पवमानात्मजश्चैव कव्यवाहन उच्यते
पवमानाचा पुत्र काव्यवाहन म्हणून ओळखला जातो.
देवानां हव्यवाहो ऽग्निः पितॄणां कव्यवाहनः
देवतांसाठी हव्यवाहन अग्नी आहे, तर पितरांसाठी काव्यवाहन आहे.
एतेषां पुत्रपौत्रास्तु चत्वारिंशन्न वैव तु
त्यांच्या पुत्र-पौत्रांची संख्या चाळीस आहे असे सांगितले जाते.
विश्रुप्तो लौकिको ऽग्निस्तु प्रथमो ब्रह्मणः सुतः
ब्रह्माचा पहिला पुत्र म्हणजे विश्वरुप्त नावाचा लौकिक अग्नी.
वैश्वानरः सुतस्तस्य वहन् हव्यं समाः शतम्
त्याचा पुत्र वैश्वानर, ज्याने शंभर वर्षे हव्य वाहिले.
सोथर्वा लौकिको ऽग्निस्तु दर्पहाथर्वणः स्मृतः
मग अथर्वा नावाचा लौकिक अग्नी, जो दर्पहा अथर्वण म्हणून ओळखला जातो.
तस्मात्स लौकिको ऽग्निस्तु दध्यङ्ङाथर्वणो मतः
त्याच्यापासून दध्यंग अथर्वण नावाचा लौकिक अग्नी उत्पन्न झाला असे मानले जाते.
स ज्ञेयो गार्हपत्यो ऽग्निस्तस्य पुत्रद्वयं स्मृतम्
तो गार्हपत्य अग्नी म्हणून ओळखावा, आणि त्याचे दोन पुत्र आहेत असे सांगितले जाते.
द्वितीयस्तु सुतः प्रोक्तः शुको ऽग्निर्यः प्रणीयते
दुसरा पुत्र शुक म्हणून ओळखला जातो, जो पुढे नेला जाणारा अग्नी आहे.
शंस्यस्तु षोडश नदीश्चकमे हव्यवाहनः
शंसीचे गुणगान केले जाते; हव्य वाहणारा अग्नी सोळा नद्यांची इच्छा करतो.
कावेरीं कृष्णवेणां च नर्मदां यमुनां तथा
कावेरी, कृष्णवेणा, नर्मदा आणि यमुनादेखील,
विपाशां कौशिकीञ्चैव शतद्रूं सरयूं तथा
विपाशा, कौशिकी, शतद्रू आणि सरयू,
तासु षोडशधामानं प्रविभज्य पृथक्पृथक्
या सर्व नद्यांमध्ये सोळा वेगवेगळ्या ठिकाणी स्वतंत्रपणे विभागले गेले.
कृत्तिकाचारिणी धिष्णी जज्ञिरे ताश्च धिष्णयः
कृत्तिका तारकांमध्ये वावरणारी धिष्णी जन्माला आली, आणि त्या सर्वांना धिष्णी म्हणतात.
इत्येते वै नदीपुत्रा धिष्णीष्वेवं विजज्ञिरे
अशा प्रकारे, या सर्व नदीपुत्रांचा जन्म धिष्णींमध्ये झाला.
ताञ्शृणुध्वं समासेन कीर्त्यमानान्यथातथम्
आता या सर्व नावांचे योग्य प्रकारे सांगितलेले संक्षिप्त रूप ऐका.
विधीयन्ते यथास्थानं सूत्याहे सवने क्रमात्
ते त्यांच्या योग्य स्थानांवर, जन्मसंस्कारात आणि यज्ञात योग्य क्रमाने ठेवले जातात.
सम्राडग्नि कृशानुर्यो द्वितीयोंऽतरवेदिकः
सम्राट अग्नी, म्हणजे कृशानु, हा दुसरा असून, तो वेदीच्या आत असतो.
परिषत्पवमानस्तु द्वितीय सो ऽनुदिश्यते
परिषद आणि पवमान हे दुसरे मानले जातात; म्हणून त्याचा असा उल्लेख केला आहे.
हव्यस्ततो ह्यसंमृष्टः शामित्रे ऽग्नौ विभाव्यते
त्यानंतर अस्वच्छ अग्नी हव्यवाहन म्हणून ओळखला जातो, जो शामीत्र अग्नीत प्रकट होतो.
विश्वव्यचाः समुद्रो ऽग्निर्ब्रह्मस्थाने स कीर्त्यते
विश्वव्याचा, समुद्रासारखा अग्नी, ब्रह्माच्या स्थानात प्रसिद्ध आहे.
अचौकपादुपस्थो यः स वै शालासुखीयकः
जो गृहस्थाशिवाय जवळ बसलेला असतो, त्याला शालासुखीयक म्हणतात.
शंस्यस्यैते सुताः सर्वे उपस्थेया द्विजैः स्मृताः
शंसीचे हे सर्व पुत्र द्विजांनी जवळ ठेवावेत असे मानले गेले आहेत.
विभुः प्रवाहणो ऽग्नीध्रस्तेषां धिष्ण्यस्तथा परे
विभु, प्रवाहण आणि अग्नीध्र हे त्यात आहेत; तसेच दुसरा धिष्ण्य आहे.
होत्रीयस्तु स्मृते ह्यग्निर्वह्निर्यो हव्यवाहनः
होत्री नावाचा अग्नी, जो हव्य वाहणारा आहे, तो स्मरणात ठेवला जातो.
ततो ऽग्निर्वैश्वदेवस्तु ब्राह्मणाच्छंसिरुच्यते
यानंतर वैश्वदेव अग्नी ब्राह्मण आणि शंसीर असे नाव मिळवतो.
आवारिरग्निर्वाभारिर्वैष्ठीयः स विभाव्यते
आवारी किंवा वाभारी नावाचा, वैष्ठीयाचा अग्नी असाच ओळखावा.
अष्टमः सुध्युरग्निर्योमार्जालीयः स उच्यन्ते
आठवा अग्नी म्हणजे सुध्यु, जो यमार्जालीयाशी जोडलेला आहे, असं सांगितलं जातं.
अपां योनिः स्मृतो ऽसौ स ह्यप्सुनामा विभाव्यते
तो पाण्याचा उगम मानला जातो आणि अप्सुनामा या नावाने ओळखला जातो.
अग्निः सो ऽवभृथे ज्ञेयो वरुणेन सहेज्यते
अवभृथ विधीतला तो अग्नी वरुणासोबत पूजला जातो, असं समजावं.