സാ യുഗാഖ്യാ സഹസ്രം തു സര്വാണ്യേവാന്തരാണി വൈ
യുഗം എന്നു പറയുന്നത് ആയിരം, അവയെല്ലാം ഇടവേളകളാണ്.
ഏതദ്ബ്രാഹ്മമഹര്ജ്ഞേയം തസ്യ സഖ്യാം നിബോധത
ഇതാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം; അതിന്റെ അളവ് മനസ്സിലാക്കൂ, സ്നേഹിതരേ.
മാനുഷാക്ഷിനിമേഷാസ്തു കാഷ്ഠാ പഞ്ചദശ സ്മൃതാഃ
മനുഷ്യന്റെ കണ്ണിറുക്കം പതിനഞ്ച് കഷ്ടകള് ആണെന്ന് പറയുന്നു.
പ്രസ്ഥാ സപ്തോ ദകാശ്ചൈവ സാധികാക്തു ലവഃ സ്മൃതഃ
ഏഴ് പ്രസ്ഥയും പത്ത് ദകയും കുറച്ച് അധികവും ചേര്ന്ന് ലവം എന്നു പറയുന്നു.
മുഹൂര്ത്താസ്തു പുനസ്ത്രിംശദഹോരാത്രമിതി സ്ഥിതിഃ
മുപ്പത് മുഹൂര്ത്തങ്ങള് ചേര്ന്നാല് ഒരു അഹോരാത്രി ആകുന്നു; ഇതാണ് അതിന്റെ ദൈര്ഘ്യം.
താശ്ചൈവ സംഖ്യായാ ജ്ഞേയാശ്ചന്ദ്രാദിത്യഗതിര്യഥാ
ഇവയുടെ എണ്ണം അറിയണം, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ.
ത്രിംശത്കലാ മുഹൂര്ത്തം തു ദശഭാഗം കലാ സ്മൃതമ്
മുപ്പത് കലകൾ ചേർന്നാൽ ഒരു മുഹൂർത്തം ആകുന്നു. ഒരു കലയുടെ പത്തിലൊന്ന് ദശഭാഗം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
മുഹൂര്ത്താശ്ച ലവാശ്ചാപി പ്രമാണജ്ഞൈഃ പ്രകല്പിതാഃ
മുഹൂർത്തങ്ങളും ലവകളും അളവിൽ നിപുണരായവർ നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.
മാഗധേനൈവ മാനേന ജലപ്രസ്ഥോ വിധീയതേ
മാഗധമാനപ്രകാരം ജലപ്രസ്ഥം നിർദ്ദിഷ്ടമായിരിക്കുന്നു.
ഹേമമാഷൈഃ കൃതച്ഛിദ്രശ്ചതുര്ഭിശ്ചതുരങ്ഗുലൈഃ
നാലു മാഷ് പൊന്നും നാലു അങ്ങുലം വലിപ്പമുള്ള ഒരു കുഴിയുള്ള പാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്നു.
രവേര്ഗതിവിശേഷേണ സര്വേഷ്വേതേഷു നിത്യശഃ
സൂര്യന്റെ പ്രത്യേകമായ ചലനപ്രകാരം ഇവയെല്ലാം എപ്പോഴും ക്രമീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
തദഹര്മാനുഷം ജ്ഞേയം നാക്ഷത്രം തു ദശാധികമ്
അന്ന് മനുഷ്യരുടെ ദിവസമാണ്, നക്ഷത്രദിവസം അതിന്റെ പത്ത് ഇരട്ടിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ഏതദ്ദിവ്യമഹോരാത്രമിതി ശാസ്ത്രവിനിശ്ചയഃ
ഇതാണ് ശാസ്ത്രങ്ങൾ നിർണ്ണയിച്ച ദൈവികമായ പകലും രാത്രിയും.
തദാ ബദ്ധമിദം ജ്ഞാനം സംജ്ഞയാ ഹ്യുപലക്ഷിതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ജ്ഞാനം നാമകരണം ചെയ്തും സ്ഥിരമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
യദഹോ ബ്രഹ്മണഃ പ്രോക്തം ദിവ്യാ കോടീ തു സാ സ്മൃതാ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം ദൈവികദിവസങ്ങളുടെ ഒരു കോടി ആണെന്ന് പറയുന്നു.
നവതിം ച സഹസ്രാണി തഥൈവാന്യാനി യാനി തു
അതുപോലെ തന്നെ മറ്റൊന്നു തൊണ്ണൂറായിരം കൂടി ഉണ്ട് എന്ന് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സംഖ്യാസംഭജനം ജ്ഞാനമപൃച്ഛന്സുതരാം തദാ
അപ്പോൾ അവർ സംഖ്യകളുടെ അറിവിനെക്കുറിച്ച് ആകാംക്ഷയോടെ ചോദിച്ചു.
മാനേന ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ സംക്ഷേപാര്ഥപാദാക്ഷരമ്
അളവുപയോഗിച്ച് സംക്ഷിപ്തമായ അർത്ഥം വാക്ക് വാക്കായി ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സംക്ഷേപാദ്ദിവ്യചക്ഷുഷ്ട്വാ ത്പ്രോവാച വചനം പ്രഭുഃ
അപ്പോൾ ദൈവികദൃഷ്ടിയോടെ പ്രഭു സംക്ഷിപ്തമായി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
താസാം സംഖ്യാഥ വര്ഷാഗ്രം ബ്രാഹ്മേ വക്ഷ്യാമ്യഹഃക്ഷയേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം ആ വർഷങ്ങളുടെ സംഖ്യ ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയും.
ദ്വാത്രിംശച്ച തഥാ കോട്യഃ സംഖ്യാതാഃ സംഖ്യയാ ദ്വിജൈഃ
അങ്ങനെ ഇരുപത്തിമൂന്ന് കോടിയും ദ്വിജന്മാർ കണക്കാക്കി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അശീതിശ്ച സഹസ്രാണി ഏഷ കാലഃ പ്ലവസ്യ തു
അതിനൊപ്പം എൺപതിനായിരം കൂടി ഉണ്ട്; ഇത് പ്രളയത്തിന്റെ കാലാവധി ആണു.
മഹാഭൂതഷു ലീയന്ത പ്രജാഃ സര്വാശ്ചതുര്വിധാഃ
നാലു വിധത്തിലുള്ള എല്ലാ ജീവികളും മഹാഭൂതങ്ങളിൽ ലയിക്കുന്നു.
സലിലേനാപ്ലുതേ ലോകേ നഷ്ടേ സ്ഥാവരജങ്ഗമേ
ലോകം വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ, നിലനിൽക്കുന്നവയും ചലിക്കുന്നവയും എല്ലാം നശിക്കുന്നു.
നിരാലോകേ പ്രദഗ്ധേ തു നൈശേന തമസാ വൃതേ
എല്ലാം കത്തിക്കഴിഞ്ഞ് പ്രകാശം ഒന്നുമില്ലാതെ രാത്രി എന്ന അന്ധകാരത്തിൽ മുഴുവനായി മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ,
താവദേകാര്മവേ ജ്ഞേയം യാവദാസീദഹഃ പ്രഭോഃ
അന്നേരം ഒരു ദൈവദിനം മാത്രമാണ് അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നത് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
അഹോരാത്രസ്തഥൈവാസ്യ ക്രമേണ പരിവര്തതേ
ദിവസവും രാത്രിയും അങ്ങനെ തന്നെ അവനുവേണ്ടി മാറിമാറി വരുന്നു.
ത്രൈലോക്യേ യാനി സത്ത്വാനി ഗതിമന്തിധ്രുവാണി ച
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലുമുള്ള എല്ലാ ജീവികളും ചലനമുള്ളവരും അചലന്മാരും,
അതീതാ വര്തമാനാശ്ച തഥൈവാനാഗതാഃ പ്രജാഃ
കഴിഞ്ഞതും ഇപ്പോഴുള്ളതും വരാനിരിക്കുന്നതുമായ സകല ജനങ്ങളും,
പരാര്ദ്ധം ദ്വിഗുണം ചാപി പരമായുഃ പ്രകീര്ത്തതമ്
പരാർദ്ധം, അതിന്റെ ഇരട്ടിയോളം ആയുസ്സ് തന്നെയാണ് പരമമായ ആയുസ്സായി പറയുന്നത്.