സൂര്യസ്യ യത്പ്രകാശേന വീക്ഷന്തേ ചക്ഷുഷാ പ്രജാഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ജീവികൾ കണ്ണുകൊണ്ട് കാണുന്നു.
അദ്യതേ പീയതേ ചൈവ ഹ്യന്നപാനാദികാമ്യയാ
അവന്റെ ഇച്ഛയാൽ തന്നെ ആഹാരവും പാനീയവും കഴിക്കപ്പെടുന്നു, കുടിക്കപ്പെടുന്നു.
യയാ ധത്തേ പ്രജാഃ സര്വാഃ സ്ഥിരീഭൂതേന തേജസാ
അവന്റെ സ്ഥിരമായ തേജസ്സാൽ എല്ലാ ജീവികളും നിലനിൽക്കുന്നു.
യാ ച സ്ഥിതാ ശരീരേഷു ഭൂതാനാം പ്രാണവൃത്തിഭിഃ
ഭൂതങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ ജീവൻ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായാണ് അവൻ നിലകൊള്ളുന്നത്.
പീതാശിതാനി പചതി ഭൂതാനാം ജഠരേഷ്വിഹ
ഇവിടെ ജീവികൾ കുടിച്ചും കഴിച്ചും ഉള്ളതെല്ലാം അവൻ വയറ്റിൽ പാകം ചെയ്യുന്നു.
യാനീഹ ശുഷിരാണി സ്യുര്ദേഹേഷ്വന്തര്ഗതാനി വൈ
ഈ ശരീരങ്ങളിൽ ഉള്ള എല്ലാ അകത്തുള്ള പൊക്കളും അവിടെയുണ്ട്.
വൈതാന്യാദീക്ഷിതാനാം തു യാ സ്ഥിതിര്ബ്രഹ്മവാദിനാമ്
വൈതാന്യത്തിൽ ദീക്ഷിതരായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾക്ക് ഉള്ള അവസ്ഥയാണ് ഇവിടെ പറയുന്നത്.
യത്തു സംകല്പകം തസ്യ പ്രജാസ്വിഹ സമാസ്ഥിതമ്
ഇവിടെ ജീവികളിൽ സങ്കൽപ്പത്തിന് ആധാരമായത് ഉറപ്പായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നവോനവോ യോ ഭവതി ജായമാനഃ പുനഃപുനഃ
പുതിയതായി വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിക്കുന്നതും, എല്ലായ്പ്പോഴും പുതുമയുള്ളതുമാണ് അത്.
മഹാദേവോ ഽമൃതാത്മാ സ ചന്ദ്രമാ അമ്മയഃ സ്മൃതഃ
അമരാത്മാവായ മഹാദേവൻ, കളങ്കമില്ലാത്തവൻ, ചന്ദ്രനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
പത്നീ സുവര്ച്ചലാ തസ്യാഃ പുത്രശ്ചാസ്യ ശനൈശ്ചരഃ
അവന്റെ ഭാര്യ സുവർച്ഛലയാണ്, മകനായി ശനൈശ്ചരനാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തസ്യാ ധാത്രീ സ്മൃതാ പത്നീ പുത്രശ്ച ഉശനാ സ്മൃതഃ
അവളുടെ ഭാര്യ ധാത്രിയാണ്, മകനായി ഉശനാസാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തസ്യാഃ പത്നീ വികേശീ തു പുത്രോ ഽസ്യാങ്ഗാരകഃ സ്മൃതഃ
അവളുടെ ഭാര്യ വികേശിയാണ്, മകനായി അങ്കാരകനാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
തസ്യാഃ പത്നീ ശിവാ നാമ പുത്രശ്ചാസ്യാ മനോജവഃ
അവളുടെ ഭാര്യ ശിവാ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്, മകനായി മനോജവനാണ്.
നാമ്നാ പശുപതേര്യാ തു തനുരഗ്നിര്ദ്വിജൈഃ സ്മൃതാ
പശുപതിയുടെ രൂപം അഗ്നിയായി ദ്വിജന്മാർ ഓർക്കുന്നു.
നാമ്നാ ഷഷ്ഠസ്യ യാ ഭീമാ തനുരാകാശമുച്യതേ
ആറാമനാളുടെ ഭയങ്കരമായ രൂപം ആകാശം എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അഗ്രാ തനുഃ സപ്തമീ യാ ദീക്ഷിതോ ബ്രാഹ്മണഃ സ്മൃതഃ
ഏഴാമത്തെ പ്രധാനമായ രൂപം ദീക്ഷിതനായ ബ്രാഹ്മണനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
നാമ്നാഷ്ടമസ്യ മഹസ്തനുര്യാ ചന്ദ്രമാഃ സ്മൃതഃ
എട്ടാമനാളുടെ മഹത്തായ രൂപം ചന്ദ്രനായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഇത്യേതാസ്തനവസ്തസ്യ നാമഭിഃ സഹ കീര്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഈ രൂപങ്ങൾ പേരുകളോടൊപ്പം വിവരിച്ചു.
സൂര്യേപ്സൂര്വ്യാം തഥാ വായാവഗ്നൌ വ്യോമ്ന്യഥ ദീക്ഷിതേ
സൂര്യനിലും ഭൂമിയിലും, അതുപോലെ വായുവിലും അഗ്നിയിലും ആകാശത്തിലും ദീക്ഷിതനിലും,
ഏവം യോ വേത്തി തം ദേവം തനുഭിര്നാമഭിശ്ച ഹ
ആ ദേവനെ അവന്റെ രൂപങ്ങളുടെയും പേരുകളുടെയും വഴി ആരറിയുന്നുവോ,
ഇത്യേതദ്വോ മയാ പ്രോക്തം ഗുഹ്യം ഭീമാസ്യ യദ്യശഃ
ഭീമാസ്യന്റെ മഹത്വമായ ഈ രഹസ്യം ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി വിശദീകരിച്ചു.
മഹാദേവസ്യ ദേവസ്യ ഭൃഗോസ്തു ശൃണുത പ്രജാഃ
ഭൃഗുവിന്റെ സന്തതികളേ, മഹാദേവനായി അറിയപ്പെടുന്ന ദേവന്റെ കഥ കേൾക്കൂ.
ശുഭാശുഭപ്രദാതാരൌ സര്വപ്രാണഭൃതാമിഹ
ഇവിടെ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ശുഭവും അശുഭവും നൽകുന്ന രണ്ടുപേരുണ്ട്.
തയാര്ജ്യേഷ്ഠാ തു ഭഗിനീ ദേവീ ശ്രീര്ലോകഭാവിനീ
അവളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഏറ്റവും മൂത്ത സഹോദരി ദേവിയായ ശ്രീ, ലോകങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നവളായിരുന്നു.
നാരായണാത്മജൌ തസ്യാം ബലോന്മാദൌവ്യജായതാമ്
അവളിൽ നിന്ന് നാരായണന്റെ രണ്ടു മക്കളായ ബാലനും ഉന്മാദനും ജനിച്ചു.
തസ്യാന്യേ മാനസാഃ പുത്രാ ആസന് വ്യോമവിചാരിണഃ
അവളുടെ മറ്റു മക്കൾ മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവർ, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരായിരുന്നു.
മേരുകല്പേ സ്മൃതേ ഭാര്യേ വിധാതുര്ധാതുരേവ ച
മേരു കാലഘട്ടത്തിൽ, വിധാതാവിന്റെയും ധാതാവിന്റെയും ഭാര്യമാർ ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രാണശ്ചൈവ മൃകണ്ഡശ്ച ബ്രഹ്മകോശൌ സനാതനൌ
പ്രാണനും മൃകണ്ടനും ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാശ്വതമായ ഭണ്ഡാരങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
സുതോ വേദശിരാസ്തസ്യ ധൂമ്രപത്ന്യാമജായത
അവന്റെ ഭാര്യയായ ധൂമ്രയിൽ നിന്ന് വേദശിരസ് എന്ന മകൻ ജനിച്ചു.