അന്വവായസ്തു സുമഹാംസ്തത്ര തത്ര ദ്വിജോത്തമാഃ
അവിടെ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, വലിയൊരു വംശം തുടർന്നു.
ധൃഷ്ടസ്യ ധര്ഷ്ടികം സര്വം രണധൃഷ്ടം ബഭൂവ ഹ
ധൃഷ്ടന്റെ ധർഷ്ടികരായ എല്ലാവരും യുദ്ധത്തിൽ ധൈര്യശാലികളായി.
നഭഗസ്യ ച ദായാദോ നാഭാദോ നാമ വീര്യവാന്
നഭഗന്റെ വംശാവലി ആയിരുന്നത് വീര്യശാലിയായ നാഭദനായിരുന്നു.
പൃഷദശ്വോ വിരൂപസ്യ തസ്യ പുത്രോ രഥീതരഃ
വിരൂപന്റെ മകനായിരുന്ന പൃഷദശ്വൻ, അവന്റെ മകൻ രഥീതരൻ.
രഥീതരാണാം പ്രവരാഃ ക്ഷേത്രോപേതാ ദ്വിജാതയഃ
രഥീതരന്മാരിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവർ കൃഷിഭൂമിയുള്ള ദ്വിജവർഗ്ഗങ്ങൾ ആയിരുന്നു.
തസ്യ പുത്രശതം ത്വാസീദിക്ഷ്വാകോര്ഭൂരിദക്ഷിമമ്
അവനു നൂറു മക്കളുണ്ടായിരുന്നു; ഇക്ഷ്വാകുവിന് ഭൂരിദക്ഷിണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ശകുനിപ്രമുഖാസ്തസ്യ പുത്രാഃ പഞ്ചാശതസ്തു തേ
അവരുടെ മക്കളിൽ അമ്പതുപേർ ശകുനിയുടെ നേതൃത്വത്തിലായിരുന്നു.
ചത്വാരിംശത്തഥാഷ്ടൌ ച ദക്ഷിണസ്യാം തു വൈ ദിശി
മറ്റു നാല്പത്തിയെട്ടുപേർ ദക്ഷിണ ദിക്കിലായിരുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകുസ്തു വികുക്ഷിം വൈ അഷ്ടകായാമഥാ ദിശത്
ഇക്ഷ്വാകു പിന്നീട് വികുക്ഷിയെ അഷ്ടകർക്കു നൽകി.
ശ്രാദ്ധം മമ തു കര്ത്തവ്യമഷ്ടകാനാം ന സംശയഃ
അഷ്ടകർക്ക് വേണ്ടി ഞാൻ തന്നെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യേണ്ടതാണെന്ന് സംശയം ഇല്ല.
മൃഗാന്സഹസ്രകാന്ഹത്വാ പരിശ്രാന്തശ്ച വീര്യവാന്
വീര്യശാലിയായ അവൻ ആയിരം മൃഗങ്ങളെ വേട്ടയാടി ക്ഷീണിച്ചു.
ആഗതേ ഹി വികുക്ഷൈ തു സമാംസേ മഹസൈനികേ
വലിയ സൈനികനായ വികുക്ഷി മാംസം കൊണ്ടു തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ,
തഥേതി ചോദിതോ രാജ്ഞാ വിധിവത്തദുപസ്ഥിതമ്
രാജാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ, അവൻ ആ മാംസം വിധിപരമായി സമർപ്പിച്ചു.
അനേനോപഹതം മാംസം പുത്രേണ തവ പാര്ഥിവ
രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ മകനാൽ ഈ മാംസം അശുദ്ധമായിരിക്കുന്നു.
ശശോ ദുരാത്മനാ പൂര്വമമനാ ഭക്ഷിതോ ഽനഘ
പാപബുദ്ധിയുള്ളവൻ മുമ്പ് ഒരു മുയലിനെ തിന്നിരുന്നു, പാപരഹിതനേ.
ഇക്ഷ്വാകുസ്തു തതഃ ക്രുദ്ധോ വികുക്ഷിമിദമബ്രവീത്
അതിനുശേഷം ഇക്ഷ്വാകു കോപത്തോടെ വികുക്ഷിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ശശം ഭക്ഷയസേ ഽരണ്യേ നിര്ഘൃണഃ പൂര്വമദ്യ തു
നിഷ്ഠുരനായ നീ ഇന്നലെ കാട്ടിൽ ആദ്യം മുയലിനെ തിന്നു.
ഏവമിക്ഷ്വാകുണാ ത്യക്തോ വസിഷ്ഠവചനാത്സുതഃ
ഇങ്ങനെ വസിഷ്ഠന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ഇക്ഷ്വാകു മകനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പ്രാപ്തഃ പരഗധര്മാത്മാ സ ചായോധ്യാധിപോ ഽഭവത്
അവൻ ശത്രുക്കളുടെ ഗുണം ഉൾക്കൊണ്ടവനായി അയോധ്യയുടെ രാജാവായി.
തതസ്തേനൈനസാ പൂര്ണോ രാജ്യാവസ്ഥോ മഹീപതിഃ
അങ്ങനെ ആ പാപം നിറഞ്ഞ രാജാവ് രാജ്യത്തിൽ തുടര്ന്നു.
ജ്ഞാത്വൈവമേതദാഖ്യാനം നാ വിധിര്ഭക്ഷയേദ്ബുധഃ
ഈ കഥ അറിയുന്ന ജ്ഞാനികൾ അത്തരമൊരു ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.
ഏതന്മാംസസ്യ മാംസത്വം പ്രവദന്തി മനീഷിണഃ
മാംസത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഇതാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
ഇന്ദ്രസ്യ വൃഷഭൂതസ്യ കകുത്സ്ഥോ ജയതേ പുരാ
പുരാതനകാലത്ത് വൃഷഭമായ ഇന്ദ്രനിൽ നിന്ന് കകുത്ഥൻ ജനിച്ചു.
അനേനാസ്തു കകുത്സ്ഥസ്യ പൃഥുശ്ചാനേന സ സ്മൃതഃ
അവനാൽ കകുത്ഥനും, അവനാൽ പൃഥുവും പ്രശസ്തനായി.
അന്ധ്രാത്തു യുവനാശ്വസ്തു ശാവസ്തസ്തസ്യ ചാത്മജഃ
ആന്ധ്രനിൽ നിന്ന് യുവനാശ്വനും, അവന്റെ മകനായി ശാവസ്തനും ജനിച്ചു.
ശ്രാവസ്തസ്യ തു ദായാദോ ബൃഹദശ്വോ മഹായശാഃ
ശ്രാവസ്തന്റെ വംശാവലി ബൃഹദശ്വൻ എന്ന മഹാപ്രശസ്തനായിരുന്നു.
യസ്തു ധുന്ധുവധാദ്രാജാ ധുന്ധുമാരത്വമാഗതഃ
ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ച രാജാവിന് ശേഷം 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.
യദര്ഥം കുവലാശ്വസ്യ ധുന്ധുമാരത്വമാഗതമ്
കുവലാശ്വന് 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്ന പേര് ലഭിച്ചത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?
സര്വേ വിദ്യാസു നിഷ്ണാതാ ബലവന്തോ ദുരാസദാഃ
അവരൊക്കെയും എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യം നേടിയവരും, ശക്തശാലികളും, ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവരുമായിരുന്നു.
കുവലാശ്വം മഹാവീര്യം ശൂരമുത്തമധാര്മികമ്
കുവലാശ്വൻ അതിവീര്യശാലിയും ധൈര്യവാനുമായും ഉത്തമധർമ്മനുമായും ആയിരുന്നു.