സപ്തദ്വീപാബ്ധിനഗരഗ്രാമായതനമാലിനീമ്
ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രവും, നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ക്ഷേത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞു കിടക്കുന്ന ഭൂമിയാണ്.
ഏവം ഗച്ഛതി കാലേ ച വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ
ഇങ്ങനെ സമയം കടന്നുപോയപ്പോൾ, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനിവർ എത്തി.
തമായാന്തമതിപ്രേക്ഷ്യ മുനിവര്യം സസംഭ്രമഃ
ആ മഹാമുനി സമീപിച്ചുവരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ അല്പം ഉത്കണ്ഠയോടെ നിന്നു.
അര്ധ്യപാദ്യാദിഭിഃ സമ്യക്പൂജയിത്വാ മഹാമതിഃ
വളരെ വിവേകത്തോടെ, അർഘ്യവും പാദ്യവും മറ്റു ആചാരങ്ങളും അർപ്പിച്ച് അവനെ ആദരിച്ചു.
ആശീര്ഭിര്വര്ദ്ധയിത്വാ തം വസിഷ്ഠഃ സഗരം തദാ
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ സഗരനെ അനുഗ്രഹവചനങ്ങൾ നൽകി അനുഗ്രഹിച്ചു.
ഉപാവിശത്തതോ രാജാ കാഞ്ചനേ പരമാസനേ
അതിനുശേഷം രാജാവ് ഉത്തമമായ പൊന്നിനാൽ 만든ിരുന്ന സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
ആപവസ്തുനൃപശ്രേഷ്ഠമുപാസീനമുപഹ്വരേ
ശുദ്ധമായ രാജാവുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, ആ ഒറ്റപ്പെട്ട സ്ഥലത്ത് ഇരുന്നു.
കുശലം നനു തേ രാജന്വാഹ്യേഷ്വാഭ്യന്തരേഷു ച
'രാജാവേ, പുറത്തും അകത്തും എല്ലായിടത്തും നിനക്കു സുഖമാണോ?'
ദിഷ്ട്യാ ച വിജിതാഃ സര്വേ സമഗ്രബലവാഹനാഃ
'നല്ല ഭാഗ്യത്താൽ, പൂർണ്ണസൈന്യങ്ങളോടുകൂടിയ എല്ലാവരെയും നീ ജയിച്ചു.'
ദിഷ്ട്യാരൂഢപ്രതിജ്ഞേന മമ മാനയതാ വചഃ
'നല്ല ഭാഗ്യത്താൽ, നീ എടുത്ത വ്രതം പാലിച്ചു, എന്റെ വാക്ക് മാനിച്ചു.'
താന്വിജിത്യേതരാഞ്ജേതും പുനര്ദിഗ്വിജയേച്ഛയാ
'അവരെ ജയിച്ചശേഷം, നീ വീണ്ടും മറ്റു ദിശകളിൽ വിജയിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കാണിക്കുന്നു.'
ജിതദിങ്മണ്ഡലം ഭൂയഃ ശ്രുത്വാ ത്വാം നഗരസ്ഥിതമ്
'നീ എല്ലാ ദിശകളും കീഴടക്കി, നഗരത്തിൽ വീണ്ടും താമസിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കേട്ടു.'
വസിഷ്ഠേനൈവമുക്തസ്തു സഗരസ്താലജങ്ഘജിത്
ഇങ്ങനെ വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, താലയും ജംഗയും ജയിച്ച സഗരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
കുശലം നനു സര്വത്ര മഹര്ഷേ നാത്ര സംശയഃ
'മഹർഷേ, എല്ലായിടത്തും സുഖമാണ്; ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
ഭവാന്ധ്യായതി കല്യാണം മനസാ യസ്യ സംതതമ്
'നീ എപ്പോഴും എന്റെ ക്ഷേമം മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുന്നു.'
ഭവതാനുഗൃഹീതോ ഽസ്മി കൃതാര്ഥശ്ചാധുനാ കൃതഃ
'നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് ഞാൻ സന്തോഷവാനായി, എന്റെ ലക്ഷ്യം ഇപ്പോൾ സഫലമായി.'
യന്മഹ്യമാഹ ഭഗവാന്വിപക്ഷവിജയാദികമ്
'ഭഗവാൻ എന്നോട് പറഞ്ഞ ശത്രുജയാദികളും എല്ലാം—'
ഭവത്പ്രസാദതഃ സര്വം മന്യേ പ്രാപ്തം മഹീക്ഷിതാമ്
'നിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഭൂമിയുടെ ആധിപത്യം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാം ഞാൻ നേടിയതെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.'
അനല്പീ കുരുതേ ഫല്യം യന്മേ വ്യവസിതം ഭവാന്
നിന്റെ സഹായത്തോടെ ഞാൻ ആലോചിച്ച കാര്യങ്ങൾ, അതിന്റെ ഫലങ്ങൾ ചെറുതല്ലെങ്കിലും, നീ സാധിപ്പിച്ചു.
ഏവം സംഭാവിതഃ സമ്യക്സഗേരണ മഹാമുനിഃ
അങ്ങനെ മഹാമുനിയായ സഗരൻ സദ്ഗതിയായി ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
വസിഷ്ടേ തു ഗതേ രാജാ സഗരഃപ്രീതമാനസഃ
വസിഷ്ഠൻ പോയപ്പോൾ രാജാവായ സഗരന്റെ ഹൃദയം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.
ഭാര്യാഭ്യാം സമുപേതാഭ്യാം രൂപശീലഗുണാദിഭിഃ
അവൻ സൗന്ദര്യവും നല്ല സ്വഭാവവും ഗുണങ്ങളും ഉള്ള ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് നിന്നു.
സുമതിഃ കേശിനീ ചോഭേ വികസദ്വദനാംബുജേ
സുമതി, കെശിനി എന്നിങ്ങനെ ഇരുവരുടെയും മുഖം പുഷ്പിച്ച താമരപോലെ തിളങ്ങുകയായിരുന്നു.
നീലകുഞ്ചിതകേശാഢ്യേ സര്വാഭരണഭൂഷിതേ
നീലനിറത്തിലുള്ള വളഞ്ഞ മുടിയും എല്ലാ ആഭരണങ്ങളും അണിഞ്ഞും അവർ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രിയേ സന്നിഹിതേ തസ്യ നിത്യം പ്രിയഹിതേ രതേ
അവന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവൾ എപ്പോഴും അവന്റെ അടുത്ത്, അവന്റെ സന്തോഷത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും മനസ്സോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ ചാപി ഭരണോത്കര്ഷപ്രതീതാത്മാ മഹീപതിഃ
അവിടെ രാജാവിന് സമ്പത്ത് നിറഞ്ഞതിൽ ആത്മവിശ്വാസം ഉണ്ടായിരുന്നു.
അന്യേഷാം ഭുവി രാജ്ഞാം തു രാജശബ്ദോ ന ചാപ്യഭൂത്
ഭൂമിയിലെ മറ്റ് രാജാക്കന്മാരിൽ ആര്ക്കും 'രാജാവ്' എന്ന പദവി ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
അല്പോ ഽപി ധര്മഃ സതതം യഥാ ഭവതി മാനസേ
മനസ്സിൽ എപ്പോഴും ഉയരുന്ന ചെറിയ ധർമ്മം പോലും വലിയതായിരിക്കും.
അലുബ്ധമാനസോര്ഽഥം ച ഭേജേ ധര്മമപീഡയന്
ലോഭമില്ലാത്ത മനസ്സോടെ അവൻ ധർമ്മത്തെ ദുർബലമാക്കാതെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചു.
തദര്ഥമേവ രാജേന്ദ്ര കാമം ചാപീഡയംസ്തയോഃ
അതിനായി രാജാവേ, ആ ഇരുവരുടെയും ഇഷ്ടങ്ങൾക്കും ദു:ഖം വരുത്താതെ അവൻ തൃപ്തി നൽകി.