महादेवाला नमस्कार, महेश्वराला नमस्कार – असे श्रद्धेने वंदन केले जाते. शंकर, हा महान आत्मा, त्याला नमस्कार अर्पण केल्याने, मनुष्य आपल्या सर्व इच्छांची प्राप्ती करतो आणि सर्व पापांपासून मुक्त होतो. हे सर्व, महेश्वराची महान शक्ती, मी तुला सांगितले आहे. आता, आम्हाला महादेवाच्या महानतेविषयी ऐकण्याची उत्कंठा आहे. महादेवाने एक विचित्र रूप धारण केले, ज्यामुळे महान ऋषी विस्मित झाले. त्यांनी त्याची कृपा मिळवण्यासाठी त्याची पूजा केली, पण तो त्यांच्यावर प्रसन्न झाला नाही. हे सर्व आम्हाला येथे सांग, कारण तू ज्ञानी लोकांत श्रेष्ठ आहेस. देवतांचा स्वामी, आपल्या भक्तांवर करुणा करून, त्यांनी एक सुंदर देवदारु वन निर्माण केले, जिथे विविध झाडे आणि वेल्या गर्दीने भरलेली होती. काहीजण अळे खाऊन जगत होते, काही पाण्यातच राहात होते. काही दातांनी ओखळी म्हणून वापर करत, तर काही दगडांनी वस्तू चिरडत होते. हे महान बुद्धीचे ऋषी कठोर तपश्चर्या करत वेळ घालवत होते. महादेवाचे शरीर फिकट भस्माने लिपलेले होते, तो नग्न होता आणि त्याच्या शरीरावर विचित्र चिन्हे होती. त्याच्या हातात जळणारी मशाल होती, डोळे लाल आणि पिवळसर होते. त्याच्या चेहऱ्यावर काळा आणि पांढरा रंग दोन्ही शोभला होता. कधी तो प्रेमात नृत्य करत असे, तर कधी पुन्हा पुन्हा मोठ्याने ओरडत असे. तो वारंवार आश्रमात येऊन भीक मागत असे. कधी तो बैलासारखा गर्जना करत, कधी गाढवासारखे मोठे आवाज करत असे. हे पाहून ऋषी रागावले आणि त्यांच्या मनात क्रोध भरला. “तू हातांनी गात आहेस, म्हणून तू गाढव होशील,” असे त्यांनी शाप दिले. जशी त्यांची इच्छा होती, तसे सर्व ऋषी एकत्र रागावले. त्यांच्या तपश्चर्येचा मार्ग अडवला गेला, शंकरा. त्यांच्या तेजाचा प्रकाश कमी झाला, शंकरा. यज्ञ, जो मोठ्या समृद्धीचा स्रोत होता, तो नष्ट झाला. महादेवाने दहा रूपे धारण केली आणि सदैव दु:खी झाला. रागावलेल्या गौतम ऋषीने त्याला पृथ्वीवर फेकून दिले. ऋषींच्या शापाने नहुष सर्प झाला. येथे, धर्माला स्वतः महान आत्मा मंदव्याने शाप दिला. परंतु, विरूपाक्ष – देवांचा देव, महेश्वर – याला सोडून, सर्व ऋषी एकमेकांशी बोलू लागले. ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे किंवा वनात तप करणारे या सर्वांमध्ये, या मोठ्या दुष्कृत्यामुळे द्विज वर्ग भ्रमित झाले आहेत. गोड बोलावे आणि एकच वस्त्र धारण करावे, असे त्यांनी ठरवले. ऋषींच्या या शब्दांना ऐकून, भगाचे डोळे नष्ट करणारा, पुण्यवान महादेव म्हणाला, “आमच्यापैकी कोणालाही या लिंगाला जबरदस्तीने खाली फेकणे शक्य नाही.” पण, “मी हे लिंग खाली फेकतो,” असे एक द्विजश्रेष्ठ म्हणाला. असे ऐकून, महान देवाने त्यांच्या हेतू आणि कृती ओळखल्या. भगवान अदृश्य झाला आणि लिंगरूप धारण केले. मग सर्वजण अस्वस्थ झाले आणि काहीच उघड झाले नाही. ही कथा महादेवाच्या अद्भुत, गूढ आणि महान रूपाची आहे, जिथे त्याच्या लीला, ऋषींचे तप, शाप आणि वनातील विचित्र घटना एकत्र गुंफल्या आहेत.