തസ്മാദദൃശ്യോ ഭൂതാനാം കാലാകാങ്ക്ഷീ സ തിഷ്ഠതി
അതുകൊണ്ട്, അവന് സമയത്തിനായി കാത്ത്, ജീവികള്ക്കു അദൃശ്യനായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്മാന്നിരുത്സുകസ്ത്വം വൈ പര്യായം സഹസാകുലഃ
അതിനാല് നീ വിഷമിക്കേണ്ട; ഇപ്പോള് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടെങ്കിലും, അവസരം വരും.
ബ്രഹ്മണാ പ്രതിഷിദ്ധോ ഽസ്മി ഭവിഷ്യം ജാനതാ പ്രഭോ
ഭാവി അറിയുന്ന ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിര്ദ്ദേശപ്രകാരം ഞാന് തടയപ്പെട്ടു.
ദൈവതൈഃ സഹ സംരബ്ധാന്സര്വാന്വോ ധാരയിഷ്യതഃ
ദേവതകളോടൊപ്പം കോപിതരാകുന്ന എല്ലാവരെയും നീ സംരക്ഷിക്കും.
തതസ്താഭ്യാം യയുഃ സാര്ദ്ധം പ്രഹ്ലാദപ്രമുഖാസ്തദാ
അതിനുശേഷം, ആ ഇരുവരോടൊപ്പം പ്രഹ്ലാദനും മറ്റുള്ളവരും അന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
സഹസാ ശംസമാനാസ്തേ ജയം കാവ്യേന ഭാഷിതമ്
അവരൊക്കെ പെട്ടെന്ന് കവി പറഞ്ഞ വാക്കുകളില് ജയഘോഷം ഉച്ചരിച്ചു.
അഥ ദേവാസുരാന്ദൃഷ്ട്വാ സംഗ്രാമേ സമുപസ്ഥിതാന്
അപ്പോള് ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും യുദ്ധത്തിനായി ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
അജയന്താസുരാ ദേവാന്നഗ്രാ ദേവാ അമന്ത്രയന്
അസുരന്മാര് ദേവന്മാരെ ജയിച്ചു; ദേവന്മാര് തമ്മില് ആലോചനയൊന്നും നടത്തിയില്ല.
തസ്മാദ്യജ്ഞം സമുദ്ദിശ്യ കാര്യം ചാത്മഹിതം ച യത്
അതിനാല് യജ്ഞവും സ്വയം പ്രയോജനപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളും ചെയ്യണം.
അഥോപാമന്ന്രയന്ദേവാഃ ശണ്ഡാമകാരൈ തു താവുഭൌ
അപ്പോള് ദേവന്മാര് ഒരുമിച്ചുകൂടി, ശണ്ഡരൂപത്തില് ഇരുവരെയും സമ്മതിപ്പിച്ചു.
യജ്ഞേ ചാഹൂയ തൌ പ്രോക്തൌ ത്യജന്താമസുരാ ദ്വിജൌ
യജ്ഞത്തില് അവരെ വിളിച്ചു, ആ രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് അസുരന്മാരെ ഉപേക്ഷിക്കണമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ഏവം തത്യജതുസ്തൌ തു ഷണ്ഡാമകാരൈ തദാ സുരാന്
അങ്ങനെ, അന്ന് ആ ശണ്ഡരൂപത്തിലുള്ള ഇരുവരും ദേവന്മാരെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ദേവാസുരാന്പരാഭാവ്യ ശണ്ഡാമര്കാവുപാഗമന്
ദേവന്മാര് അസുരന്മാരെ ജയിച്ചശേഷം, ശണ്ഡരൂപത്തിലുള്ള ആ ജോഡിയിലേയ്ക്ക് സമീപിച്ചു.
ബാധ്യമാനാസ്തദാ ദേവൈര്വിവിശുസ്തേ രസാതലമ്
അന്ന് ദേവന്മാര് അവരെ ബലമായി തള്ളിയതോടെ, അവര് പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
തതഃ പ്രഭൃതി ശാപേന ഭൃഗുനൈമിത്തികേന ച
അന്ന് മുതലാണ് ശാപവും ഭൃഗുവിന്റെ ഇടപെടലും ഉണ്ടായത്.
കര്തും ധര്മവ്യവസ്ഥാന മധര്മസ്യ പ്രണാശനമ്
ധര്മ്മം സ്ഥാപിക്കുകയും അധര്മ്മം നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യേണ്ടതായിരുന്നു.
മനുഷ്യവധ്യാംസ്താന്സര്വാന്ബ്രഹ്മാ വ്യാഹരത പ്രഭുഃ
ബ്രഹ്മാവ് അവരെല്ലാം മനുഷ്യര്ക്ക് കൊല്ലാവുന്നവരായി പ്രഖ്യാപിച്ചു.
യജ്ഞം പ്രവര്ത്തയാമാസ വൈന്യോ വൈവസ്വതേ ഽന്തരേ
വൈന്യനും വൈവസ്വതനും ഇടയ്ക്ക് യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
ചതുര്ഥ്യാം തു യുഗാഖ്യായാമാപന്നേഷു സുരേഷ്വഥ
നാല്പതിയുഗം എന്ന കാലഘട്ടത്തില് ദേവന്മാര് വീണുപോയപ്പോള്,
ദ്വിതീയോ നരസിംഹോ ഽഭൂദ്രൌദ്രഃ സുതപുരസ്സരഃ
രൗദ്രസ്വഭാവമുള്ള, പുത്രനോടൊപ്പം വന്ന രണ്ടാം അവതാരം നരസിംഹനായിരുന്നു.
ദ്വിജോ ഭൂത്വാ ശുഭേ കാലേ ബലിം വൈരോചനം ജഗൌ
ശുഭമായ സമയത്ത് ബ്രാഹ്മണനായി, അദ്ദേഹം വിരോചനപുത്രനായ ബലിയെ സമീപിച്ചു.
ദാതുമര്ഹസി മേ രാജന്വിക്രമാംസ്ത്രീനിതി പ്രഭുഃ
പ്രഭു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എനിക്ക് മൂന്നു കാൽവയ്പ്പ് ഭൂമി കൊടുക്കണം.'
വാമനം തം ച വിജ്ഞായ തതോ ഽദാന്മുദിതഃ സ്വയമ്
അവനെ വാമനനെന്നു തിരിച്ചറിയുകയും, സന്തോഷത്തോടെ ബലി അതു തന്നു.
ത്രിഭിഃ ക്രമൈര്വിശ്വമിദം ജഗദാക്രാമത പ്രഭുഃ
മൂന്നു കാൽവയ്പ്പിലൂടെ, പ്രഭു ഈ മുഴുവൻ ലോകവും കടന്നു.
പ്രകാശയന്ദിശഃ സര്വാഃ പ്രദിശശ്ച മഹായശാഃ
മഹത്വമുള്ളവൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ഇടക്കാല ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
ആസുരീം ശ്രിയമാഹൃത്യ ത്രീംല്ലോകാംശ്ച ജനാര്ദ്ദനഃ
ജനാർദ്ദനൻ അസുരസമ്പത്തും മൂന്ന് ലോകങ്ങളും കൈവശമാക്കി.
നമുചിഃ ശംബരശ്ചൈവ പ്രഹ്രാദശ്ചൈവ വിഷ്ണുനാ
നമുചിയും ശംബരനും പ്രഹ്ലാദനും വിഷ്ണു വധിച്ചു.
മഹാഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ സവിശേഷാണി മാധവഃ
മാധവൻ, എല്ലാ ജീവികളുടെയും ആത്മാവ്, മഹാഭൂതങ്ങളായി അവയുടെ വ്യത്യാസങ്ങളോടുകൂടി രൂപം കൊണ്ടു.
തസ്യ ഗാത്രേ ജഗത്സര്വമാത്മാനമനുപശ്യതി
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ മുഴുവൻ ലോകവും താനെന്നു ഒരാൾ കാണുന്നു.
തദ്വൈ രൂപമുപേന്ദ്രസ്യ ദേവാദാനവമാനവാഃ
ഉപേന്ദ്രന്റെ ആ രൂപം ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും കാണുന്നു.