രേണുകായാം കമല്യാം തു തപോധൃതിസമാധിനാ
റെണുകയിലും കമലായിലും, കഠിനമായ തപസ്സും ദൃഢനിശ്ചയവും ധ്യാനവും കൊണ്ടാണ്,
സര്വവിദ്യാന്തഗം ശ്രേഷ്ഠം ധനുര്വേദസ്യ പാരഗമ്
സകലവിദ്യകളിലും ഏറ്റവും ഉന്നതമായ അറിവും, വില്ലിനർമ്മത്തിന്റെ പൂർണ്ണമായ പ്രാവീണ്യവും അവൻ നേടി.
ഔര്വസ്യൈവമൃചീകസ്യ സത്യവത്യാം മഹാമനാഃ
ഔർവനും ഋചീകനും, സത്യവതിയിലായിരുന്നു ആ മഹാനായ മനസ്സുകാരൻ,
മധ്യമശ്ച ശുനഃശേഫഃ ശുനഃ പുച്ഛഃ കനിഷ്ഠകഃ
മധ്യനായി ശുനശ്ശേഫനും, ഇളയവനായി ശുനശ്പുഛനും ജനിച്ചു.
ജജ്ഞേ ഭൃഗുപ്രസാദേന കൌശികാന്വയവര്ദ്ധനഃ
ഭൃഗുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ജനിച്ച്, കൗശിക വംശം വളർത്തിയവനായിരുന്നു.
ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ യജ്ഞേ തു പശുത്വേ നിയതഃ സ വൈ
ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ യാഗത്തിൽ അവൻ യാഗബലിയായി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു.
ദേവൈര്ദത്തഃ സ വൈ യസ്മാദ്ദേവരാതസ്തതോ ഽഭവത്
ദേവന്മാർ അവനെ അർപ്പിച്ചതിനാൽ, അവൻ ദേവരാതൻ എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
മധുച്ഛന്ദാദയശ്ചൈവ കൃതദേവൌ ധ്രുവാഷ്ടകൌ
മധുഛന്ദൻമാരും, കൃതദേവനും, ധ്രുവനും, അഷ്ടകനും,
തേഷാങ്ഗോത്രാണി ബഹുധാ കൌശികാനാം മഹാത്മനാമ്
അവരുടെ വംശങ്ങൾ അനേകം, മഹാത്മാക്കളായ കൗശികന്മാരുടെ വംശങ്ങൾ.
ഉദുംബരാശ്ച വാതഡ്യാസ്തലകായനചാന്ദ്രവാഃ
ഉദുംബരന്മാർ, വാതഡ്യന്മാർ, തലകായനന്മാർ, ചന്ദ്രവന്മാർ,
ബഭ്രവഃ പണിനസ്ഛൈവ ധ്യാനജപ്യാസ്തഥൈവ ച
ബഭ്രവന്മാർ, പണിനന്മാർ, ധ്യാനത്തിലും ജപത്തിലും ഏർപ്പെട്ടവരും,
ദേവലാ യാമദൂതാശ്ച ശാലങ്കായനബാഷ്കലാഃ
ദേവലന്മാർ, യമദൂതന്മാർ, ശാലങ്കായനന്മാർ, ബാഷ്കലന്മാർ,
ഋഷ്യന്തരവിവാഹ്യാസ്തേ ബഹബഃ കൌശികാഃ സ്മൃതാഃ
മറ്റു ഋഷികളുമായി വിവാഹം കഴിച്ച കൗശികന്മാർ അനേകമാണെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വിശ്വാമിത്രസ്യ പുത്രാണാം ശുനഃശേഫോ ഽഗ്രജഃ സ്മൃതഃ
വിശ്വാമിത്രന്റെ മക്കളിൽ ശുനശ്ശേഫൻ മൂത്തവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
അഷ്ടകസ്യ സുതോ ലൌഹിഃ പ്രോക്തോ ജഹ്നുഗണോ മയാ
അഷ്ടകന്റെ മകനായി ലൗഹി എന്നും, ജഹ്നു വംശം എന്നും ഞാൻ പറയുന്നു.
കിംലക്ഷണേന ധര്മേണ തപസേഹ ശ്രുതേന വാ
ഏത് ലക്ഷണത്താലോ, ഏത് ധർമ്മത്താലോ, ഏത് തപസ്സോ പഠനമോ കൊണ്ടോ,
യേനയേനാഭിധാനേന ബ്രാഹ്മണ്യം ക്ഷത്രിയാ ഗതാഃ
ഏത് പേരിൽ വിളിച്ചാലും, ക്ഷത്രിയർ ബ്രാഹ്മണപദവി നേടി.
ഏവമുക്തസ്തതോ വാക്യമബ്രവീദിദമര്ഥവത്
ഇങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അർത്ഥവത്തായ വാക്കുകൾ അവൻ പറഞ്ഞു.
ധര്മാഭികാങ്ക്ഷീ യജതേ ന ധര്മഫലമശ്നുതേ
ധർമ്മം ആഗ്രഹിച്ച് യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവന് ധർമ്മഫലം ലഭിക്കില്ല.
രാഗമോഹാന്വിതോ ഹ്യന്തേ പാവനാര്ഥം ദദാതി യഃ
ആസക്തിയും മായയും നിറഞ്ഞവൻ, ശുദ്ധീകരണത്തിനായി അവസാനം ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ—
തസ്യ ധര്മപ്രവൃത്തസ്യ ഹിംസകസ്യ ദുരാത്മനഃ
അങ്ങനെയുള്ളവൻ ധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടും ക്രൂരനും ദുഷ്ടനും ആണെങ്കിൽ—
സംക്ലിഷ്ടം കര്മണാ ദാനം ന തിഷ്ഠതി ദുരാത്മനഃ
ദുഷ്ടന്റെ അശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തിയാൽ നൽകിയ ദാനം നിലനിൽക്കില്ല.
കാമാനനഭി സംധായ യജതേ ച ദദാതി ച
ആശകൾ മനസ്സിൽ വെക്കാതെ യജ്ഞവും ദാനവും ചെയ്യുന്നവൻ—
ദാനേന ഭോഗാനാപ്നോതി സ്വര്ഗം സത്യേന ഗച്ഛതി
ദാനത്തിലൂടെ അനുഭവങ്ങൾ ലഭിക്കും; സത്യത്തിലൂടെ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും.
സത്യം തു തപസഃ ശ്രേയസ്തസ്മാജ്ജ്ഞാനം ഗുരു സ്മൃതമ്
സത്യമാണ് തപസ്സിനേക്കാൾ ഉത്തമം; അതുകൊണ്ടു ജ്ഞാനമാണ് ജ്ഞാനികൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനമെന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വിശ്വാമിത്രോ നരപതിര്മാന്ധാതാ സംകൃതിഃ കപിഃ
വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവും, മാൻധാതാവ്, സംകൃതി, കപി—
ആര്ഷ്ടിഷേണോ ഽജമീഢശ്ച ഭാര്ഗവ്യോമസ്തഥൈവ ച
ആർഷ്ടിഷേണനും അജാമീഢനും ഭാർഗവ്യോമനും—
രഥാന്തരഃ ശൌനകശ്ച വിഷ്ണുവൃദ്ധാദയോ നൃപാഃ
രഥാന്തരൻ, ശൗണകൻ, വിഷ്ണുവൃദ്ധൻ തുടങ്ങിയ രാജാക്കന്മാർ—
ഏതേ രാജര്ഷയഃ സര്വേ സിദ്ധിം തു മഹതീം ഗതാഃ
ഈ രാജർഷികൾ എല്ലാവരും മഹത്തായ സിദ്ധി നേടിയവരാണ്.
അത ജ്ഞര്ധ്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ആയോര്വംശം മഹാത്മനഃ
ഇപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ആയുവിന്റെ വംശം ഞാൻ പറയാൻ പോകുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.