കീര്ത്തിമാംശ്ച മഹാഭോജഃ സാത്ത്വതാനാം മഹാരഥഃ
കീര്ത്തിമാൻ, മഹാഭോജൻ എന്ന സാത്വതരഥി ഇവരാണ്.
ഗാന്ധാരീ ചൈവ മാദ്രീ ച ധൃഷ്ടൈര്ഭാര്യേ ബഭൂവതുഃ
ഗാന്ധാരി, മാദ്രി എന്നിവർ ധൃഷ്ടന്റെ ഭാര്യമാരായി.
സാദ്രീ യുധാജിതം പുത്രം തതോ മീഢ്വാംസമേവ ച
സാദ്രി യുദ്ധാജിത് എന്ന മകനെയും പിന്നീട് മീഢ്വാംസനെയും പ്രസവിച്ചു.
അനമിത്രസുതോ നിഘ്നോ നിഘ്നസ്യ ദ്വൌ ബഭൂവതുഃ
അനമിത്രന്റെ മകൻ നിഘ്നൻ; നിഘ്നന് രണ്ട് മക്കളുണ്ടായി.
തസ്യ സത്രാജിതഃ സൂര്യഃ സഖാ പ്രാണസമോ ഽഭവത്
സത്രാജിതിന് സൂര്യൻ അത്ര പ്രിയനായ ഒരു സുഹൃത്ത് ആയി, ജീവനെപ്പോലെ അടുക്കളായിത്തീർന്നു.
തോയം കൂലാത്സമുദ്ധര്തുമുപസ്ഥാതും യയൌരവിമ്
അവൻ നദീതീരത്ത് നിന്ന് വെള്ളം എടുക്കാൻ സൂര്യനോടു ചേർന്ന് പോയി.
സുസ്പഷ്ടമൂര്ത്തിര്ഭഗവാംസ്തേജോമണ്ഡലവാന്വിഭുഃ
ഭഗവാൻ വെളിച്ചം നിറഞ്ഞ, വ്യക്തമായ രൂപത്തിൽ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
യഥൈവ വ്യോമ്നി പശ്യാമി ത്വാമഹം ജ്യോതിഷാം പതേ
ജ്യോതികളുടെ പ്രഭുവേ, ആകാശത്ത് ഞാൻ നിങ്ങളെ കാണുന്നതുപോലെ ഇപ്പോഴും ഞാൻ നിങ്ങളെ കാണുന്നു.
കോ വിശേഷോ വിവസ്വംസ്തേ സഖ്യേനോപഗതസ്യ വൈ
പ്രഭയുള്ളവനേ, സുഹൃത്ത് ആയി അടുത്തു വന്നപ്പോൾ എന്താണ് വ്യത്യാസം?
സ്വകണ്ഠാദവമുച്യാഥ ബബന്ധ നൃപതേസ്തദാ
അപ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ കഴുത്തിൽ നിന്ന് അതു എടുത്ത് കെട്ടി വെച്ചു.
പ്രീതിമാനഥ തം ദൃഷ്ട്വാ മുഹൂര്ത്തം കൃതവാന്കഥാമ്
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ഒരു നിമിഷം സംസാരിച്ചു.
പ്രോവാചാഗ്നിസവര്ണം ത്വാം യേന ലോകഃ പ്രപശ്യതി
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് ഞാൻ നിനക്കു തരുന്നു; അഗ്നിപോലുള്ള ഈ പ്രകാശം ലോകം നിന്നെ കാണാൻ ഇടയാക്കുന്നു.'
സ്യമം തകം നാമമണിം ദത്തവാംസ്തസ്യ ഭാസ്കരഃ
ഭാസ്കരൻ അവന് സ്യാമന്തകമെന്ന മാണിക്യം നൽകി.
വിസ്മാപയിത്വാഥ തതഃ പുരീമന്തഃപുരം യയൌ
അതിനുശേഷം എല്ലാവരെയും അത്ഭുതപ്പെടുത്തിച്ച് അവൻ നഗരത്തിലെ അകത്തളത്തിലേക്ക് കടന്നു.
ദദൌ ഭ്രാത്രേ നരപതിഃ പ്രേമ്ണാ സത്രാജിദുത്തമമ്
രാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ ഉത്തമമായ സ്യാമന്തകം തന്റെ സഹോദരന് നൽകി.
കാമവര്ഷീ ച പര്ജന്യോ ന ച വ്യാധിഭയം തഥാ
മഴവർഷം ഇഷ്ടമെന്ന പോലെ പെയ്തു; രോഗഭയവും ഇല്ലായിരുന്നു.
ഗോവിന്ദോ ന ച തം ലേഭേ ശക്തോ ഽപി ന ജഹാര ച
ഗോവിന്ദൻ അതു നേടുകയും എടുത്തുപോകുകയും ചെയ്തില്ല, കഴിവുണ്ടായിരുന്നിട്ടും.
സ്യമന്തകകൃതേ സിംഹാദ്വധം പ്രാപ സുദാരുണമ്
സ്യാമന്തകത്തിനായി അവൻ ഒരു സിംഹത്തിന്റെ കൈയിൽ ഭയങ്കരമായ മരണത്തിന് ഇരയായി.
ആദായ ച മണിം ദിവ്യം സ്വബിലം പ്രവിവേശ ഹ
ദിവ്യമായ മാണിക്യം എടുത്ത് അവൻ തന്റെ ഗുഹയിലേക്ക് കടന്നു.
മണിം ഗൃധ്നോസ്തു മന്വാനാസ്തമേവ വിശശങ്കിരേ
മാണിക്യം കഴുകൻ കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്നു എന്നു കരുതി അവർ അവനെ സംശയിച്ചു.
അമൃഷ്യമാണോ ഭഗവാന്വനം സ വിചചാര ഹ
അത് സഹിക്കാനാവാതെ ഭഗവാൻ കാടിൽ അലഞ്ഞു.
പ്രസേനസ്യ പദം ഗ്രാഹ്യം പുരം പൌരാപ്തകാരിഭിഃ
നഗരവാസികൾ വിവരമനുസരിച്ച് പ്രസേനന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്നു.
അന്വേഷയത്പരിശ്രാന്തഃ സ ദദര്ശ മഹാമനാഃ
അന്വേഷണം നടത്തി ക്ഷീണിച്ച മഹാനായ ആ പുരുഷൻ കണ്ടു.
അഥ സിംഹഃ പ്രസേനസ്യ ശരീരസ്യാവിദൂരതഃ
പിന്നീട്, പ്രസേനന്റെ ശരീരത്തിന് അടുത്ത് ഒരു സിംഹം ഉണ്ടായിരുന്നു.
പദൈരന്വേഷയാമാസ ഗുഹാമൃക്ഷസ്യ യാദവഃ
യാദവൻ, ആ സിംഹത്തിന്റെ പാദചിഹ്നങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് കരടിയുടെ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി.
ക്രീഡയന്ത്യാഥ മണിനാ മാരോദീരിത്യുദീരിതമ്
അവൾ മണിയെ കൊണ്ടു കളിക്കുമ്പോൾ, 'കരയരുത്' എന്ന് ആരോ പറഞ്ഞു.
പ്രസേനമവധീത്സിംഹഃ സിംഹോ ജാംബവതാ ഹതഃ
സിംഹം പ്രസേനനെ കൊല്ലുകയും, ആ സിംഹത്തെ ജാംബവാൻ വധിക്കുകയും ചെയ്തു.
വ്യക്തീകൃതശ്ച ശബ്ദഃ സ തൂര്ണം ചാപി യയൌ ബിലമ്
ആ ശബ്ദം വ്യക്തമായി കേട്ടു, ഉടൻ അവൻ ഗുഹയിലേക്ക് പോയി.
പ്രവിശ്യ ചാപി ഭഗവാന്സ ഋക്ഷബിലമഞ്ജസാ
പിന്നീട് ഭഗവാൻ നേരെ കരടിയുടെ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
യുയുധേ വാസുദേവസ്തു ബിലേ ജാംബവതാ സഹ
അവിടെ, വാസുദേവൻ ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ ജാംബവാനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു.