വിചേഷ്ടമാനാം രുദതീം ദൈവാത്സംമൂഢചേതനഃ
അവൾ അലയുകയും കരയുകയും ചെയ്തു; വിധിയുടെ പ്രകാരം അവളുടെ മനസ്സ് മങ്ങിപ്പോയി.
ഗോധര്മ വൈ ബലം കൃത്വാ സ്നുഷാം സ ഹ്യഭ്യമന്യത
പശുക്കളുടെ ധർമ്മം ശക്തിയാക്കി അവൻ തന്റെ മരുമകളെ സമീപിച്ചു.
ഭവിഷ്യമര്ഥം ജ്ഞാത്വാ ച മഹാത്മാ ത്വവമത്യ തമ്
ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കാനിരിക്കുന്നതു മനസ്സിലാക്കി മഹാത്മാവ് അവളെ അവഗണിച്ചു.
ഗമ്യാഗമ്യം ന ജാനീഷേ ഗോധര്മാത്പ്രാര്ഥയന്സ്രുഷാമ്
'എന്താണ് സമീപിക്കേണ്ടതും ഒഴിവാക്കേണ്ടതും എന്നെന്തിനും നീ അറിയുന്നില്ല; പശുക്കളുടെ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് മരുമകളെ തേടുന്നു.'
യസ്മാത്ത്വമന്ധോ വൃദ്ധശ്ച ഭര്ത്തവ്യോ ദുരനുഷ്ഠിതഃ
നീ കുരുടനും വയസ്സായവനും, നിന്റെ പെരുമാറ്റം ശരിയല്ലാത്തതും, നിന്നെ പോറ്റാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണെന്നും കൊണ്ടാണ്,
കര്മണ്യസ്മിംസ്തതഃ ക്രൂരേ തസ്യ ബുദ്ധിരജായത
അതിനാൽ ഈ സാഹചര്യത്തിൽ അവന്റെ മനസ്സിൽ കഠിനമായൊരു ചിന്ത ഉദിച്ചു.
കോഷ്ടേ സമുദ്രേ പ്രക്ഷിപ്യ ഗങ്ഗാംഭസി സമുത്സൃജത്
അവനെ ഒരു അറയിൽ അടച്ചു ഗംഗാനദിയുടെ വെള്ളത്തിൽ കടലിലേക്ക് ഇട്ടു വിട്ടു.
തം സസ്ത്രീകോ ബലിര്നാമ രാജാ ധര്മാര്ഥതത്ത്വവിത്
അവനും ഭാര്യയും ചേർന്ന് ബാലി എന്ന ധർമ്മവും സമ്പത്തും മനസ്സിലാക്കുന്ന രാജാവായിരുന്നു.
തം ഗൃഹീത്വാ സ ധര്മാത്മാ ബലിര്വൈരോചനസ്തദാ
അപ്പോൾ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വിരോചനന്റെ മകൻ ബാലി അവനെ ഏറ്റെടുത്തു.
പ്രീതഃ സ വൈ വരേണാഥ ച്ഛന്ദയാമാസ വൈ ബലിമ്
സന്തോഷത്തോടെ അവൻ ബാലിക്ക് ഒരു വരം അനുവദിച്ച് സ്വതന്ത്രമായി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അനുവാദം നൽകി.
സംതാനാര്ഥം മഹാഭാഗ ഭാര്യായാം മമ മാനദ
മഹാനുഭാവാ, സന്താനത്തിനായി എന്റെ ഭാര്യക്ക് മാന്യമായ ബഹുമാനം നൽകണം.
ഏവമുക്തസ്തുതേനര്ഷിസ്തഥാസ്ത്വിത്യുക്തവാന്ഹിതമ്
അങ്ങനെ സ്തുതിച്ച ഋഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് പറഞ്ഞു, അവനു നല്ലതായതു പറഞ്ഞു.
അന്ധം വൃദ്ധം ച തം ദൃഷ്ട്വാ ന സാ ദേവീ ജഗാമ ഹ
അവനെ കുരുടനും വയസ്സായവനുമാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, ദേവി അവനോടു സമീപിച്ചില്ല.
കക്ഷീവച്ചക്ഷുഷൌ തസ്യാം ശൂദ്രയോന്യാമൃഷിര്വശീ
ശൂദ്രയോനിയിൽ, ഋഷിയായ വശി കക്ഷീവാനും ചക്ഷുഷുവും ആയി ജനിച്ചു.
കക്ഷീവച്ചക്ഷുഷൌ തൌ തു ദൃഷ്ട്വാ രാജാ ബലിസ്തദാ
അപ്പോൾ രാജാവ് ബാലി കക്ഷീവാനും ചക്ഷുഷുവും കണ്ടു.
സിദ്ധൌ പ്രത്യക്ഷധര്മാണൌ ബുദ്ധൌ ശ്രേഷ്ഠതമാവപി
അവർ ഇരുവരും നേരിട്ട് ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയും ഉള്ളവരായിരുന്നു.
നേത്യുവാച തതസ്തം തു മമൈതാവിതി ചാബ്രവീത്
അവൻ 'ഇല്ല' എന്നു പറഞ്ഞു, പിന്നെ 'ഇവർ രണ്ടുപേരും എന്റെവരാണ്' എന്നും പ്രഖ്യാപിച്ചു.
അന്ധം വൃദ്ധം ച മാം മത്വാ സുദേഷ്ണാ മഹിഷീ തവ
എനിക്ക് കുരുടനും വയസ്സായവനുമാണെന്നു കരുതി, സുദേഷ്ണാ, നിന്റെ മഹിഷി,
തതഃ പ്രസാദയാമാസ പുനസ്തമൃഷിസത്തമമ്
അതിനുശേഷം അവൾ വീണ്ടും ആ ശ്രേഷ്ഠനായ ഋഷിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
പുനശ്ചൈനാമലങ്കൃത്യ ഋഷയേ പ്രത്യപാദയത്
പിന്നീട് അവളെ അലങ്കരിച്ചു വീണ്ടും ഋഷിക്കു സമർപ്പിച്ചു.
ദധ്നാ ലവണമിശ്രേണ സ്വഭ്യക്തം നഗ്നകം തഥാ
തൈരിൽ ഉപ്പു കലർത്തി, സ്വയം എണ്ണയിടുകയും നഗ്നയായി,
തതസ്ത്വം പ്രാപ്സ്യസേ ദേവി പുത്രാംശ്ച മനസേപ്സിതാന്
അപ്പോൾ ദേവി, നീ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മക്കളെ ലഭിക്കും.
അപാനം ച സമാസാദ്യ ജുഗുപ്സംതീ ഹ്യവര്ജയത്
അപാനത്തോടു സമ്പർക്കം വന്നപ്പോൾ, അവൾക്ക് വിരക്തി തോന്നി പിന്നേടു വിട്ടുനിന്നു.
വിനാപാനം കുമാരം ത്വം ജനയിഷ്യസി പൂര്വജമ്
കുമാരാ, അപാനമില്ലാതെ, നീ ഒരു മൂത്ത മകനെ പ്രസവിക്കും.
നാര്ഹസി ത്വം മഹാഭാഗ പുത്രം ദാതും മമേദൃശമ്
മഹാഭാഗേ, എനിക്ക് അങ്ങനെയൊരു മകനെ നൽകേണ്ടതല്ല.
ദേവീദൃശം ച തേ പൌത്രമഹം ദാസ്യാമി സുപ്രതേ
സുപ്രതേ, ദേവിയെപ്പോലെയുള്ള ഒരു മകന്മാരെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകും.
താം സ ദീര്ഘതമാശ്ചൈവ കുക്ഷൌ സ്പൃഷ്ട്വദമബ്രവീത്
അപ്പോൾ ദീർഘതമാസ് അവളുടെ ഗർഭം തൊട്ട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
തേന തേ പൂരിതോ ഗര്ഭഃ പൌര്ണമാസ്യാമിവോദധിഃ
അവൻകൊണ്ട് നിന്റെ ഗർഭം പൗർണമി രാത്രിയിലെ സമുദ്രംപോലെ നിറഞ്ഞു.
തേജസ്വിനഃ പരാക്രാന്താ യജ്വാനോ ധാര്മികാസ്തഥാ
അവർ പ്രകാശമുള്ളവരും ധൈര്യശാലികളും യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്തവരും ധാർമ്മികരുമായിരുന്നു.
വങ്ഗസ്തസ്മാത്കലിങ്ഗസ്തു പുണ്ഡ്രഃ സുഹ്മസ്തഥൈവ ച
അവരിൽ നിന്നു വംഗൻ, കലിംഗൻ, പുണ്ഡ്രൻ, സുഹ്മൻ എന്നിവരും ജനിച്ചു.