दिवस आणि रात्र यांच्या विभागांमध्ये दिवस घोषित केला आहे. क्षण, निमिष आणि डोळ्यांचे पापण्या लवण्याचे वेळ हेच कालाचे स्वरूप आहे, हे काल जाणणाऱ्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुला सांगतो. सूर्याच्या विशेष गतीमुळे, तो एक चक्रासारखा फिरतो. हेच सूर्य चार प्रकारच्या जीवांचे प्रारंभ आणि समाप्ती करणारा आहे. अशा प्रकारे, या तेजस्वी ग्रहांचा हा व्यवहार निश्चित हेतूने स्थापन केला गेला आहे. उत्तरेकडील श्रवण नक्षत्राद्वारे, हा व्यवहार संक्षिप्त आणि ध्रुवस्थानी निश्चित केला जातो. पूर्वी, या कल्पाच्या प्रारंभाला, ज्ञानी ऋषींनी हा व्यवहार मांडला होता. हेच त्या विश्वरूपाचे अद्भुत रूपांतरण आहे. या तेजस्वी ग्रहांचे येणे-जाणे मनुष्य त्यांच्या डोळ्यांनी पाहतात. बुद्धीने नीट पाहिल्यास, हे ज्ञानी लोकांनी विश्वास ठेवावे असे आहे. हे ब्राह्मणांनो, या ग्रहसमूहाच्या विवेचनात पाच कारणे आहेत. सूर्य जेव्हा मध्यभागी पोहोचला, तेव्हा पुण्यवान त्या व्यक्तीने प्रार्थना म्हटली. सर्व जण, मन एकाग्र करून, हात जोडून श्रद्धेने उभे राहिले. त्या नेहमीच पुण्यवान असलेल्या व्यक्तीने म्हणाले, "तुला नमस्कार असो, हे नीलकंठा!" ते वाळखिल्य म्हणून प्रसिद्ध आहेत, पक्ष्यांचे सहचर. त्यांनी वायूला, जो वारा आणि पानांवर जगतो, प्रश्न विचारले. हे शुद्धांमध्ये गुप्त आहे, आणि धर्म जाणणाऱ्यांसाठी हे वरदान आहे. आम्हाला हे सर्व तुझ्या कृपेने ऐकायचे आहे, हे प्रभंजन. आम्हाला हे तुझ्या तोंडून ऐकण्याची विशेष इच्छा आहे, हे देव. जेव्हा वायू अक्षरांच्या स्थानात प्रवेश करतो, तेव्हा वाणीचे कार्य प्रकट होते. जेव्हा तू शुद्ध होतोस, तेव्हा अक्षरांची उर्वरित क्रिया घडते. तुझ्यापासून अक्षरांची उत्पत्ती होते; तू सदा सर्वत्र असणारा, हे विश्ववायू. हे वायू, हे तुझेच जीवसृष्टीचे जग आहे, सर्वत्र प्रकट आणि प्रत्यक्ष जाणवणारे. कंठप्रदेशात काय घडले, ज्यामुळे रूपात बदल झाला, ते आम्हाला सांग. तेजस्वी आणि सर्व जगांनी सन्मानित वायूने उत्तर दिले. तिथे वसिष्ठ आहेत, जे धर्मशील आणि मनातून उत्पन्न झालेले प्रजापती आहेत. ते म्हणजे महिषासुराच्या स्त्रियांनी चोरून ठेवलेला नेत्रांजना होता. हे उमाच्या आनंदित मनातील भुवयांच्या लेपाचे रूप होते. तू जे पाहतोस, हे श्रेष्ठा, ते उजळ आहे, जणू शुद्ध शुभ्र उटणे. हे तेजस्वी, संयमी आणि भक्त, विचारणाऱ्याला हे तू सांग. हे अत्यंत भाग्यवान, माझ्यासाठी तू सर्व सांगितले पाहिजेस. महा-पराक्रमी, देवद्रोही शत्रूंचा नाश करणारा, त्याने उत्तर दिले. उमाच्या मांडीवर बसून, मी पूर्वी ऐकलेले सांगतो. हे महर्षे, तुझे समाधान व्हावे म्हणून, आता मी ते सांगतो. ते तेजस्वी, उगवत्या सूर्यासारखे प्रकाशमान होते, वितळलेल्या सोन्यासारख्या तेजाने उजळलेले. दिव्य जांभू सोन्यापासून बनलेले, विविध मौल्यवान धातूंनी अलंकृत. हंस आणि जलपक्ष्यांनी भरलेले, चक्रवाक पक्ष्यांनी सुंदर केलेले. गुहेत, मद्यपान केलेल्या बगळ्यांचे आणि मोरांचे आवाज घुमणारे. विविध जीवांची आणि पक्ष्यांची किलबिल ऐकू येणारे. सौरभेय पक्ष्यांच्या आवाजाने आणि मेघगर्जनेने निनादित झालेले.