चाक्षुष मन्वंतरात प्राचेतसाचा पुत्र दक्ष जन्माला आला. त्याचा जन्म त्या शापामुळे झाला, आणि त्यामुळे दक्षाचा दुसरा जन्म झाला, असे आपण ऐकले आहे. प्रथम त्रेता युगात, वैवस्वत मनुच्या काळापूर्वी, वंशपरिवर्तनामुळे पश्चात्तापाची भावना निर्माण झाली. म्हणूनच, शत्रूंबद्दल मनात कधीच राग धरू नये, असा उपदेश दिला जातो. कारण, प्राणी कधीच आपली कीर्ती सोडत नाही, आणि म्हणूनच, बुद्धिमान व्यक्तींनी असे वर्तन करु नये. तुम्ही दक्षाबद्दल विचारले होते, त्याचे उत्तर आता मी सांगतो. पूर्वी देवयामा म्हणून ओळखले जाणारे, यज्ञाचे पुत्र, हे स्वायंभुवाचे मनातून उत्पन्न झालेले शक्तस पुत्र आहेत. स्वायंभुवाच्या सृष्टीत एकूण त्रेतीस मनातून उत्पन्न झालेले पुत्र होते: विभासा, क्रतु, प्रयाति, विष्रुत, आणि द्युति; असम, उग्रदृष्टि, सुनय, आणि शुचिश्रवा; तुरीय, इंद्रयुक, युक्त, आणि ग्रावजित; जरा, विभु, विभावा, ऋचिका, आणि दुर्दिहा. हे सर्व स्वायंभुवाच्या पुत्रांपैकी सोमपान करणारे होते. त्यांच्यात इंद्र सर्वप्रथम सर्व गोष्टींचा उपभोग घेणारा आणि प्रभु होता. स्वायंभुवाच्या काळात सुपर्ण, यक्ष, गंधर्व, पिशाच, नाग, आणि राक्षस अशा असंख्य जीवांची उत्पत्ती झाली. त्यांचे तपशील येथे सांगितले जात नाहीत, कारण विषयांतर होईल. जे काही झाले, ते वर्तमान वैवस्वत युगात दिसत नाही. त्यांच्यात पूर्वी नागऋषी होते; त्यांच्या नावांची यादी ऐका: अत्री आणि वसिष्ठ, तसेच स्वायंभुव काळातील सात ऋषी— ज्योतिष्मान, द्युतिमान, हव्या, सवन, आणि सत्र— हे सर्व वायूप्रमाणे वेगवान, महान आत्म्याचे, आणि प्रथम युगातील राजा होते. पिशाच, मानव, सुपर्ण, आणि अप्सरांचा समूहही त्यांच्यासोबत होता. इतक्या नावांची संख्या वंशपरंपरेत कशी मोजता येईल? काळाचा मोठा कालावधी, उत्तरायण, वर्षे, आणि युगांमधून गेलेला आहे. कोणाचा उद्गम, कोणते प्रारंभ, कोणते खरे स्वरूप, आणि कोणत्या तत्त्वाचे? कोणते नाव, कोणते स्वरूप, आणि कोणते तत्त्व? हे सत्य सांग. सूर्य हा उद्गम, क्षणांचा मापक, संख्यांचा गणक, आणि नेत्र मानला जातो. वर्ष हे त्याचे खरे स्वरूप आहे, आणि त्याचे नाव काळाच्या विभागांपासून बनले आहे. आता काळाच्या अवस्थेचे पाच विभाग समजून घ्या: वर्ष हे पहिले, परिण्वत्सर दुसरे, आणि पाचवे म्हणजे वत्सर, हेच युग म्हणून ओळखले जाते. यज्ञाचा अग्नी, क्रतु, हे वर्ष मानले जाते. शुक्ल आणि कृष्ण पक्षांची गती, जलतत्त्वाचा पक्षी, आणि सात-सात स्वरूपांनी जग व्यापणारा— याचा विचार करा. अहंकारातून ब्रह्माने उत्पन्न केलेला उग्र रुद्र निर्माण झाला. आता मी तुम्हाला रुद्राचे खरे स्वरूप, ज्याचे स्तुती केली जाते, सांगणार आहे; सावधपणे ऐका.