വാലേയാ ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാഃ പ്രഭോഃ
വാലേയരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും അവന്റെ വംശത്തിൽ പിറവിയെടുത്തു.
മഹായോഗിത്വമായുശ്ച കല്പസ്യ പരിമാണകമ്
അവന് മഹത്തായ യോഗശക്തിയും ഒരു കല്പം വരെ ആയുസും ലഭിച്ചു.
ത്രൈലോക്യദര്ശനം ചൈവ പ്രാധാന്യം പ്രസവേ തഥാ
അവന് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും കാണാനുള്ള ദർശനവും സൃഷ്ടിയിൽ പ്രധാനത്വവും ലഭിച്ചു.
ചതുരോ നിയതാന്വര്ണാംസ്ത്വം വൈ സ്ഥാപയിതേതി വൈ
നീ തന്നെ നാലു സ്ഥിരമായ വർണ്ണങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
കാലേന മഹതാ വിദ്വാന്സ്വം ച സ്ഥാനമുപാഗതഃ
ദീർഘമായ കാലത്തിനു ശേഷം, ജ്ഞാനിയാവുന്ന അവൻ തന്റെ സ്ഥാനം നേടി.
പുണ്ഡ്രാഃ കലിങ്ഗശ്ച തഥാ തേഷാം വംശം നിബോധത
പുണ്ഡ്രന്മാരുടെയും കലിംഗന്മാരുടെയും വംശത്തെക്കുറിച്ച് ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
സംഭൂതാ ദീര്ഘതമസഃ സുദേഷ്ണായാം മഹൌജസഃ
അവർ ദീർഘതമസെന്ന മഹാശക്തിയുള്ളവനിൽ നിന്ന് സുദേഷ്ണയുടെ വഴി ജനിച്ചു.
ഋഷിണാ ദീര്ഘതമസാ ഹ്യേതത്പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ്
ഇത് ദീർഘതമസെന്ന ഋഷി ചോദിക്കുന്നവർക്കു പറഞ്ഞത് തന്നെയാണ്.
ഭാര്യാ വൈ മമതാ നാമ ബഭൂവാസ്യ മഹാത്മനഃ
അവൻ മഹാത്മാവിന്റെ ഭാര്യ മമതാ എന്നായിരുന്നു.
ബൃഹസ്പതിര്ബൃഹത്തേജാ മമതാം സോ ഽഭ്യപദ്യത
ബൃഹസ്പതി, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ളവൻ, മമതയെ സമീപിച്ചു.
അന്തര്വത്ന്യസ്മി തേ ഭ്രാതുര്ജ്യേഷ്ഠസ്യാസ്യ ച ഭാമിനീ
അവൾ തന്റെ മൂത്ത സഹോദരനാൽ ഗർഭിണിയായിരുന്നതായിരുന്നു, സുന്ദരിയേ.
അജസ്രം ബ്രഹ്മ ചാഭ്യസ്യ ഷഡങ്ഗം വേദമുദ്ഗിരന്
അവൻ അനന്തമായ ബ്രഹ്മവും ആറു അംശങ്ങളുള്ള വേദവും ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
അസ്മിന്നേവ യഥാകാലേ യഥാ വാ മന്യസേ വിഭോ
അതു തന്നെ സമയത്ത്, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, മഹാബലശാലിയേ,
കാമാത്മാനം മഹാത്മാപി നാത്മാനം സോ ഽഭ്യധാരയത്
മഹാത്മാവായിരുന്നെങ്കിലും, കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായി, അവൻ തന്നെ നിയന്ത്രിച്ചില്ല.
ഉത്സൃജന്തം തദാ രേതോ ഗര്ഭസ്ഥഃ സോ ഽസ്യ ഭാഷത
അവൻ വിത്ത് ഒഴുക്കുമ്പോൾ, ഗർഭത്തിൽ ഇരുന്നവൻ അവനോട് സംസാരിച്ചു.
അമോഘരേതാസ്ത്വം വാപി പൂര്വം ചാഹമിഹാഗതഃ
നിന്റെ വിത്ത് വ്യർത്ഥമാവില്ലായിരിക്കാം, പക്ഷേ ഞാൻ നിന്നേക്കാൾ മുമ്പേ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു.
ഉശിജസ്യ സുതം ഭ്രാതുര്ഗര്ഭസ്ഥം ഭഗവാനൃഷിഃ
ഉശിജന്റെ സഹോദരന്റെ ഗർഭത്തിൽ തന്നെ ഭഗവാൻ ഋഷി ജനിച്ചു.
മാമേവമുക്തവാന്മോഹാത്തമോ ദീര്ഘം ഗ്രവേക്ഷ്യസി
അവൻ ഭ്രമത്തിൽ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ കുഴിയിൽ ദീർഘമായ ഇരുട്ട് കാണും.'
അഥൌശിജോ ബൃഹത്കീര്തിര്ബൃഹസ്പതിരിബൌജസാ
അപ്പോൾ പ്രശസ്തനും ശക്തിയുള്ള ഉശിജൻ തന്റെ ബലത്താൽ ബൃഹസ്പതി ആയി.
ഗോധര്മം സൌരഭേയാത്തു വൃഷഭാച്ഛതവാന്പ്രഭോഃ
സൗരഭേയനായ കാളിൽ നിന്ന് അവൻ പശുക്കളുടെ ധർമ്മം കൈവരിച്ചു.
തസ്മിന്ഹി തത്ര വസതി യദൃച്ഛാഭ്യാഗതോ വൃഷഃ
അവിടെ ആ സ്ഥലത്ത്, യാദൃശ്ചികമായി ഒരു കാളി എത്തി താമസിച്ചു.
ജഗ്രാഹ തം ദീര്ഘ തമാ വിസ്ഫുരന്തം തു ശൃങ്ഗയോഃ
കാളിയുടെ കൊമ്പുകൾക്കിടയിൽ തളിർക്കുന്ന ദീർഘമായ ഇരുട്ട് അവൻ പിടിച്ചു.
തതോ ഽബ്രവീദ് വൃഷസ്തം വൈ സുംച മാം ബലിനാം വര
അപ്പോൾ കാളി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'ശക്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ വിട്ടയയ്ക്കൂ.'
ത്ര്യംബകം വഹതാ ദേവം യതോ ജാതോ ഽസ്മി ഭൂതലേ
'ത്രയമ്പകദേവനെ ചുമന്നതിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചു.'
ഏവമുക്തോ ഽബ്രവീദേനം ജീവംസ്ത്വം മേ ക്വ യാസ്യസി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ ചോദിച്ചു: 'നീ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവനല്ലേ, എവിടേക്ക് എന്നിൽ നിന്ന് പോകും?'
തതസ്തം ദീര്ഘതമസം സ വൃഷഃ പ്രത്യുവാച ഹ
അപ്പോൾ കാളി ആ ദീർഘമായ ഇരുട്ടിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യം ന ജാനീമഃ പേയാപേയം ച സര്വശഃ
'എന്താണ് ഭക്ഷ്യവും അഭക്ഷ്യവും, എന്താണ് കുടിക്കാവുന്നതും കുടിക്കരുതാത്തതും എന്ന് ഞങ്ങൾ അറിയുന്നില്ല.'
ന പാപ്മാനോ വയം വിപ്ര ധര്മോ ഹ്യേഷ ഗവാം ശ്രുതഃ
'ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ പാപികൾ അല്ല; പശുക്കളുടെ ധർമ്മം ഇതാണ് എന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്.'
ഭക്ത്യാ ചാനുശ്രവികയാ ഗോസുതം വൈ പ്രസാദയന്
ഭക്തിയോടെയും ആചാരപരമ്പരയോടെയും കൂടെ, അവൻ പശുവിന്റെ മകനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
മനസൈവ തദാ ദധ്രേ തദ്വിധസ്തത്പരായണഃ
അപ്പോൾ മനസ്സിൽ തന്നെ ആ ജ്ഞാനത്തിൽ ലയിച്ച്, അതിലേയ്ക്ക് സമർപ്പിതനായി അവൻ തീരുമാനിച്ചു.