സംകര്ഷണോ വാസുദേവഃ പ്രദ്യുമ്നഃ സാംബ ഏവ ച
സംകർഷണൻ, വാസുദേവൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, സമ്ബൻ ഇവരും.
സപ്തര്ഷ്യഃ കുബേരശ്ച യജ്ഞേ മണിവരസ്തഥാ
ഏഴു മഹർഷിമാർ, കുബേരൻ, യജ്ഞത്തിൽ മണിവരനും.
ആദിദേവ സ്തദാ വിഷ്ണുരേഭിശ്ച സഹ ദൈവതൈഃ
അപ്പോൾ ആദിദേവനായ വിഷ്ണുവും ഇവരോടൊപ്പം ദേവന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭവിഷ്യാഃ കതി ചാന്യേ ച പ്രാദുര്ഭാവാ മഹാത്മനഃ
മഹാത്മാവിന്റെ ഭാവിയിൽ എത്രയും മറ്റു അവതാരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്നു?
പുനഃ പുനര്മനുഷ്യേഷു തന്നഃ പ്രബ്രൂഹി പൃച്ഛതാമ്
വീണ്ടും വീണ്ടും മനുഷ്യരിൽ അവരെക്കുറിച്ച് ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു—ദയവായി പറയൂ.
വിസ്തരേണൈവ സര്വാണി കര്മാണി രിപുഘാതിനഃ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവന്റെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളും വിശദമായി വിവരിക്കണം.
കര്മണാമാനുപൂര്വീം ച പ്രാദുര്ഭാവാശ്ച യേ പ്രഭോ
പ്രഭോ, കര്മങ്ങളുടെ ക്രമവും അവയുടെ പ്രകടനങ്ങളും—
കഥം സ ഭഗവാന്വിഷ്ണുഃ സുരേഷ്വരിനിഷൂദനഃ
ആ മഹത്വമുള്ള വിഷ്ണു, ദേവന്മാരുടെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്നവന്—
അമരൈരാവൃതം പുണ്യം പുണ്യകൃദ്ഭിരലങ്കൃതമ്
അമരന്മാര് ചുറ്റിപ്പറ്റിയ, ധര്മം പാലിക്കുന്നവര് അലങ്കരിച്ച പുണ്യസ്ഥലം—
ദേവമാനുഷയോര്നേതാ ധാതുര്യഃ പ്രസവോ ഹരിഃ
ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും നേതാവായ, സൃഷ്ടിയുടെ അടിസ്ഥാനം ആയ ഹരി—
യശ്ചക്രം വര്ത്തയത്യേകോ മനുഷ്യാണാം മനോമയമ്
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സില് നിന്നുണ്ടായ ചക്രം ഒരുവന് മാത്രം തിരിപ്പിക്കുന്നു—
ഗോപായന യഃ കുരുതേ ജഗതഃ സര്വകാലികമ്
സകലകാലങ്ങളിലും ലോകത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നവന്—
മഹാഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ യോ ദധാര ചകാര ഹ
ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവായി മഹാഭൂതങ്ങളെ ചുമന്നും സൃഷ്ടിച്ചുംവെച്ചവന്—
യേന ലോകാന്ക്രമൈര്ജിത്വാ സശ്രീകാസ്ത്രിദശാഃ കൃതാഃ
ലോകങ്ങളെ ക്രമമായി ജയിച്ച്, ദേവന്മാരെ മഹത്വത്തോടെ സ്ഥാപിച്ചവന്—
ദദൌ ജിതാം വസുമതീം സുരാണാം സുരസത്തമഃ
ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനായവന് ജയിച്ച ഭൂമിയെ ദേവന്മാര്ക്ക് നല്കി—
പൂര്വദൈത്യോ മഹാവീര്യോ ഹിരണ്യകശിപുര്ഹതഃ
പുരാതനനും മഹാശക്തിയുള്ളവനുമായ ഹിരണ്യകശിപു കൊല്ലപ്പെട്ടു—
പാതാലസ്ഥോര്ഽണവഗതഃ പപൌ തോയമയം ഹവിഃ
പാതാളത്തില് വെള്ളത്തില് മുങ്ങി താമസിച്ചവന് ജലഹോമം കുടിച്ചു—
സഹസ്രശിരസം ദേവം യമാഹുര്വൈ യുഗേ യുഗേ
ആയിരം തലകളുള്ള ദൈവത്തെ, ഓരോ യുഗത്തിലും അങ്ങനെ വിളിക്കുന്നു—
ഏകാര്ണവഗതേ ലോകേ തത്പങ്കജമപങ്കജമ്
ലോകം ഏകസമുദ്രത്തില് മുങ്ങിയപ്പോള്, ആ പദ്മം, പുഷ്പമല്ലാത്തത്—
സര്വദേവമയം കൃത്വാ സര്വായുധധരം വപുഃ
സകല ദേവന്മാരെയും ഉള്ക്കൊള്ളുന്ന രൂപം സൃഷ്ടിച്ച്, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും ധരിച്ചവന്—
യഃ ശേതേശശ്വതം യോഗമാച്ഛാദ്യ തിമിരം മഹത്
ശാശ്വതമായ യോഗം മഹാന്ധകാരത്തില് മറച്ച് കിടക്കുന്നവന്—
ശക്രം ച യോ ദൈത്യഗണം ച രൂദ്ധം ഗര്ഭാവമാനേന ഭൃശം ചകാര ഹ
ഗര്ഭത്തിലെ അവമാനശക്തിയാല് ഇന്ദ്രനെയും അസുരഗണത്തെയും ശക്തമായി തടഞ്ഞവന്—
കൃത്വാ ച ദേവാംസ്ത്രിദിവസ്യ ദേവാംശ്ചക്രേ സുരേശം പുരുഹൂതമേവ
സ്വര്ഗ്ഗത്തിലെ ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച്, അവരില് പുരൂഹൂതനെ ദേവാധിപതിയായി നിര്മ്മിച്ചവന്—
ഗാര്ഹപത്യേന വിധിനാ അന്വാഹാര്യേണ കര്മണാ
ഗാര്ഹപത്യാഗ്നിയിലും അന്വാഹാര്യഹോമത്തിലും കര്മ്മം ചെയ്തുകൊണ്ട്—
പ്രോക്ഷണീയം ശ്രുതം ചൈവ ആവഭൃഥ്യം തഥൈവ ച
തുടക്കം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ജലചിന്തനം, വേദപാരായണം, അതുപോലെ തന്നെ സ്നാനവും.
ഭോഗാര്ഥം യജ്ഞവിധിനാ യോ യജ്ഞോ യജ്ഞകര്മണി
ഭോഗത്തിനായി യജ്ഞവിധിപ്രകാരം നടത്തപ്പെടുന്ന യജ്ഞം.
യജ്ഞിയാനി ച ദ്രവ്യാണി യജ്ഞിയാംശ്ച തഥാനലാന്
യജ്ഞത്തിന് വേണ്ടിയുള്ള വസ്തുക്കളും, അഗ്നികളും.
വിചിത്രാന്രാജസൂയദീന്പാരമേഷ്ഠ്യേന കര്മണാ
നാനാവിധമായ രാജസൂയാദി യാഗങ്ങൾ പരമോന്നത കര്മ്മത്തോടെ പൂർത്തിയാക്കപ്പെടുന്നു.
ക്ഷണാ നിമേഷാഃ കാഷ്ഠാശ്ച കലാസ്ത്രൈകാല്യമേവ ച
ക്ഷണം, നിമിഷം, കാലഘട്ടങ്ങൾ, കാലത്തിന്റെ മൂന്നു ഘട്ടങ്ങൾ.
ഋതവഃ കാലയോഗാശ്ച പ്രമാണം ത്രിവിധം ത്രിഷു
ഋതുക്കൾ, കാലസംയോജനങ്ങൾ, മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അളവുകൾ.