ആജഗാമ യുവാ ചൈവ സ്വാം പുരീം യാദവൈര്വൃതാമ്
പിന്നീട്, അവൻ യുവാവായിരിക്കേ തന്നെ യാദവന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഭോജവൃഷ്ണ്യന്ധകൈര്ഗുപ്താം വസുദേവപുരോഗമൈഃ
ആ നഗരം ഭോജന്മാർ, വൃഷ്ണികൾ, അന്ധകർ എന്നിവരും വസുദേവൻ മുഖ്യനായും കാത്തിരിക്കുന്നു.
ദത്ത്വാ ജഗാമ ശിഖരം മേരോസ്തപസി സംസ്ഥിതഃ
മകളെ വിവാഹം നൽകി, അവൻ മേരു പർവ്വതത്തിന്റെ ശിഖരത്തിലേക്ക് പോയി, തപസ്സിൽ ലീനനായി.
താം കഥാമൃഷയഃ ശ്രുത്വാ പപ്രച്ഛുക്തദനന്തരമ്
ആ കഥ കേട്ട ശേഷം, മഹർഷികൾ അവനോട് കൂടുതൽ ചോദിച്ചു.
ഏതച്ഛുശ്രൂഷമാണാന്നോ ഗാന്ധര്വം വദ ചൈവ ഹി
നാം ആകാംക്ഷയോടെ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാണ്, അതിനാൽ ഗന്ധർവഗാനത്തെക്കുറിച്ചും പറയൂ.
ന ച രോഗഃ പ്രഭവതി ബ്രഹ്മലോകം ഗതസ്യ ഹ
ബ്രഹ്മലോകത്തിലെത്തിയവരെ രോഗം ബാധിക്കാറില്ല.
തതോ ഽഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി യാഥാതഥ്യേന സുവ്രതാഃ
അതുകൊണ്ട്, ധർമ്മശീലികളേ, ഞാൻ ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം നിങ്ങളോട് വിശദീകരിക്കാം.
താനാശ്ചൈകോനപഞ്ചാശദിത്യേത്സ്വരമണ്ഡലമ്
അവിടെ അമ്പതൊന്ന് സ്വരങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവയെ സ്വരമണ്ഡലം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ധൈവതശ്ചാപി വിജ്ഞേയസ്തഥാ ചാപി നിഷാദകഃ
അവയിൽ ധൈവതവും നിഷാദവും കൂടി അറിയണം.
സൌവീരാ മധ്യമാ ഗ്രാമാ ഹരിണാശ്ച തഥൈവ ച
സൗവീര, മധ്യമ, ഗ്രാമം, ഹരിണം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
നഗ്നിം ച പൌഷാ വൈ ദേവ ദൃഷ്ട്വാ കാഞ്ച യഥാക്രമഃ
നഗ്നി, പൗഷ, കാഞ്ച എന്നിവയും യഥാക്രമം അറിഞ്ഞിരിക്കണം.
ഉത്തരം മന്ദ്രാ രജനീ തഥാ വാചോന്നരായതാഃ
ഉത്തരഭാഗത്തെ മന്ദ്രം, രാജനി, ഉണ്ണരായതം എന്നിവയും ഉണ്ട്.
ഗാന്ധാരഗ്രാമികാ ശ്യാമാ കീര്തിമാനാ നിബോധത
ഗാന്ധാര, ഗ്രാമിക, ശ്യാമ എന്നിങ്ങനെയുള്ള പ്രശസ്തമായ സ്വരങ്ങൾ കൂടി പഠിക്കണം.
യവരാതസൂയസ്തു ഷഷ്ഠവത്തു സുവര്മകമ്
യവരാതസൂയ ആറാമത്തേതാണ്, അതുപോലെ സുവർമകവും ഉണ്ട്.
നാഗയക്ഷാശ്രയം വിദ്വാന് തദ്ഗോത്തരതഥൈവ ച
പണ്ഡിതന്മാർ നാഗ, യക്ഷ എന്നിവയും അവയ്ക്ക് ശേഷം വരുന്ന സ്വരങ്ങളും അറിയുന്നു.
സൂര്യകാന്തധരേണ്യൈവ സംതകോകിലവിശ്രുതഃ
സൂര്യകാന്തം, ധരേണ്യം, പ്രശസ്തമായ സന്തകോകിലം എന്നിവയും ഉൾപ്പെടുന്നു.
സാവിത്രമര്ധസാവിത്രം സര്വതോഭദ്രമേവ ച
സാവിത്രം, അരധ സാവിത്രം, സർവതോഭദ്രം എന്നിവയും.
അലംബുഷേസേഷ്ടമഥോ വിഷ്ണുവൈണവരാവുഭൌ
അലമ്പുഷം പ്രധാനമായതും, വിഷ്ണുവും വൈണവനും രണ്ടും.
ഹതോത്സൃഷ്ടോ വിജാനീത സ്കന്ധം തു പ്രിയമേവ ച
നശിപ്പിച്ചിട്ട് വിട്ടുകളയുമ്പോൾ സ്കന്ധം അത്യന്തം പ്രിയമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
അലംബുസേഷ്ടസ്യ തഥാ നാരദപ്രിയ ഏവ ച
അലമ്പുഷം പ്രധാനമായതുപോലെ തന്നെ, നാരദന് പ്രിയവുമാണ്.
വികലോപനീതവിനതാശ്രീരാഖ്യോ ഭാര്ഗവപ്രിയഃ
വികലോപം, വിനയത്തോടെ ഉണർത്തപ്പെട്ട ശ്രീരാഖ എന്നത് ഭാർഗവന് പ്രിയമാണ്.
സസൌവീരാം സുസോവീരാ ബ്രഹ്മണോ ഹ്യപഗീയതേ
സസൗവീരയും സുസൗവീരയും ബ്രഹ്മാവിനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു.
ഹരിദേശസമുത്പന്നാ ഹരിണസ്യാവ്യജായത
ഹരിദേശത്ത് ജനിച്ചത്, ഹരിയാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
കരോപനീതാ വിവൃതാവനുദ്രിഃ സ്വരമണ്ഡലേ
കൈകൊണ്ട് ഉണർത്തി, വെളിപ്പെടുത്തി, തടസ്സമില്ലാതെ സ്വരലോകത്ത്.
മനുദേശാഃ സമുത്പന്നാ മൂര്ച്ഛനാശുദ്ധമാത്മനാ
മനുവിന്റെ ദേശങ്ങൾ ഉണർന്നു, മൂർച്ചനയോടെ, സ്വഭാവത്തിൽ ശുദ്ധമായത്.
സാവശ്രമസമാദ്യുമ്നാ അനേകാപൌരുഷാനഖാന്
ഒരുപോലെ ആശ്രമവും സമം ധൈര്യവും, അനേകം മനുഷ്യഗുണങ്ങളും മറ്റും ഉള്ളവ.
താനി ഉത്തര മദ്രാംസപദ്ഗദൈവതകം വിദുഃ
അവയെ ഉത്തരം മദ്രം, പത്ഗദൈവതം എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.
തമോദുത്തരമൈദ്രോയദേവതാസ്യാദ്രുവേന ച
തമോദുത്തരം, മൈദ്രോയ ദൈവം, സ്യാദ്രു എന്നിവയും.
സ്യാദിജമൂര്ഛനാഹ്യേച പിതരഃ ശ്രാദ്ധദേവതാഃ
മൂർച്ചനയുടെ ഉദ്ഭവം പിതൃകൾ, അഥവാ ശ്രാദ്ധദേവതകൾ തന്നെയാണ്.
ഉപൈതി തസ്മാന്നജാനീ യാച്ഛുദ്ധയച്ഛികരാസഭാ
അത് സമീപിക്കുന്നു, എന്നാൽ ആരും അറിയുന്നില്ല; ശുദ്ധരും, കൂർമുറ്റ ശബ്ദമുള്ളവരും, കഴുതയെപ്പോലെയുള്ളവരും.