സര്വേ മന്വന്തരേദ്രാശ്ച വിജ്ഞേയാസ്തുല്യലക്ഷണാഃ
ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും ഉള്ള എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഒരുപോലെയുള്ള സ്വഭാവമുള്ളവയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ത്രൈലോക്യേ യാനി സത്ത്വാനി ഗതിമന്തി ധ്രുവാണി ച
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ചലനമുള്ളവരും അചലമായവരും ഉള്ള എല്ലാ ജീവികളും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഭൂതാപവാദിനോ ഹൃഷ്ടാ മധ്യസ്ഥാ ഭൂതവാദിനഃ
ഭൂതങ്ങളുടെ അസ്തിത്വം നിഷേധിക്കുന്നവർ സന്തോഷിക്കുന്നു; ഭൂതങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്നവർ മധ്യസ്ഥരായിരിക്കുന്നു.
അഗ്നീധ്രഃ കാശ്യപശ്ചൈവ പൌലസ്ത്യോ മാഗധശ്ച യഃ
അഗ്നീധ്രൻ, കാശ്യപൻ, പൗലസ്ത്യൻ, മാഗധൻ ഇവരുണ്ട്.
ശുക്രശ്ചൈവ തു വാസിഷ്ഠഃ പൌലഹോ മുക്ത ഏവ ച
ശുക്രൻ, വാസിഷ്ഠൻ, പൗലഹൻ, മുക്തൻ ഇവരും ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഉരുര്ഗുരുശ്ച ഗംഭീരോ ബുദ്ധഃ ശുദ്ധഃ ശുചിഃ കൃതീ
ഉരുര്, ഗുരു, ഗംഭീരൻ, ബുദ്ധൻ, ശുദ്ധൻ, ശുചി, കൃതി ഇവരാണ്.
സാവര്ണാ മനവോ ഹ്യേതേ ചത്വാരോ ബ്രഹ്മണഃ സുതാഃ
ഈ നാലു സാവർണ മനുക്കളും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്മാരാണ്.
ഭൌത്യസ്യൈവാധിപത്യേ തു തൂര്ണം കല്പസ്തു പൂര്യതേ
ഭൗതികമായ ഭരണാധികാരം ഉറപ്പായാൽ കല്പം വേഗത്തിൽ പൂര്ത്തിയാകും.
നിഃശേഷേഷു തു സര്വേഷു തദാ മന്വന്തരേഷ്വിഹ
അപ്പോൾ ഇവിടെ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും എല്ലാം അവസാനിക്കുന്നു.
സപ്തൈതേ ഭാര്ഗവാ ദേവാ അന്തേ മന്വന്തരേ തദാ
ഈ ഏഴ് ഭാർഗവദേവന്മാർ മന്വന്തരത്തിന്റെ അവസാനം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
പിതൃഭിര്മനുഭിഃ സാര്ദ്ധം ക്ഷീണേ മന്വന്തരേ തദാ
മന്വന്തരം അവസാനിക്കുമ്പോൾ പിതാക്കന്മാരും മനുക്കളും ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടാകും.
തതഃ സ്ഥാനാ നി ശുഭ്രാണി സ്ഥാനിനാം താനി വൈ തദാ
അപ്പോൾ സ്ഥിരമായവരുടെ വിശുദ്ധമായ സ്ഥലങ്ങൾ അന്നേരം നിലനിൽക്കും.
തതസ്തേഷു വ്യതീതേഷു ത്രൈലോക്യസ്യേശ്വരേഷ്വിഹ
അപ്പോൾ ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ ഭരണാധികാരികൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ,
അജിതാദ്യാ ഗണാ യത്ര ആയുഷ്മന്തശ്ചതുര്ദശ
അജിതൻ തുടങ്ങി ആയുസ്സുള്ള പതിനാലു കൂട്ടങ്ങൾ അവിടെയുണ്ട്.
സശരീരാശ്ച ശ്രൂയന്തേ ജനലോകേ സഹാനുഗാഃ
അവർ ശരീരത്തോടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ജനലോകത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരായി കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൂതാദിഷ്വവശിഷ്ടേഷു സ്ഥാവരാം തേഷു തേഷു വൈ
ശേഷിച്ച ഭൂതങ്ങളിൽ, അചലജാതികൾ ഓരോ സ്ഥലത്തും കാണപ്പെടുന്നു.
ദേവേഷു ച ഗതേഷ്വൂര്ദ്ധ്വം സായുജ്യം കല്പവാസിനാമ്
ദേവന്മാർ ഉയർന്ന് പോയപ്പോൾ, ഒരു കല്പം കഴിയുന്നവർക്ക് ഐക്യം ലഭിക്കുന്നു.
സംസ്ഥാപയതി വൈ സര്ഗമഹര്ദൃഷ്ട്വാ യുഗക്ഷയേ
യുഗം അവസാനിച്ചപ്പോൾ മഹാവിനാശം കണ്ടു, അവൻ സൃഷ്ടിയെ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കുന്നു.
രാത്രിം യുഗസഹസ്രാന്താം തേ ഽഹോരാത്രവിദോ ജനാഃ
ദിവസവും രാത്രിയും അറിയുന്നവർക്ക്, ആയിരം യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുള്ള രാത്രി അന്ത്യമായി അറിയപ്പെടുന്നു.
ത്രിവിധിഃ സര്വഭൂതാനാമിത്യേഷ പ്രതിസംചരഃ
ഇതാണ് എല്ലാ ജീവികളും അനുഭവിക്കുന്ന മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള ലയമായിരിക്കുന്നു.
പ്രതിസര്ഗേ തു ഭൂതാനാം പ്രാകൃതഃ കരണക്ഷയഃ
പുനഃസൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ, ജീവികളുടെ സ്വാഭാവികേന്ദ്രിയങ്ങൾ നശിക്കുന്നു.
തതഃ സംഹൃത്യ താന്ബ്രഹ്മാ ദേവാംസ്ത്രൈലോക്യവാസിനഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ്, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വസിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ പിൻവലിക്കുന്നു.
സുഷുപ്സുര്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ പ്രജാഃ സംഹരതേ തദാ
വിശ്രമിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ സകല ജീവികളെയും ലയിപ്പിക്കുന്നു.
തത്രാത്മസ്ഥാഃ പ്രജാഃ കര്തും പ്രപേദേ സ പ്രജാപതിഃ
അവിടെ, സകല ജീവികളും തനിക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിച്ച് സൃഷ്ടിക്കാൻ പ്രജാപതി തീരുമാനിച്ചു.
തയാ യാന്യല്പസാരാണി സത്ത്വാനി വൃഥിവീതലേ
അതിനാൽ ഭൂമിയിലെ അത്യൽപമായ സാരമുള്ള ജീവികൾ—
സപ്തരശ്മിരഥോ ഭൂത്വാ ഉദത്തിഷ്ഠദ്വിഭാവസുഃ
ഏഴു കിരണങ്ങളുള്ള രഥമായി പ്രകാശവാൻ ഉയർന്നു.
ഹരീതാരശ്മയസ്തസ്യദീപ്യമാനാസ്തു സപ്തതിഃ
അവന്റെ പച്ച നിറമുള്ള എഴുപത് കിരണങ്ങൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ഭൌമം കാഷ്ഠേന്ധനം തേജോ ഭൃശമദ്ഭിസ്തു ദീപ്യതേ
ഭൂമിയിലെ ഇന്ധനം, വെള്ളത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ശക്തമായി കത്തുന്നു.
നാവൃഷ്ട്യാ തപതേ സൂര്യ്യോ നാവൃഷ്ട്യാ പരിഷിച്യതേ
മഴയില്ലാതെ സൂര്യൻ കത്തിക്കുന്നു; മഴയില്ലാതെയും അവൻ നനയുന്നു.
തസ്മാദപഃ പിബന്യോ വൈ ദീപ്യതേ രവിരംബരേ
അതിനാൽ, വെള്ളം കുടിച്ച് സൂര്യൻ ആകാശത്ത് ദഹനം ചെയ്യുന്നു.