യസ്മാത്തേഷാം ദിവാ ജന്മ ബലിനസ്തേന തേ ദിവാ
അവർക്കു പകൽ ജനനം ആയതിനാൽ, അവർ പകൽ ശക്തരായിരിക്കുന്നു.
പ്രാണേഭ്യോ രാത്രിജന്മാനോ ഹ്യജേയാ നിശി തേന തേ
പ്രാണങ്ങളിൽ നിന്ന് രാത്രിയിൽ ജനിച്ചവർ, രാത്രിയിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവരാണ്; അതുകൊണ്ടാണ് അവർ അങ്ങനെ.
പിതൄണാം മാനുഷാണാം ച അതീതാനാ ഗതേഷു വൈ
പിതാക്കന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും, കഴിഞ്ഞുപോയവരും യാത്രചെയ്തവരുമായവർ,
ജ്യോത്സ്നാ രാത്ര്യഹനീ സംധ്യാ ചത്വാര്യേതാനി താനി വാ
ജ്യോത്സ്ന, രാത്രി, പകൽ, സന്ധ്യ — ഈ നാലും അതേ ആകുന്നു.
അംഭാംസ്യേതാനി സൃഷ്ട്വാ തു ദേവദാനവമാനുഷാന്
ഈ ജലങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
താമുത്സൃജ്യ തതോ ച്യോത്സ്നാം തതോ ഽന്യാം പ്രാപ്യ സ പ്രഭുഃ
അവൻ ആ ജ്യോത്സ്ന ഉപേക്ഷിച്ച്, പിന്നെ മറ്റൊരു രൂപം പ്രാപിച്ചു.
തതോ ഽന്യാഃ സോംഽധകാരേ ച ക്ഷുധാവിഷ്ടാഃ പ്രജാഃ സൃജന്
പിന്നീട്, അന്ധകാരത്തിൽ, വിശപ്പാൽ പീഡിതരായ മറ്റു ജീവികളെ അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
അമ്ഭാംസ്യേതാനി രക്ഷാമ ഉക്തവന്തസ്തു തേഷു യേ
അവരിൽ ചിലർ 'ഈ ജലങ്ങൾ നാം കാക്കാം' എന്നു പറഞ്ഞു.
യേ ഽബ്രുവന് ക്ഷിണുമോ ഽമ്ഭാംസി തേഷാം ത്ദൃഷ്ടാഃ പരസ്പരമ്
ജലങ്ങൾ ഉണക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞവർ തമ്മിൽ പരസ്പരം എതിരായി കാണപ്പെട്ടു.
രക്ഷേതി പാലനേ ചാപി ധാതുരേഷ വിഭാവ്യതേ
രക്ഷ എന്ന വേരിന് സംരക്ഷണവും പാലനവും എന്നർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗം കാണാം.
രക്ഷണാദ്രക്ഷ ഇത്യുക്തം ക്ഷപണാദ്യക്ഷ ഉച്യത
രക്ഷണംകൊണ്ട് രക്ഷ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു; നശിപ്പിക്കൽ കൊണ്ടാണ് യക്ഷ എന്നത് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
തേ ശീര്ണാ വ്യുത്ഥിതാ ഹ്യൂര്ദ്ധമാരോ ഹന്തഃ പുനഃ പുനഃ
അവ ശുഷ്കമായി വീണ്ടും വീണ്ടും ഉയർന്ന് വന്നുവെന്ന്, വീരാ, കാണാം.
ബാലാത്മനാ സ്മൃതാ വ്യാലാ ഹീനത്വാദഹയഃ സ്മൃതാഃ
ബാലമായ സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അവയെ വ്യാലങ്ങൾ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; താഴ്ന്നതായതിനാൽ അഹികൾ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
തേഷാം ലയഃ പൃഥിവ്യാം യഃ സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ ഘനാഃ
അവയുടെ ലയം ഭൂമിയിൽ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും കൊണ്ട് മേഘങ്ങൾ ലയിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
സ താന്സര്പ്പാന് സഹോത്പന്നാനാവിവേശ വിഷാത്മകഃ
വിഷമുള്ള സ്വഭാവമുള്ളവൻ ഒരുമിച്ച് ജനിച്ച ആ സർപ്പങ്ങളിലൊക്കെയും പ്രവേശിച്ചു.
വര്ണേന കപിശേനോഗ്രാസ്തേ ഭൂതാഃ പിശിതാശനാഃ
കപ്പില വർണ്ണമുള്ള, ഭയങ്കരമായ ആ ഭൂതങ്ങൾ മാംസം ഭക്ഷിച്ച് ജീവിക്കുന്നു.
ഗായതോ ഗാം തതസ്തസ്യ ഗന്ധര്വാ ജജ്ഞിരേ സുതാഃ
അവൻ പാടുമ്പോൾ അവനിൽ നിന്ന് ഗാന്ധർവന്മാർ, അവന്റെ പുത്രന്മാർ, ജനിച്ചു.
പിബതോ ജജ്ഞിരേ വാചം ഗന്ധര്വാസ്തേന തേ സ്മൃതാഃ
അവൻ കുടിക്കുമ്പോൾ ഗാന്ധർവന്മാർ വാക്കായി ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് അവർക്ക് ആ പേര് ലഭിച്ചത്.
ഛന്ദതശ്ചൈവ ഛന്ദാസി വയാംസി വയസാസൃജത്
അവന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നാണ് ഛന്ദസ്സുകളും പക്ഷികളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്.
മുഖതോജാഃ സൃജന്സോ ഽഥ വക്ഷസശ്ചാപ്യവീഃ സൃജന്
അവൻ വായിൽ നിന്ന് ശക്തിയും, നെഞ്ചിൽ നിന്ന് അവീകൾക്കും സൃഷ്ടിച്ചു.
പാദതോ ഽശ്വാന്സമാതങ്ഗാന് രാസഭാന് ഗവയാന്മൃഗാന്
അവന്റെ കാലുകളിൽ നിന്ന് കുതിരകളും ആനകളും കഴുതകളും കാട്ടുപോത്തുകളും മൃഗങ്ങളും ജനിച്ചു.
ഓഷധ്യഃ ഫല മൂലിന്യോ രോമഭ്യസ്തസ്യ ജജ്ഞിരേ
അവന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്ന് ഔഷധികൾ, ഫലമുള്ളതും കിഴങ്ങുള്ളതുമായ ചെടികൾ ജനിച്ചു.
അസ്യ ത്വാദൌ തു കല്പസ്യ ത്രേതായുഗമുഖേപുരാ
ഇതിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ഈ കല്പത്തിന്റെ തുടക്കത്തിൽ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ—
ഏതേ ഗ്രാമ്യാഃ സമൃതാഃ സപ്ത ആരണ്യാഃ സപ്ത ചാപരേ
ഇവയിൽ ഏഴെണ്ണം ഗ്രാമ്യജന്തുക്കളാണ്; മറ്റേ ഏഴെണ്ണം കാട്ടുമൃഗങ്ങളാണ്.
ഔദകാഃ പശവഃ ഷഷ്ഠാഃ സപ്തമാസ്തു സരീസൃപാഃ
ആറാമത്തെത് ജലജീവികളാണ്; ഏഴാമത്തെത് സർപ്പാദികളാണ്.
മര്കടഃ സപ്തമോ ഹ്യേഷാം ചാരണ്യാഃ പശവസ്തു തേ
കാട്ടുമൃഗങ്ങളിൽ ഏഴാമത്തേത് കുരങ്ങാണ്; ഇവയാണ് കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ.
അഗ്നിഷ്ടോമം ച യജ്ഞാനാം നിര്മമേ പ്രഥമാന്മുഖാത്
യാഗങ്ങളിൽ ആദ്യം അഗ്നിഷ്ടോമം അവൻ തന്റെ വായിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചു.
ബൃഹത്സാമ തഥോക്തം ച ദക്ഷിണാത്സോ ഽസൃജന്മുഖാത്
തന്റെ തെക്കേ വായിൽ നിന്ന് ബൃഹത്സാമവും പറയപ്പെടുന്നതും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
വൈരൂപ്യമതിരാത്രം ച പശ്ചിമാത്സോ ഽസൃജന്മഖാത്
പശ്ചിമവായിൽ നിന്ന് വൈരൂപ്യവും അതിരാത്രയുമാണ് അവൻ സൃഷ്ടിച്ചത്.
അനുഷ്ടുഭം സവൈരാജം ചതുര്ഥാദസൃജന്മുഖാത്
നാലാമത്തെ വായിൽ നിന്ന് അനുഷ്ടുപ് എന്ന ചന്ദസ്സും സവൈരാജവും അവൻ സൃഷ്ടിച്ചു.