തതസ്താനി പ്രലീയന്തേ ഭൂമിത്വമുപയാന്തി ച
അതിനുശേഷം അവ എല്ലാം ലയിച്ച് വീണ്ടും ഭൂമിയായി മാറുന്നു.
സര്വം തദ്ഭസ്മസാച്ചക്രേ സര്വാത്മാ പാവകസ്തു സഃ
സർവ്വാത്മാവായ ആ അഗ്നി എല്ലാം ചാരമാക്കി മാറ്റി.
പിബത്യപഃ സമിദ്ധോ ഽഗ്നിഃ പൃഥിവീമാശ്രിതോ ജ്വലന്
ഭൂമിയിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന അഗ്നി ജ്വലിച്ച് വെള്ളം കുടിച്ചു.
ലോകാന്സംഹരതേ ദീപ്തോ ഘോരഃ സംവര്ത്തകോ ഽനലഃ
ആ ഭയങ്കരമായ സംവർത്തകാഗ്നി ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു.
നിര്ദഹ്യാന്തേ തു പാതാലം വായുലോകമഥാദഹത്
എല്ലാം ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം അഗ്നി പാതാളത്തെയും പിന്നെ വായുവിന്റെ ലോകത്തെയും കത്തിച്ചു.
യോജനാനാം സഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച
ആയിരക്കണക്കിന്, പതിനായിരക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ,
ഗന്ധര്വാംശ്ച പിശാചാംശ്ച സമഹോരഗരാക്ഷസാന്
ഗന്ധർവന്മാരെയും പിശാചുകളെയും മഹാനാഗന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും,
ഭൂര്ലോകം ച ഭുവര്ല്ലോകം സ്വര്ലോകം ച മഹസ്തഥാ
ഭൂലോകം, ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗലോകം, മഹർലോകം എന്നിവയും,
വ്യാപ്തേഷു തേഷു ലോകേഷു തിര്യഗൂര്ദ്ധ്വമഥാഗ്നിനാ
അവ ലോകങ്ങൾ അഗ്നിയാൽ അറ്റത്തേക്കും മുകളിലേക്കും പടർന്നപ്പോൾ,
അയോഗുഡനിഭം സര്വം തദാ ഹ്യേവം പ്രകാശതേ
അപ്പോൾ എല്ലാം ഇരുമ്പ് കട്ടിപോലെ തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെട്ടു.
ഉത്തിഷ്ഠന്തി തദാ ഘോരാ വ്യോമ്നി സംവര്തകാ ഘനാഃ
അപ്പോൾ ആകാശത്ത് ഭയങ്കരമായ സംവർത്തകമേഘങ്ങൾ ഉയർന്നു.
കേചിദ്വൈഡൂര്യസംകാശാ ഇന്ദ്രനീലനിഭാഃ പരേ
ചിലത് വൈഡൂര്യക്കല്ലുപോലെയും മറ്റൊന്നുകൾ ഇന്ദ്രനീലക്കല്ലുപോലെയും ആയിരുന്നു.
ധൂമ്രവര്ണാ ഘനാഃ കേചിത്കേചിത്പീതാഃപയോധരാഃ
ചില മേഘങ്ങൾ പുകപ്പൊലിവും, ചിലത് മഞ്ഞളനിറവുമാണ്, ചിലത് മഴയുമായി നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മനശിലാഭാസ്ത്വപരേ കപോതാഭാസ്തഥാംബുദാഃ
മറ്റുചില മേഘങ്ങൾ മനശിലയുടെ നിറംപോലെയും, ചിലത് പ്രാവിന്റെ നിറംപോലെയും, മഴമേഘങ്ങൾപോലെയും കാണാം.
ചാഷപത്രനിഭാഃ കേചിദുത്തിഷ്ഠന്തി ഘനാ ദിവി
ചില മേഘങ്ങൾ കാക്കയുടെ പറവയുടെ ഇരുണ്ടപക്ഷികൾപോലെ ആകാശത്ത് ഉയർന്ന് നിൽക്കുന്നു.
കേചിത്പര്വതസംകാശാഃ കേചിത്സ്ഥലനിഭാ ഘനാഃ
ചില മേഘങ്ങൾ പർവതങ്ങളെപ്പോലെയും, ചിലത് കരഭൂമിയെപ്പോലെയും കാണപ്പെടുന്നു.
ബഹുരൂപാ ഘോരരൂപാ ഘോരസ്വരനിനാദിനഃ
അവയ്ക്ക് പല രൂപങ്ങളുണ്ട്, ചിലത് ഭയങ്കരമായ രൂപവും, ചിലത് ഭയാനകമായ ശബ്ദവും ഉണ്ട്.
തതസ്തേ ജലദാ ഘോരരാവിണോ ഭാസ്കരാത്മകാഃ
അപ്പോൾ ആ മേഘങ്ങൾ ഭയാനകമായി ഗർജിച്ച് സൂര്യനിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.
തതസ്തേ ജലദാ വര്ഷം മുഞ്ചന്തി ച മഹൌഘവത്
പിന്നീട് ആ മേഘങ്ങൾ വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തുപോലെ മഴ പെയ്യുന്നു.
പ്രവൃഷ്ടൈശ്ച തഥാത്യര്ഥം വാരിണാ പൂര്യതേ ജഗത്
അങ്ങനെ അതിവൃത്തി മഴ പെയ്യുമ്പോൾ ലോകം വെള്ളത്തിൽ നിറയുന്നു.
നഷ്ടേ ചാഗ്നൌ വര്ഷഗതേ പയോദാഃ പാവകോദ്ഭവാഃ
അഗ്നി അണഞ്ഞു, മഴ പെയ്തു കഴിഞ്ഞാൽ, അഗ്നിയിൽ നിന്നുള്ള മേഘങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ധാരാഭിഃ പൂരയന്തീമം ചോദ്യമാനാഃ സ്വയംഭുവാ
സ്വയംഭുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ, അവ ഈ ലോകം വെള്ളധാരകളാൽ നിറയ്ക്കുന്നു.
സാദ്രിദ്വീപാന്തരം പീതം ജലമന്നേഷു തിഷ്ഠതി
പർവതങ്ങളും ദ്വീപുകളും ഇടയിൽ ആ മഞ്ഞള നിറമുള്ള വെള്ളം നിലനിൽക്കുന്നു.
സംവേഷ്ടയതി ഘോരാത്മാ ദിവി വായുഃ സമതതഃ
ഭയങ്കര സ്വഭാവമുള്ള കാറ്റ് ആകാശത്ത് എല്ലാം സമമായി ചുറ്റിപ്പിടിക്കുന്നു.
പൂര്മേ യുഗസഹസ്രേ വൈ നിഃശേഷഃ കല്പ ഉച്യതേ
ആയിരം യുഗങ്ങൾ പൂർത്തിയായാൽ അതിനെ ഒരു കല്പം എന്നു വിളിക്കുന്നു.
അഥ ഭൂമിര്ജലം ഖം ച വായുശ്ചൈകാര്മവേ തദാ
അപ്പോൾ ഭൂമി, വെള്ളം, ആകാശം, കാറ്റ് എല്ലാം ഒരൊറ്റ മഹാസമുദ്രമായി മാറുന്നു.
പാര്ഥിവാസ്ത്വഥ സാമുദ്രാ ആപോ ദൈവ്യാശ്ച സര്വശഃ
അപ്പോൾ ഭൂമിയിലെ, സമുദ്രത്തിലെ, ദൈവികമായ എല്ലാ വെള്ളങ്ങളും ഒന്നായി ചേരുന്നു.
ആഗതാഗതികേ ചൈവ തദാ തത്സലിലം സ്മൃതമ്
അപ്പോൾ ആ വെള്ളം വരികയും പോവികയും ചെയ്യുന്നതായാണ് പറയുന്നത്.
ആഭാതി യസ്മാത്തദ്ഭാഭിര്ഭാശബ്ദോ വ്യാപ്തിദീപ്തിഷു
അത് ആ പ്രകാശത്താൽ തിളങ്ങുന്നതിനാൽ, 'ഭാ' എന്ന പദം വ്യാപകതയും പ്രകാശവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
നാനാത്വേ ചൈവ ശീഘ്രേ ച ധാതുര്വൈ അര ഉച്യതേ
വൈവിധ്യത്തിലും വേഗത്തിലും ആ ഘടകത്തെ 'അര' എന്നു വിളിക്കുന്നു.