പരീത്യപൃഥിവീം സര്വാം പിതൃദേവാദിബൂജകഃ
അവൻ ഭൂമിയൊട്ടാകെ സഞ്ചരിച്ചു, പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും മറ്റുള്ളവർക്കും ഹോമം അർപ്പിച്ചു.
പരിചക്രാമ രാജേന്ദ്ര ലോകവൃത്തമനുവ്രതഃ
രാജാവേ, ലോകത്തിന്റെ ആചാരങ്ങൾ അനുസരിച്ച് അവൻ സഞ്ചരിച്ചു.
ജഗാമ തപസേ രാജന്ബാഹ്മണൈരഭിസംവൃതഃ
രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് അവൻ തപസ്സിനായി പോയി.
നിവാസമാത്മനോ രാജന്കല്പയാമാസ ധര്മവിത്
ധർമ്മജ്ഞനായ രാജാവ് സ്വയം താമസിക്കാൻ ഒരു സ്ഥലം ഒരുക്കി.
ദ്രഷ്ടുകാമാഃ സമാജഗ്മുര്നിയതാ ബ്രഹ്മവാദിനഃ
അവനെ കാണാൻ നിയന്ത്രിതരായ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ഒത്തുചേർന്നു.
ക്ഷാത്രം കക്ഷമശേഷേണ ദഗ്ധ്വാ ശാന്തമിവാനലമ്
ക്ഷത്രിയവർഗം മുഴുവനും ഇന്ധനത്തെപ്പോലെ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം, അഗ്നി ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ അവൻ ശാന്തനായി.
അര്ഘ്യാദിസമുദാചാരൈഃ പൂജയാമാസ ഭാര്ഗവഃ
ഭാർഗവൻ അർഘ്യാദി സമ്പ്രദായങ്ങൾ പ്രകാരം ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്തു.
തേഷാം തസ്യ ച സംവൃത്താഃ കഥാഃ പുണ്യാ മനോഹരാഃ
അവർക്കും അവനോടും ചേർന്ന് പുണ്യവും മനോഹരവുമായ സംഭാഷണങ്ങൾ ഉണ്ടായി.
ഹയമേധം മഹായജ്ഞമാഹര്തുമുപചക്രമേ
അവൻ മഹത്തായ അശ്വമേധയാഗം നടത്താൻ തുടക്കം കുറിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രഭരദ്വാജമാര്കണ്ഡേയാദിഭിസ്തഥാ
വിശ്വാമിത്രൻ, ഭരദ്വാജൻ, മാർകണ്ടേയൻ എന്നിവരോടൊപ്പം കൂടി.
വാജിമേധം തതോ രാജന്നാജഹാര മഹാക്രതുമ്
അപ്പോൾ, രാജാവേ, അവൻ വാജിമേധയെന്ന മഹായാഗം നടത്തി.
വിശ്വാമിത്രോ ഽഭവദ്ധോതാ രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ
സ്വയം അറിയുന്ന രാമനു വേണ്ടി വിശ്വാമിത്രൻ ഹോത്രികർമ്മം നിർവഹിച്ചു.
ഭരദ്വാജാഗ്നിവേശ്യാദ്യാ വേദ വേദാങ്ഗപാരഗാഃ
വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ച ഭരദ്വാജൻ, അഗ്നിവേശ്യൻ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്ത്രൈഃ ശിഷ്യൈഃ പ്രശിഷ്യൈശ്ച സഹിതോ ഭഗവാന്ഭൃഗുഃ
ഭഗവാൻ ഭൃഗു പുത്രന്മാരോടും ശിഷ്യന്മാരോടും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരോടും കൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ തൈഃ സഹാഖിലം കര്മ സമാപ്യ ഭൃഗുപുങ്ഗവഃ
ഭൃഗുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠൻ അവരോടൊപ്പം എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി.
അലങ്കൃത്യ യഥാന്യായ കന്യാം രൂപവതീം മഹീമ്
അവൻ ആ സുന്ദരിയായ ഭൂമിയെ യഥാന്യായം അലങ്കരിച്ചു.
ആഹൂയ ഭൃഗുശാര്ദൂലഃ സശൈലവനകാനനാമ്
ഭൃഗുവംശത്തിലെ സിംഹം അവളെയും അവളുടെ പർവതങ്ങളും കാടുകളും വനങ്ങളും ചേർത്ത് വിളിച്ചു.
ആത്മനഃ സന്നിവാസാര്ഥം തം രാമഃ പര്യകല്പയത്
രാമൻ സ്വയം താമസിക്കാൻ ആ സ്ഥലം ഒരുക്കി.
ഹിരണ്യരത്നവസ്ത്രശ്വഗോഗജാന്നാദിഭിസ്തഥാ
പൊന്നും രത്നങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും കുതിരകളും പശുക്കളും ആനകളും അന്നവും നൽകി.
ചക്രേ ദ്രവ്യപരിത്യാഗം തേഷാമനുമതേ തദാ
അവരുടെ സമ്മതത്തോടെ ആ സമയത്ത് അവൻ സമ്പത്ത് വിതരണം ചെയ്തു.
തത്രാപി പര്വതവരേ തപശ്ചര്തും സമാരഭത്
അവിടെ തന്നെ ആ ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതത്തിൽ തപസ്സു ആരംഭിച്ചു.
യയുര്യഥാഗതം സര്വേ മുനയഃ ശംസിതവ്രതാഃ
വ്രതത്തിൽ ഉറച്ച എല്ലാ മുനികളും വന്നതുപോലെ തിരിച്ചു പോയി.
തപോ മഹത്സമാസ്ഥായ തത്രൈവ ന്യവസത്സുഖീ
വലിയ തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
സര്വദുഃഖപ്രശാന്ത്യര്ഥം മാരീചാനുമതേന തു
എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും മാറാൻ മാരീചന്റെ സമ്മതത്തോടെ അങ്ങനെ ചെയ്തു.
ചചാര ധരണീ സമ്യക് ദുഖൈര്ഃമുക്താഭവച്ച സാ
ഭൂമി നന്നായി സഞ്ചരിച്ചു, സകല ദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതയായി.
യസ്മിഞ്ശ്രുതേ നരഃ സര്വപാതകൈര്വിപ്രമുച്യതേ
ഇത് കേൾക്കുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചനം പ്രാപിക്കും.
പ്രസംഗാത്കഥിതഃ സമ്യങ്നാതിസംക്ഷേപവിസ്തരഃ
ബന്ധത്തിന്റെ കാരണത്താൽ ഇത് വളരെ ചുരുക്കമായോ വ്യാപകമായോ അല്ലാതെ, ശരിയായ രീതിയിൽ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ന താദൃശഃ പുമാത്കശ്ചിദ്ഭാവീ ഭൂതാഥവാ ശ്രുതഃ
അത്തരം ആളൊരുവനും മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്തിട്ടില്ല, കേട്ടതുമില്ല.
യത്പുരാ സോ ഽഗമന്മുക്തിം രണേ രാമേണ ഘാതിതഃ
പണ്ടു രാമൻ യുദ്ധത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ടതിലൂടെ അവൻ മോക്ഷം നേടി.
പുത്രസ്തസ്യ മഹാബാഹുസ്താലജങ്ഘോ ഽഭവന്നൃപ
അവന്റെ മകൻ, ശക്തനായ താലജംഘൻ, രാജാവായി.