शरीरात सुखदुःखाचा अनुभव घेतला जातो.
यदा प्रवर्त्तते चैषां भेदानां चैव संयमः
जेव्हा या भेदांवर नियंत्रण येते—