പൌലസ്ത്യസ്യ ച ബ്രഹ്മര്ഷേഃ പ്രീതിപുത്രസ്യ ധീമതഃ
പൗലസ്ത്യൻ എന്ന ബ്രഹ്മർഷി, പ്രീതിയുടെ വിവേകമുള്ള മകനായിരുന്നു.
പൌലസ്ത്യാ ഇതി വിഖ്യാതാഃ സ്മൃതാഃ സ്വായംഭുവേ ഽന്തരേ
അവർ പൗലസ്ത്യർ എന്ന പേരിൽ സ്വായംഭുവമന്വന്തരത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്നു.
ത്രേതാഗ്നിവര്ചസഃ സര്വേ യേഷാം കീര്ത്തിഃ പ്രതിഷ്ഠിതാ
അവർക്കെല്ലാം ത്രേതാഗ്നിയുടെ പ്രകാശം പോലെയുള്ള മഹത്വം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവരുടെ കീർത്തി സ്ഥിരമായിരിക്കുന്നു.
ഋഷിഃ കനകപീഠശ്ച ശുഭാ കന്യാ ച പീവരീ
കനകപീഠൻ എന്ന ഋഷിയും, ശുഭയായ പീവരിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്രം ശങ്ഖപദം നാമ കന്യാം കാമ്യാം തഥൈവ ച
ശംഖപദൻ എന്നൊരു മകനും, കാമ്യ എന്നൊരു മകളും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു.
ദക്ഷിണസ്യാം ദിശി രതഃ കാമ്യാ ദത്താ പ്രിയവ്രതേ
തെക്കേ ദിശയിൽ ആസ്വദിച്ച കാമ്യയെ പ്രിയവ്രതന് നൽകി.
ദശ കന്യാദ്വയം ചൈവ യൈഃ ക്ഷത്രം സമ്പ്രവര്ത്തിതമ്
പത്ത് പെൺമക്കളും രണ്ട് പെൺമക്കളും, ഇവരാൽ രാജവംശം ആരംഭിച്ചു.
യശോധരാ വിജജ്ഞേ വൈ കാമദേവം സുമധ്യാമാ
യശോധരാ സുന്ദരമായ കാമദേവനെ പ്രസവിച്ചു.
തേഷാം ന ഭാര്യാ പുത്രോ വാ സര്വേ തേ ഉര്ദ്ധരേതസഃ
അവർക്കൊന്നും ഭാര്യയോ മകനോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല; എല്ലാവരും ഉർദ്ധ്വരേതസ്സ് ആയിരുന്നു.
അരുണസ്യാഗ്രതോ യാന്തി പരിവാര്യ ദിവാകരമ്
അവരൊക്കെ അരുണന്റെ മുന്നിൽ ചെന്നു, സൂര്യനെ ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു.
സ്വസാരൌ തദ്യവീയസ്യൌ പുണ്യാ സത്യവതീ ചതേ
അവന്റെ രണ്ട് ഇളയ സഹോദരിമാർ സത്യവതി എന്ന ധർമ്മശീലയും ചതേയും ആയിരുന്നു.
ഊര്ജായാം തു വസിഷ്ഠസ്യ വാസിഷ്ഠാഃ സപ്ത ജജ്ഞിരേ
ഊർജയിൽ നിന്ന് വസിഷ്ഠന് വാസിഷ്ഠർ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഏഴ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.
ജനനീ സാ ദ്യുതിമതഃ പ്രാണസ്യ മഹിഷീ പ്രിയാഃ
അവൾ ദ്യുതിമാൻ എന്ന പുത്രന്റെയും പ്രാണൻ്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മഹിഷിയുടെയും അമ്മയായി.
രക്ഷോ ഗര്ത്തോര്ദ്ധബാ ഹുശ്ച സവനഃ പവനശ്ച യഃ
അവളിൽ നിന്ന് രക്ഷ, ഗർത്ത, ഊർദ്ധ്വബാഹു, സവനൻ, പവനൻ എന്നിവർ ജനിച്ചു.
രത്നോ വരാങ്ഗ്യജനയന്മാര്കണ്ഡേയീ യശസ്വിനീ
മാർകണ്ഡേയി എന്ന പ്രശസ്തയായ രത്നയ്ക്ക് വരാംഗി എന്ന പുത്രി ജനിച്ചു.
ഗോത്രാണി നാമഭിസ്തേഷാം വാസിഷ്ഠാനാം മഹാത്മനാമ്
ആ മഹാത്മാക്കളായ വാസിഷ്ഠരുടെ ഗോത്രങ്ങൾ അവരുടെ പേരുകൾകൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഇത്യേഷ ഋഷിസര്ഗസ്തു സാനുബന്ധഃ പ്രകീര്ത്തിതഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ ഋഷിമാരുടെയും അവരുടെ സന്തതികളുടെയും സൃഷ്ടി വിശദമായി വിവരിച്ചു.
ബ്രഹ്മണോ മാനസഃ പുത്രസ്തസ്മാത്സ്വാഹാ വ്യജായത
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രനിൽ നിന്ന് സ്വാഹാ ജനിച്ചു.
നിര്മഥ്യഃ പവമാനസ്തു വൈദ്യുതഃ പാവകഃ സ്മൃതഃ
നിർമഥ്യൻ, പവമാനൻ, വൈദ്യുതൻ എന്നിവരെ അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾ എന്നാണു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
നിര്മഥ്യഃ പവമാനസ്തു ശുചിഃ സൌരസ്തു യഃ സ്മൃതഃ
നിർമഥ്യൻ, പവമാനൻ, ശുചി, സൗരൻ എന്നിവരും അഗ്നിയുടെ രൂപങ്ങൾ എന്നാണു അറിയപ്പെടുന്നത്.
പവമാനാത്മജശ്ചൈവ കവ്യവാഹന ഉച്യതേ
പവമാനൻ്റെ പുത്രനാണ് കവ്യവാഹനൻ എന്നു പറയുന്നു.
ദേവാനാം ഹവ്യവാഹോ ഽഗ്നിഃ പിതൄണാം കവ്യവാഹനഃ
ദേവന്മാരിൽ ഹവ്യവാഹനൻ അഗ്നിയാണ്; പിതൃകളിൽ കവ്യവാഹനൻ.
ഏതേഷാം പുത്രപൌത്രാസ്തു ചത്വാരിംശന്ന വൈവ തു
അവരുടെ പുത്രന്മാരും മക്കളും ചേർന്ന് നാല്പത് പേരാണെന്നു പറയുന്നു.
വിശ്രുപ്തോ ലൌകികോ ഽഗ്നിസ്തു പ്രഥമോ ബ്രഹ്മണഃ സുതഃ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ആദ്യ പുത്രൻ വിശ്രുപ്തൻ എന്ന ലോകിക അഗ്നിയായിരുന്നു.
വൈശ്വാനരഃ സുതസ്തസ്യ വഹന് ഹവ്യം സമാഃ ശതമ്
അവന്റെ പുത്രൻ വൈശ്വാനരൻ ആയിരുന്നു; അവൻ നൂറു വർഷം ഹവ്യങ്ങൾ വഹിച്ചു.
സോഥര്വാ ലൌകികോ ഽഗ്നിസ്തു ദര്പഹാഥര്വണഃ സ്മൃതഃ
അതിനുശേഷം അതർവൻ എന്ന ലോകിക അഗ്നി ദർപഹ അതർവണൻ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.
തസ്മാത്സ ലൌകികോ ഽഗ്നിസ്തു ദധ്യങ്ങാഥര്വണോ മതഃ
അവനിൽ നിന്ന് ദധ്യങ് അതർവണൻ എന്ന ലോകിക അഗ്നി ജനിച്ചു എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.
സ ജ്ഞേയോ ഗാര്ഹപത്യോ ഽഗ്നിസ്തസ്യ പുത്രദ്വയം സ്മൃതമ്
അവനെ ഗാർഹപത്യ അഗ്നി എന്നു അറിയണം; അവനു രണ്ട് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നു.
ദ്വിതീയസ്തു സുതഃ പ്രോക്തഃ ശുകോ ഽഗ്നിര്യഃ പ്രണീയതേ
രണ്ടാമത്തെ മകനായി ശുകനെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അഗ്നിയാണ് അവൻ, ആ അഗ്നി മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു.
ശംസ്യസ്തു ഷോഡശ നദീശ്ചകമേ ഹവ്യവാഹനഃ
ശംസിയെന്നു പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന അഗ്നി, ഹവ്യവാഹനൻ, പതിനാറു നദികളെ ആഗ്രഹിച്ചു.