പ്രീത്യര്ഥേ ദശ വര്ഷാണി ജയന്ത്യാ ഹിതകാമ്യയാ
സ്നേഹത്തിനും ജയന്തിയുടെ ഭാവുകത്തിനുമായി പത്ത് വർഷം കടന്നു.
കാവ്യസ്യ രൂപമാസ്ഥായ സോ ഽസുരാന്സമഭാഷത
കാവ്യന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ച് അവൻ അസുരന്മാരോട് സംസാരിച്ചു.
സ്വാഗതം മമ യാജ്യാനാം സംപ്രാപ്തോ ഽസ്മി ഹിതായ ച
എന്റെ യജമാനന്മാരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു; ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഭാവുകത്തിനായി വന്നിരിക്കുന്നു.
തതസ്തേ ഹൃഷ്ടമനസോ വിദ്യാര്ഥമുപപേദിരേ
അതിനുശേഷം സന്തോഷത്തോടെ അവർ വിജ്ഞാനം നേടാൻ സമീപിച്ചു.
സമയാന്തേ ദേവയാജീ സദ്യോ ജാതമതിസ്തദാ
കാലാവധിക്ക് ശേഷം ദേവയാജകൻ അപ്പോൾ തന്നെ എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി.
ദേവി ഗച്ഛാമ്യഹം ദ്രഷ്ടും തവ യാജ്യാഞ്ഛുചിസ്മിതേ
ഹസിതമുഖിയായ ദേവി, ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിന്റെ യജമാനന്മാരെ കാണാൻ പോകുന്നു.
ഏഷ ബ്രഹ്മന്സതാം ധര്മോ ന ധര്മം ലോപയാമി തേ
ബ്രാഹ്മണാ, ഇതാണ് സത്പുരുഷരുടെ ധർമ്മം; ഞാൻ നിന്റെ ധർമ്മം ലംഘിക്കുന്നില്ല.
തതോ ഗത്വാ സുരാന്ദൃഷ്ട്വാ ദേവാചാര്യേണ ധീമതാ
ശേഷം ദൈവങ്ങളെ കണ്ടു, ദേവാചാര്യനായ ധീരൻ അവിടെ എത്തി.
കാവ്യം മാമനുജാനീധ്വമേഷ ഹ്യാങ്ഗിരസോ മുനിഃ
കാവ്യാ, എന്നെ അനുവദിക്കൂ; ഇവൻ ആംഗിരസമുനിയാണ്.
ശ്രുത്വാ തഥാ ബ്രുവാണം തം സംഭ്രാന്താ ദിതിജാസ്തതഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത് കേട്ട് ദിതിപുത്രന്മാർ ആശങ്കയോടെ നിന്നു.
സംപ്രമൂഢാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ പ്രാപദ്യന്ത ന കിഞ്ചന
എല്ലാവരും ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ നിന്നു, ഒന്നും ചെയ്യാൻ സാധിച്ചില്ല.
ആചാര്യോ യോ ഹ്യയം കാവ്യോ ദേവായാര്യോ ഽയമങ്ഗിരാഃ
ഈ കാവ്യൻ ദേവന്മാരുടെ ആചാര്യനും, ഈ ആംഗിരസൻ ദേവന്മാരുടെ ഗുരുവുമാണ്.
ഏവമുക്തേ തു തേ സര്വേ താവുഭൌ സമവേക്ഷ്യ ച
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അവരൊക്കെയും ആ ഇരുവരെയും നോക്കി.
ബൃഹസ്പതിരുവാചൈനാമം ഭ്രാതോ ഽയമങ്ഗിരാഃ
ബ്രഹസ്പതി പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ എന്റെ സഹോദരൻ അങ്കിരാസാണ്.'
സംമോഹയതി രൂപേണ മാമകേനൈഷ വോ ഽസുരാഃ
ഇവൻ തന്റെ രൂപംകൊണ്ട് എന്നെ കുഴപ്പിക്കുന്നു; അസുരന്മാരേ, നിങ്ങളെയും ഇവൻ വഞ്ചിക്കുന്നു.'
അയം നോ ദശവര്ഷാണി സതതം ശാസ്തി വൈ പ്രഭുഃ
ഈ പ്രഭു പത്ത് വർഷം മുഴുവൻ ഞങ്ങളെയും അനന്തരം ഭരിച്ചിരിക്കുന്നു.
തതസ്തേദാനവാഃ സര്വേ പ്രണിപത്യാഭിവാദ്യ ച
അപ്പോൾ എല്ലാ ദാനവന്മാരും വന്ദനം ചെയ്ത് നമസ്കരിച്ചു.
ഊചുസ്തമസുരാഃ സര്വേ ക്രുദ്ധാഃ സംരക്തലോചനാഃ
അസുരന്മാർ എല്ലാവരും കോപത്തോടെ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ഭാര്ഗവോ ഽഗിരസോ വായം ഭവത്വേഷൈവ നോ ഗുരുഃ
ഭാർഗവൻ ആകട്ടെ അങ്കിരസോ ആകട്ടെ, ഇവൻ തന്നെ ഞങ്ങളുടെ ഗുരുവാകട്ടെ.
ഏവമുക്ത്വാ സുരാഃ സര്വേ പ്രാപദ്യന്ത ബൃഹസ്പതിമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് എല്ലാ ദേവന്മാരും ബ്രഹസ്പതിയെ സമീപിച്ചു.
ചുകോപ ഭാര്ഗവസ്തേ ഷാമവലേപേന വൈ തദാ
അപ്പോൾ ഭാർഗവൻ അവരുടെ അഹങ്കാരത്തെ കണ്ടു കോപിച്ചു.
തസ്മാത്പ്രണഷ്ടസംജ്ഞാ വൈ പരാഭവമവാപ്സ്യഥ
അതുകൊണ്ട്, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട് നിങ്ങൾ പരാജയപ്പെടും.
ശപ്താംസ്താനസുരാഞ്ജ്ഞാത്വാ കാവ്യേന തു ബൃഹസ്പതിഃ
കാവ്യൻ അസുരന്മാരെ ശപിച്ചതറിഞ്ഞ് ബ്രഹസ്പതി
ബുദ്ധ്വാസുരാംസ്തദാ ബ്രഷ്ടാന്കൃതാര്ഥോംഽതര്ദ്ധിമാഗമത്
അസുരന്മാർ വീണുപോയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, തന്റെ ലക്ഷ്യം നേടിയ ബ്രഹസ്പതി സമൃദ്ധി വീണ്ടും നേടി.
അഹോ ധിഗ്വഞ്ചിതാഃ സ്നേഹാത്പരസ്പരമഥാബ്രുവന്
അയ്യോ! ദുഃഖം! സ്നേഹത്തിൽ വഞ്ചിതരായി അവർ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു.
ദഗ്ധാശ്ചൈവോപധായോഗാത്സ്വേസ്വേ കാര്യേ തു മായയാ
വഞ്ചനയുടെ വഴി ഉപയോഗിച്ച് ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ മായയാൽ ദഹിച്ചുപോയി.
പ്രഹ്ലാദമഗ്രതഃ കൃത്വാ കാവ്യസ്യാനുഗമം പുനഃ
പ്രഹ്ലാദനെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവർ വീണ്ടും കാവ്യനെ പിന്തുടർന്നു.
താനാഗതാന്പുനര്ദൃഷ്ട്വാ കാവ്യോ യാജ്യാനുവാച ഹ
അവർ വീണ്ടും വരുന്നത് കണ്ട കാവ്യൻ യാജികന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
തതസ്തേനാവലേപേന ഗതാ യൂയം പരാഭവമ്
അഹങ്കാരത്തിന്റെ കാരണമാണ് നിങ്ങൾ പരാജയത്തിലേക്ക് പോയത്.
സ്വാന്യാജ്യാന്ഭജമാനാംശ്ച ഭക്താംശ്ചൈവ വിശേഷതഃ
സ്വന്തം യാജികന്മാരെ ആരാധിക്കുന്നവരും, പ്രത്യേകിച്ച് ഭക്തിയുള്ളവരും,