पृथ्वी, तिच्या सात खंडांसह आणि सात समुद्रांसह, या सर्वांची समाविष्टता आहे. या सात खंडांमध्ये आणि समुद्रांमध्ये सर्व जग, म्हणजेच हे संपूर्ण विश्व, त्यातच आहे. जे काही जग आहेत किंवा जग नसलेली जागा आहे, ते सर्व या ब्रह्मांडाच्या अंड्यात स्थित आहेत. या अंड्याच्या बाहेर वायूने त्याला वेढले आहे, आणि त्या वायूच्या बाहेर अग्नी आहे, जो दहा पट वेगाने प्रखर आहे. तसेच, बाहेरच्या बाजूने पृथ्वी आणि इतर तत्त्वे सर्वत्र व्यापलेली आहेत. या प्रकारे, ब्रह्मांडाचे अंडे सात नैसर्गिक आवरणांनी आच्छादित आहे. सृष्टीच्या वेळी ही आवरणे अस्तित्वात राहतात, आणि नंतर एकमेकांना क्रमाने गिळतात. या आवरणांमध्ये समर्थन आणि समर्थित यांचा परस्पर संबंध असतो, म्हणजे बदललेल्या घटकांमध्ये हे संबंध दिसून येतात. हेच नैसर्गिक सृष्टी आहे, ज्यावर क्षेत्रज्ञ, म्हणजेच जाणणारा, अधिष्ठित आहे. तो क्षेत्रज्ञ दीर्घायुषी, प्रसिद्ध, भाग्यवान आणि ज्ञानी आहे—याबद्दल कोणतीही शंका नाही. पुढे, प्रधान आणि पुरुष एकत्र असतात, त्यांच्या स्वरूपात एकरूपता असते. त्यांना परस्पर अनुसरणारे म्हणतात, एकमेकांपेक्षा ना पुढे ना मागे. जेव्हा सत्त्व वाढते, तेव्हा स्थैर्य येते, जसे कमळाच्या टोकावर स्थिरता असते. रज म्हणजे क्रियाशीलता, जसे पाण्याने बीज अंकुरते. जेव्हा गुणांची हालचाल होते, तेव्हा तीन गुण—सत्त्व, रज, तम—यांची काळजीपूर्वक ओळख करावी. सत्त्व म्हणजे विष्णू, रज म्हणजे ब्रह्मा, आणि तम म्हणजे रुद्र, प्राण्यांचा स्वामी. या तीन गुणांपासून जगांची सृष्टी होते, ज्यात महान ऊर्जा असते. विष्णू, सत्त्व गुण प्रकट करून, संरक्षणाचा तत्त्व म्हणून स्थिर आहे. हेच तीन गुण वेद आहेत; हेच तीन गुण पवित्र अग्नी आहेत. हे गुण एकमेकांमध्ये परस्पर क्रिया करतात, एकमेकांना प्रेरित करतात. त्यांच्यात कधीच विभाजन होत नाही; ते कधीच एकमेकांना सोडत नाहीत. अदृश्याने स्थापित केलेल्या, असण्याच्या आणि नसण्याच्या स्वरूपातून, अंधकारयुक्त आणि अप्रकट, क्षेत्रज्ञ—जो ब्रह्मन म्हणून ओळखला जातो—उत्पन्न होतो. तो अतुलनीय तेजस्वी, ज्ञानी, अप्रकट आणि प्रकाशमान आहे. येथे ज्ञान सर्वोच्च आहे, तसेच वैराग्यही, ज्यांची संख्या सत्तर आहे. तीन गुणांवर प्रभुत्व आणि त्यांच्या आवश्यक आश्रयामुळे, पुरुष—हजारो डोके असलेला, स्वयंभू—तीन अवस्थांमध्ये अस्तित्वात असतो. पुरुष अवस्थेत स्वयंभू गुणांनी युक्त असतो आणि सत्त्वप्रधान असतो. पुरुष अवस्थेत तो उदासीन असतो; स्वयंभू तीन अवस्थांमध्ये असतो. पुरुष, कमळासारखे डोळे असलेला, हा परमात्म्याचा स्वरूप आहे. योग्यांचा स्वामी, शरीरांची निर्मिती आणि रूपांतरण करतो. कारण तो जगात तीन प्रकारे कार्य करतो, म्हणून त्याला त्रिगुणात्मक म्हणतात. जेव्हा तो झोपतो, तेव्हा तो अर्ध्या अवस्थेत असतो; जेव्हा तो विषयांचा अनुभव घेतो, तेव्हा प्रभु—सर्वव्यापी ऋषी—शरीरात प्रवेश करतो. भगवंताच्या सर्वोच्च अवस्थेमुळे त्याला नाग म्हणतात; आणि तो नागात आश्रय घेतो म्हणून. तो सर्वज्ञ आहे, कारण सर्वज्ञान त्याच्यात आहे; सर्वकाही त्याच्यापासून उत्पन्न होते. पूर्णत्वाने स्वतःला तीन भागात विभागून, तो पुढे जातो. सृष्टीच्या प्रारंभी, हिरण्यगर्भ म्हणून प्रभु स्वतः प्रकट झाला. म्हणून, पुराणांमध्ये हिरण्यगर्भाची अशीच वर्णना केली गेली आहे. त्याचे मोजमाप कोणत्याही प्रकारे, शेकडो मनुंच्या वर्षांतही, शक्य नाही.