പിതൃഭിര്മനുഭിഃ സാര്ദ്ധം ക്ഷീണേ മന്വന്തരേ തദാ
മന്വന്തരം അവസാനിക്കുമ്പോൾ പിതാക്കന്മാരും മനുക്കളും ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടാകും.
തതഃ സ്ഥാനാ നി ശുഭ്രാണി സ്ഥാനിനാം താനി വൈ തദാ
അപ്പോൾ സ്ഥിരമായവരുടെ വിശുദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങൾ അന്നേരം നിലനിൽക്കും.
തതസ്തേഷു വ്യതീതേഷു ത്രൈലോക്യസ്യേശ്വരേഷ്വിഹ
അപ്പോൾ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ,
അജിതാദ്യാ ഗണാ യത്ര ആയുഷ്മന്തശ്ചതുര്ദശ
അജിതൻ തുടങ്ങി ആയുസ്സുള്ള പതിനാലു കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്.
സശരീരാശ്ച ശ്രൂയന്തേ ജനലോകേ സഹാനുഗാഃ
അവർ ശരീരത്തോടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ജനലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂതാദിഷ്വവശിഷ്ടേഷു സ്ഥാവരാം തേഷു തേഷു വൈ
ശേഷിച്ച ഭൂതങ്ങളിൽ, അചലജാതികൾ ഓരോ സ്ഥലത്തും കാണപ്പെടുന്നു.
ദേവേഷു ച ഗതേഷ്വൂര്ദ്ധ്വം സായുജ്യം കല്പവാസിനാമ്
ദേവന്മാർ ഉയർന്ന് പോയപ്പോൾ, ഒരു കല്പം കഴിയുന്നവർക്ക് ഐക്യം ലഭിക്കുന്നു.
സംസ്ഥാപയതി വൈ സര്ഗമഹര്ദൃഷ്ട്വാ യുഗക്ഷയേ
യുഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ മഹാവിനാശം കണ്ടു, അവൻ സൃഷ്ടിയെ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കുന്നു.
രാത്രിം യുഗസഹസ്രാന്താം തേ ഽഹോരാത്രവിദോ ജനാഃ
ദിവസവും രാത്രിയും അറിയുന്നവർക്ക്, ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുള്ള രാത്രി അന്ത്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രിവിധിഃ സര്വഭൂതാനാമിത്യേഷ പ്രതിസംചരഃ
ഇതാണ് എല്ലാ ജീവികളും അനുഭവിക്കുന്ന മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ലയമായിരിക്കുന്നു.
പ്രതിസര്ഗേ തു ഭൂതാനാം പ്രാകൃതഃ കരണക്ഷയഃ
പുനഃസൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ജീവികളുടെ സ്വാഭാവികേന്ദ്രിയങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.
തതഃ സംഹൃത്യ താന്ബ്രഹ്മാ ദേവാംസ്ത്രൈലോക്യവാസിനഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ പിൻവലിക്കുന്നു.
സുഷുപ്സുര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ പ്രജാഃ സംഹരതേ തദാ
വിശ്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ സകല ജീവികളെയും ലയിപ്പിക്കുന്നു.
തത്രാത്മസ്ഥാഃ പ്രജാഃ കര്തും പ്രപേദേ സ പ്രജാപതിഃ
അവിടെ, സകല ജീവികളും തനിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാൻ പ്രജാപതി തീരുമാനിച്ചു.
തയാ യാന്യല്പസാരാണി സത്ത്വാനി വൃഥിവീതലേ
അതിനാൽ ഭൂമിയിലെ അത്യൽപമായ സാരമുള്ള ജീവികൾ—
സപ്തരശ്മിരഥോ ഭൂത്വാ ഉദത്തിഷ്ഠദ്വിഭാവസുഃ
ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള രഥമായി പ്രകാശവാൻ ഉയർന്നു.
ഹരീതാരശ്മയസ്തസ്യദീപ്യമാനാസ്തു സപ്തതിഃ
അവന്റെ പച്ച നിറമുള്ള എഴുപത് കിരണങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഭൌമം കാഷ്ഠേന്ധനം തേജോ ഭൃശമദ്ഭിസ്തു ദീപ്യതേ
ഭൂമിയിലെ ഇന്ധനം, വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ശക്തമായി കത്തുന്നു.
നാവൃഷ്ട്യാ തപതേ സൂര്യ്യോ നാവൃഷ്ട്യാ പരിഷിച്യതേ
മഴയില്ലാതെ സൂര്യൻ കത്തിക്കുന്നു; മഴയില്ലാതെയും അവൻ നനയുന്നു.
തസ്മാദപഃ പിബന്യോ വൈ ദീപ്യതേ രവിരംബരേ
അതിനാൽ, വെള്ളം കുടിച്ച് സൂര്യൻ ആകാശത്ത് ദഹനം ചെയ്യുന്നു.
തേനാഹാരേണ സംദീപ്താഃ സൂര്യാഃ സപ്ത ഭവന്ത്യുത
ആ ആഹാരത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ ഏഴു സൂര്യന്മാർ കത്തുന്നു.
ചതുര്ലോകമിമം സര്വം ദഹന്തി ശിഖിനസ്തദാ
അപ്പോൾ അഗ്നിപരമായവർ ഈ നാലു ലോകവും ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
ദീപ്യന്തേ ഭാസ്കരാഃ സപ്ത യുഗാന്താഗ്നിപ്രതാപിനഃ
യുഗാന്തത്തിലെ അഗ്നിയുടെ ശക്തിയാൽ ഏഴു പ്രകാശവാന്മാർ കത്തുന്നു.
സ്വം സമാവൃത്യ തിഷ്ഠന്തി നിര്ദഹന്തോ വസുംധരാമ്
അവർ സ്വയം ചുറ്റി നില്ക്കുന്നു, ഭൂമിയെ ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്.
സാദ്രിനദ്യര്ണവാ പൃഥ്വീ നിസ്നേഹാ സമപദ്യത
പർവ്വതങ്ങളും നദികളും സമുദ്രങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ ഭൂമി മുഴുവൻ ഉണങ്ങിയതായി മാറി.
അധശ്ചോര്ധ്വം ച തിര്യക് ച സംരൂദ്ധാ സൂര്യരശ്മിഭിഃ
താഴെയും മുകളിലും അറ്റത്തേക്കും സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ എല്ലാം തടഞ്ഞു.
ഏകത്വമുപയാതാനാമേകജ്വാലാ ഭവത്യുത
ഒന്നായി ചേർന്നവയിൽ നിന്ന് ഒറ്റ ജ്വാല ഉയർന്നു.
ചതുര്ലോകമിദം സര്വം നിര്ദഹത്യാശു തേജസാ
അത് തന്റെ പ്രകാശത്തോടെ ഈ നാലു ലോകങ്ങളെയും വേഗത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചു.
നിര്വൃക്ഷാ നിസ്തൃണാ ഭൂമിഃ കൂര്മപൃഷ്ഠസമാ ഭവേത്
ഭൂമി വൃക്ഷങ്ങളുമില്ലാതെ പുല്ലുമില്ലാതെ ആമയുടെ പുറംപോലെ സമമായി മാറി.
സര്വമേവ തദര്ചിര്ഭിഃ പൂര്ണം ജാജ്വല്യതേ ഘനഃ
അവ ജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട് എല്ലാം ഒരു കട്ടിയുള്ള തീപോലെ കത്തുന്നു.