കര്മണാശ്ചര്യഭൂതസ്യ വിഷ്ണോഃ സത്ത്വമിഹോച്യതേ
വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രവർത്തികൾ അത്ഭുതകരമായതിനാൽ, അവന്റെ സാരാംശം ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു.
അഹം വഃ കീര്ത്തയിഷ്യാമി പ്രാദുര്ഭാവം മഹാത്മനഃ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ അവതാരത്തെ ഞാൻ നിങ്ങൾക്കു പറയാം.
ഭൃഗുസ്ത്രീവധദോഷേണ ഭൃഗുശാപേന മാനുഷേ
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപത്താൽ, സ്ത്രീഹത്യയുടെ പാപം മൂലം, മനുഷ്യലോകത്ത്—
തസ്യ ദിവ്യാം തനും വിഷ്ണോര്ഗദതോ മേ നിബോധത
അവസരത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ ദിവ്യമായ രൂപം ഞാൻ പറയുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ഭൃഗോഃ ശാപനിമിത്തേന ദേവാസുരകൃതേന ച
ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം കൊണ്ടും ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും പ്രവർത്തികൾ കൊണ്ടും,
ഏതദ്വേദിതുമിച്ഛാമോ വൃത്തം ദേവാസുരം കഥമ്
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ എങ്ങനെ കലഹം ഉണ്ടായി എന്നത് ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദേവാസുരം യഥാവൃത്തം ബ്രുവതസ്തന്നിബോധത
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള യഥാർത്ഥ സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ പറയുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
ബലിനാധിഷ്ഠിതം രാജ്യം പുനര്ലോകത്രയേ ക്രമാത്
ബലിയുടെ ഭരണത്തിൽ രാജ്യം ക്രമേണ മൂന്നു ലോകത്തേക്കും വ്യാപിച്ചു.
യുഗാഖ്യാ ദശ സംപൂര്ണാ ഹ്യാസീദവ്യാഹതം ജഗത്
പത്ത് യുഗങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ലോകം അശാന്തിയില്ലാതെ നിലനിന്നിരുന്നു.
ബദ്ധേ ബലൌ വിവാദോ ഽഥ സംപ്രവൃത്തഃ സുദാരുണഃ
ബലി തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ അതി ഭയങ്കരമായ ഒരു കലഹം ആരംഭിച്ചു.
തേഷാം ദ്വീപനിമിത്തം വൈ സംഗ്രാമാ ബഹവോ ഽഭവേന്
ദ്വീപുകൾക്കായി അവരിൽ അനേകം യുദ്ധങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
നാമതസ്തു സമാസേന ശൃണുധ്വം താന്വിവക്ഷതഃ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവയുടെ പേരുകൾ ചുരുക്കത്തിൽ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ.
തൃതീയഃ സ തു വാരാഹശ്ചതുര്ഥോ ഽമൃതമന്ഥനഃ
മൂന്നാമത്തേത് വാരാഹം, നാലാമത്തേത് അമൃതമഥനം.
ഷഷ്ഠോ ഹ്യാഡീബകസ്തേഷാം സപ്തമസ്ത്രൈപുരഃ സ്മൃതഃ
ആറാമത്തേത് ആഡീബക യുദ്ധം, ഏഴാമത്തേത് ത്രൈപുര യുദ്ധം എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
വാര്ത്രശ്ച ദശമോ ഘോരസ്തതോ ഹാലാഹലഃ സ്മൃതഃ
പത്താമത്തേത് വാര്ത്ര എന്ന ഭയങ്കര യുദ്ധം; അതിനുശേഷം ഹാലാഹലവും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഹിരണ്യകശിപുര്ദൈത്യോ നരസിംഹേന സൂദിതഃ
ഹിരണ്യകശിപു എന്ന അസുരൻ നരസിംഹൻകൊണ്ട് കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ഹിരണ്യാക്ഷോ ഹതോ ദ്വന്ദ്വേ പ്രതിവാദേ ച ദൈവതേ
ഹിരണ്യാക്ഷൻ ദേവനോടുള്ള ഏകാന്തയുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടു.
ദംഷ്ട്രയാ തു വരാഹേണ സ ദൈത്യസ്തു ദ്വിധാകൃതഃ
വാരാഹാവതാരത്തിന്റെ പല്ലുകൊണ്ട് ആ അസുരൻ രണ്ടായി ചിരിഞ്ഞു.
വിരോചനസ്തു പ്രാഹ്ലാദിര്നിത്യമിന്ദ്രവധോദ്യതഃ
പ്രഹ്ലാദന്റെ മകനായ വിരോചനൻ എപ്പോഴും ഇന്ദ്രനെ കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ഭവാദവധ്യതാം പ്രാപ്യ വിശേഷാസ്ത്രാദിഭിസ്തു യഃ
നിനക്കു നിന്നിൽ നിന്നു ലഭിച്ച പ്രത്യേക ആയുധങ്ങളാലും മറ്റും അവൻ അജയ്യനായി.
അശക്നുവത്സു ദേവേഷു പരം സോഢുമദൈവതമ്
ദേവന്മാർക്ക് ദൈത്യരുടെ ശക്തി സഹിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്നപ്പോൾ,
അഥ ദൈത്യാഃ സുരാശ്ചൈവ രാക്ഷസാസ്ത്വന്ധകാരികേ
അപ്പോൾ ദൈത്യരും ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും അന്ധകന്മാരും,
സവൃത്രാന്ദാനവാംശ്ചൈവ സംഗതാന്കൃത്സ്നശശ്ച താന്
വൃത്രന്മാരും ദാനവന്മാരും കൂടി എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു ചേരുകയും ചെയ്തു.
ഹതോ ധ്വജേ മഹേന്ദ്രേണ മയാഛത്രശ്ച യോഗവിത്
അവരെ മഹേന്ദ്രനും യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള മായാഛത്രനും യുദ്ധത്തിൽ സംഹരിച്ചു.
ദൈത്യാംശ്ച ദാനവാംശ്ചൈവ സംഹതാന്കൃത്സ്നശശ്ച താന്
കൂടിച്ചേർന്നിരുന്ന എല്ലാ ദൈത്യരും ദാനവരും,
രജിഃ കോലാഹലേ സര്വാന്ദൈത്യാന്പരിവൃതോ ഽജയത്
കൊലാഹലത്തിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്ന രാജി അവരെല്ലാം ജയിച്ചു.
ഏതേ ദേവാസുരാ വൃത്താഃ സംഗ്രാമാ ദ്വാദശൈവ തു
ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ പന്ത്രണ്ട് യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നു.
ഹിരണ്യകശിപൂ രാജാ വര്ഷാണാമര്ബുദം ബഭൌ
ഹിരണ്യകശിപു രാജാവ് പത്തു ആയിരം വർഷം ഭാസുരനായി വാഴ്ത്തു.
അശീതിശ്ച സഹസ്രാണി ത്രൈലോക്യസ്യേശ്വരോ ഽഭവത്
അവൻ എൺപതിനായിരം വർഷം മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും അധിപനായി.
ഷഷ്ടിശ്ചൈവ സഹസ്രാണി ത്രിംശച്ച നിയുതാനി ച
അത് കൂടാതെ അറുപതിനായിരവും മുപ്പത് നിയുതവും വർഷങ്ങൾ കൂടി.