मांडेह नावाचे तीस दशलक्ष राक्षस आहेत, असे सांगितले जाते. हे दुष्ट राक्षस सूर्य अग्नीप्रमाणे तेजस्वी होत असताना, त्याला गिळून टाकण्याची इच्छा बाळगतात. त्यावेळी ब्रह्मा, देव आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी गायत्री मंत्राला ओंकार आणि ब्रह्माचा सार दिला, त्याला सामर्थ्य दिले. मग, अत्यंत तेजस्वी आणि प्रचंड शक्तिमान व्यक्ती, वलखिल्य ऋषींसह, जे आपल्या तेजाने उजळलेले आहेत, त्यांनी पुढे उपाय केले. एक मुहूर्त म्हणजे तीस कला, आणि अशा तीस मुहूर्तांनी दिवस आणि रात्र पूर्ण होते. दिवसाच्या भागांनुसार दिवसांची वाढ आणि घट ठरते. सूर्य पहिल्या शुक्ल पक्षाच्या तीन मुहूर्तांनंतर पुढे जातो; त्या सकाळच्या वेळेपासून तीन मुहूर्तांचा कालावधी ‘संगव’ म्हणून ओळखला जातो. त्या दुपारच्या वेळेपासून पुढे असलेला कालावधी ‘दुपार’ म्हणून ओळखला जातो. दुपार संपल्यावर पुढील वेळ ‘संध्याकाळ’ म्हणून ओळखली जाते. दशम आणि पंचम मुहूर्त हे विषुववृत्तावर दिवस म्हणून मानले जातात. दिवस रात्रीला गिळतो, आणि रात्र पुन्हा दिवसाला गिळते. चंद्र दिवस आणि रात्रीच्या कलांमध्ये समान भाग घेतो. एक महिना दोन पक्षांचा असतो, आणि एक ऋतू दोन महिन्यांचा बनतो. एक निमेष, एक विद्युत आणि पंधरा काष्ठा असतात. सत्तेतीस मात्रा, सात आणि एक, आणि दोन मिळून असतात. चार हजार आठशे विद्युत असतात. त्यात एकत्रितपणे फक्त चारशे दोन विद्युत सांगितल्या जातात. वर्षापासून सुरू होणाऱ्या पाच विभाग चार मनूंनुसार ठरविले जातात. पहिला ‘संवत्सर’, दुसरा ‘परिवत्सर’, आणि त्यातील पाचवा ‘वत्सर’ म्हणून ओळखला जातो; हे काल युगांनुसार मोजले जाते. एक हजार आठशे तीस सूर्योदये असतात. सूर्याचे तीनशे पासष्ठ वर्षे देखील सांगितली आहेत. एकसष्ठ दिवस आणि रात्री मिळून एक ऋतू मानला जातो. हेच चित्रभानूचे मोजमाप आहे, जे सूर्य वर्ष म्हणून ओळखले जाते. पुराणांमध्ये निश्चितता मिळवण्यासाठी ही चार मोजमापे सांगितली आहेत. त्याचे तीन शिखरे आकाशाच्या घुमटाला स्पर्श करतात, असे दिसते. एक मार्गाची रुंदी आहे, आणि त्याचा विस्तार देखील वर्णन केला आहे. दक्षिण आणि चांदीसारखे शिखर, आणि क्रिस्टलसारखे चमकणारे शिखर, अशा तीन शिखरांनी ‘श्रृंगवान’ पर्वत प्रसिद्ध आहे. शरद आणि वसंत यामध्ये तो पर्वत मध्य मार्ग राखतो. ते शिखरे कमळासारख्या लाल किरणांनी अभिषिक्त झाल्यासारखे चमकतात. दहा आणि पाच मुहूर्तांनी त्या मोजमापाचा दिवस आणि रात्र बनते. त्या वेळी, चंद्र विशाखाच्या चौथ्या भागात आहे, असे समजावे. मग, चंद्र कृतिका नक्षत्राच्या शिरोभागी आहे, असे जाणावे. यावेळी विषुववृत्त आहे, असे महान ऋषींनी सांगितले आहे. जेव्हा दिवस आणि रात्र समान असतात, तेव्हा ते विषुववृत्त म्हणतात. हे, विशेषतः, ब्राह्मणांमध्ये दैवी मुख आहे.