ब्रह्माण्डपुराणम्

अजेन विश्वरूपेण निर्गुणेन गुणात्मना

ज्यांना जन्म नाही, जे विश्वरूप आहेत, जे गुणांपलीकडचे असूनही गुणांचे मूळ आहेत, अशा त्यांना मी वंदन करतो.

प्रभुंभूतभविष्यस्य साम्प्रतस्य च सत्पतिम्

भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि सध्याचा काळ यांचे स्वामी, खरे रक्षक असलेल्या प्रभूला मी नमस्कार करतो.

ऐश्वर्य्यं चैव धर्मश्च सद्भिः सेव्यं चतुष्टयम्

संपत्ती, धर्म आणि चार प्रकारचे सद्गुण हे सज्जनांनी नेहमीच जपावे असे आहेत.

अविंशकः पुनस्तान्वै क्रियाभावार्थमीश्वरः

कृतीसाठी परमेश्वराने पुन्हा एकदा त्या एकोणीस गोष्टी निर्माण केल्या.

असृजत्सर्वभूतानि स्थावराणि चराणि च

त्यांनी सर्व स्थावर आणि जंगम प्राणी निर्माण केले.

पुराणाख्यानजिज्ञासुर्गच्छामि शरणं विभुम्

पुराणकथा जाणून घेण्याची इच्छा असल्याने मी सर्वव्यापी प्रभूच्या शरण जातो.

प्रशशंस स भगवान् वसिष्ठाय प्रजापतिः

त्या भगवंत प्रजापतीने वसिष्ठ यांचे स्तुती केली.

पौत्रमध्यापयामास शक्तेः पुत्रं पराशरम्

शक्तींच्या पुत्र पराशर या आपल्या नातवाला त्यांनी शिकवले.

तमध्यापितवान्दिव्यं पुराणं वेदसंमितम्

त्यांना त्यांनी वेदासमान दिव्य पुराण शिकवले.

द्वैपायनाय प्रददौ परं ब्रह्म सनातनम्

द्वैपायनाला त्यांनी परम, सनातन ब्रह्म दिले.

लोकतत्त्वविधानार्थं पञ्चभ्यः परमाद्भुतम्

जगातील सत्य तत्त्वांची स्थापना व्हावी म्हणून त्यांनी त्या पाच जणांना अद्भुत गोष्ट दिली.

जैमिनिञ्च सुमन्तुं च वैशंपायनमेवच

जैमिनी, सुमंतु आणि वैशंपायन यांना.

सूतमद्भुतवृत्तान्तं विनीतं धार्मिकं श्रुचिम्

सूत, ज्यांची कर्तृत्वे अद्भुत आहेत, जे विनम्र, धर्मनिष्ठ आणि शुद्ध वर्तनाचे आहेत.

ऋषिणा च त्वया पृष्टः कृतप्रज्ञः सुधार्मिकः

आणि ऋषी, तुम्ही जे अत्यंत ज्ञानी आणि धर्मशील आहात, त्यांनी तुमच्याकडून विचारणा केली.

भक्त्या परमया युक्तः कृत्वा चापि प्रदक्षिणम्

परम भक्तीने युक्त होऊन, प्रदक्षिणा घालून.

सत्रे सवितते यत्र यजमानानृषीञ्शुचीन्

त्या यज्ञात, जिथे सविता होते, यजमान आणि ऋषी शुद्ध होते.

विधानतो यथाशास्त्रं प्रज्ञयातिजगाम ह

विधीप्रमाणे आणि शास्त्रानुसार, मोठ्या बुद्धीने त्यांनी पुढे गेले.

दृष्ट्वा परमसंहृष्टाः प्रीताः सुमनसस्तथा

हे पाहून ते सर्व अत्यंत आनंदित झाले आणि त्यांच्या मनात प्रचंड समाधान भरून राहिले.

अभिवाद्य मुनीन्सर्वान् राजाज्ञामभिगम्य च

सर्व ऋषींना वंदन करून आणि राजाची आज्ञा घेऊन,

सदस्यानुमते रम्ये स्वास्तीर्णे समुपाविशत्

सभेच्या संमतीने सुंदर, व्यवस्थित आसनावर तो बसला.

मुदान्विता यथान्यायं विनयस्थाः समाहिताः

ते सर्व आनंदाने भरलेले, योग्य प्रकारे शांत, नम्र आणि एकाग्र होते.

परमप्रीतिसंयुक्ता इत्यूचुः सूतनन्दनम्

सर्वजण अत्यंत आनंदाने एकत्र येऊन सूतनंदनाला म्हणाले,

पश्याम धीमन्नत्रस्थाः सुब्रतं मुनिसत्तमम्

‘हे बुद्धिमान, आम्हाला येथे श्रेष्ठ आणि सद्गुणी ऋषीला पाहायचे आहे.’

भवांस्तस्य मुनेः सूत व्यासस्यापि महात्मनः

हे सूत, तू त्या ऋषीचा आणि महान आत्मा व्यास यांचा भक्त आहेस.

कृतबुद्धिश्च ते तत्त्वमनुग्राह्यतया प्रभो

हे प्रभो, खरे ज्ञान द्यावे म्हणून तुझा मनोदय ठाम आहे.

पृच्चतां नः सदा प्राज्ञ सर्वमाख्यातुमर्हसि

हे ज्ञानी, आम्ही जेव्हा विचारतो तेव्हा तू आम्हाला सर्व काही सांगण्यास योग्य आहेस.

श्रोतुं धर्मार्थयुक्तां तु एतव्द्यासाच्छ्रुतं त्वया

धर्म आणि अर्थ युक्त असे, व्यासांकडून तू जे ऐकले आहेस ते आम्हाला ऐकायचे आहे.

उवाच परमाप्राक्ज्ञो विनीतोत्तर मुत्तमम्

तो अत्यंत ज्ञानी आणि नम्रपणे उत्तरे देणारा, श्रेष्ठ उपदेश सांगू लागला.

यस्माच्छुशूषणार्थं च तत्सत्यमिति निश्चयः

तुम्ही ऐकण्याची इच्छा धरली आहे, म्हणून हे निश्चित सत्य आहे.