അധ്യാപ്യ വേദാഞ്ഛാസ്ത്രാണി തതോ ഽസ്ത്രം പ്രത്യപാദയത്
വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിപ്പിച്ച ശേഷം, അവനു ആസ്ത്രം നൽകി.
പഹ്ലവാംശ്ചൈവ നിഃശേഷാന്കര്തും വ്യവസിതോ നൃപഃ
പഹ്ലവന്മാരെ മുഴുവനായും നശിപ്പിക്കാൻ രാജാവ് ഉറച്ചു തീരുമാനിച്ചു.
വസിഷ്ഠം ശരണം സര്വേ സംപ്രാപ്താഃ ശരണൈഷിണഃ
ആശ്രയം തേടിയ എല്ലാവരും വസിഷ്ഠന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
സഗരം വാരയാമാസ തേഷാം ദത്ത്വാഭയം തഥാ
അവർക്കും അഭയം നൽകി, വസിഷ്ഠൻ സഗരനെ തടഞ്ഞു.
ജഘാന ധര്മം വൈ തേഷാം വേഷാന്യത്വം ചകാര ഹ
അവൻ അവരുടെ ധർമ്മം നശിപ്പിച്ചു, വേറൊരു രൂപം അവർക്കു ഉണ്ടാക്കി.
യവനാനാം ശിരഃ സര്വം കാംബോജാനാം തഥൈവ ച
അവൻ യവനന്മാരുടെ തലയും, അതുപോലെ കാംബോജന്മാരുടെയും തലയും എടുത്തു.
നിഃസ്വാധ്യായവഷട്കാരാഃ കൃതാസ്തേന മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവിന്റെ കൃത്യത്തിൽ, അവർ വേദപഠനവും 'വഷട്' ഉച്ചാരണമുമില്ലാത്തവരായി മാറി.
കലിസ്പര്ശാ മഹിഷികാ ദാര്വസ്ഛോലാഃ ഖശാസ്തഥാ
കളിയുടെ സ്പർശം കൊണ്ടു മഹിഷികന്മാർ, ദാർവന്മാർ, ശോളന്മാർ, ഖശന്മാർ ഇവരും ബാധിച്ചു.
വസിഷ്ഠവചനാത്പൂര്വം സഗരേണ മഹാത്മനാ
വസിഷ്ഠന്റെ വാക്കുകൾക്കുമുമ്പ്, മഹാത്മാവായ സഗരൻ
അശ്വം വൈ ചാരയാമാസ വാജിമേധായ ദീക്ഷിതഃ
വാജപേയയാഗത്തിന് ദീക്ഷിതനായവൻ കുതിരയെ വിട്ടയച്ചു.
വേലാസമീപേ ഽപഹൃതോ ഭൂമിം ചൈവ പ്രവേശിതഃ
കടൽത്തീരത്ത് കുതിര പിടിക്കപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിൽ കടത്തിവെച്ചു.
ആസേദുശ്ച തതസ്തസ്മിന്ഖനന്തസ്തേ മഹാര്മവേ
അതിനുശേഷം അവർ ആ വലിയ കുഴിയിൽ കുഴിച്ചെത്തി.
വിഷ്ണും കപിലരൂപേണ ഹംസം നാരായണം പ്രഭുമ്
അവർ കപിലൻ എന്ന രൂപത്തിൽ വിഷ്ണുവിനെയും, മഹാശിഷ്യനായ നാരായണനെയും കണ്ടു.
ദഗ്ധാഃ പുത്രാസ്തദാ സര്വേചത്വാരസ്ത്വവശേഷിതാഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ മക്കളെല്ലാം ദഹിച്ചുപോയി, നാലുപേർ മാത്രം ശേഷിച്ചു.
ശൂരഃ പഞ്ചജനശ്ചൈവ തസ്യ വംശകരാഃ പ്രഭോഃ
ശൂരനും പഞ്ചജനനും ആ ഭഗവാന്റെ വംശത്തിൻറെ തുടർച്ചയായി.
അക്ഷയത്വം സ്വവംശസ്യ വാജിമേധശതം തഥാ
അവൻ തന്റെ വംശത്തിന് അക്ഷയത്വവും നൂറു വാജപേയയാഗങ്ങളും ലഭിച്ചു.
തം സമുദ്രോ ഽശ്വമാദായ വവന്ദേ സരിതാംപതിഃ
കടൽ കുതിരയെ എടുത്ത് നദികളുടെ അധിപതിയെ വണങ്ങി.
തം ചാശ്വമേധികം സോ ഽശ്വം സമുദ്രാത്പ്രാപ്യ പാര്ഥിവഃ
അവൻ ആ യാഗകുതിരയെ കടലിൽ നിന്ന് ലഭിച്ച രാജാവാണ്.
ഷഷ്ടിം പുത്രസഹസ്രാണി ദഗ്ധാന്യസ്യ രുഷാ വിഭോ
അവന്റെ കോപത്തിൽ അറുപതിനായിരം മക്കൾ ദഹിച്ചുപോയി, ഭഗവാനേ.
പുത്രാണാം തു സഹസ്രാണി ഷഷ്ടിസ്തു ഇതി നഃ ശ്രുതമ്
അറുപതിനായിരം മക്കളുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.
വിക്രാന്താഃ ഷഷ്ടിസാഹസ്രാ വിധിനാ കേന വാ വദ
അറുപതിനായിരം വീരന്മാർ എങ്ങനെ, ആരാൽ അങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചു എന്ന് പറയൂ.
ജ്യേഷ്ഠാ വിദര്ഭദുഹിതാ കേശിനീ നാമ നാമതഃ
മുതിർന്നവൾ വിദർഭരാജാവിന്റെ മകൾ, പേരിൽ കേശിനി.
അരിഷ്ടനേമിദുഹിതാ രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി
അരിഷ്ടനേമിയുടെ മകൾ ഭൂമിയിൽ അപാരമായ സൗന്ദര്യത്തിൽ തുല്യരില്ലാതെയിരുന്നു.
ഏകാ ജനിഷ്യതേ പുത്രം വംശകര്ത്താരമീപ്സിതമ്
അവൾ മാത്രം ആ കുടുംബത്തിന് ആവശ്യമുള്ള ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
മുനേസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ കേശിനീ പുത്രമേകകമ്
മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു കേശിനി ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
ഷഷ്ടിം പുത്രസഹസ്രാണി സുപര്ണഭഗിനീ തഥാ
ഗരുഡന്റെ സഹോദരി സുപർണ്ണാ അറുപതിനായിരം പുത്രന്മാരെ പ്രസവിച്ചു.
അഥ കാലേ ഗതേ ജ്യേഷ്ഠാ ജ്യേഷ്ഠം പുത്രം വ്യജായത
കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മൂത്ത ഭാര്യ തന്റെ മൂത്ത പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു.
സുമതിസ്ത്വപി ജജ്ഞേ വൈ ഗര്ഭതുംബം യശസ്വിനീ
യശസ്സായ സുമതി ഒരു കലശംപോലെയുള്ള ഗർഭം പ്രസവിച്ചു.
ഘൃതപൂര്ണേഷു കുംഭേഷു താന്ഗര്ഭാന്യദധാത്തതഃ
അവൾ ആ ഗർഭങ്ങളെ നെയ്യ് നിറച്ച കലശങ്ങളിൽ വെച്ചു.
തതോ നവസു മാസേഷു സമുത്തസ്ഥുര്യഥാസുഖമ്
പിന്നീട് ഒൻപതു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ അവർ സുഖത്തോടെ പുറത്തുവന്നു.