ഉദൈരയദ്ഭാര്ഗവോ ഽസ്ത്രം കാലാഗ്നിസദൃശപ്രഭമ്
ഭാർഗവൻ കാലാഗ്നിപോലെയുള്ള ഒരു അസ്ത്രം വിടുതൽ ചെയ്തു.
പുരീം സഹസ്ത്യശ്വനരാം സ ദദാഹാസ്ത്രപാവകഃ
അവൻ തന്റെ അസ്ത്രത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ ആ നഗരം ആനകളും കുതിരകളും മനുഷ്യരും ഉൾപ്പെടെ ദഹിപ്പിച്ചു.
ജീവനായ ജഗാമാശു വീതിഹോത്രോ ഭയാതുരഃ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി ഭയഭീതനായ വിതിഹോത്രൻ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രാശയാനോ ഽഖിലാന് ലോകാന് സാക്ഷാത്കാല ഇവാന്തകഃ
സകല ലോകങ്ങളെയും വിഴുങ്ങി, അവൻ നേരിൽ കാണുന്ന യമനെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ജഗാമരഥഘോഷേണ കംപയന്നിവ മേദിനീമ്
അവൻ രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനത്തോടെ ഭൂമി നടുങ്ങുന്ന പോലെ മുന്നോട്ട് പോയി.
മഹേന്ദ്രാദ്രിം യയൌ രാമസ്തപസേ ധതമാനസഃ
തപസ്സിനായി മനസ്സുറച്ച് രാമൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രത്യേത്യ ഭൂയസ്തദ്ധത്യൈ ബദ്ധദീക്ഷോ ധൃതവ്രതഃ
വേറൊരു തവണ അവരെ നശിപ്പിക്കാൻ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ വ്രതങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.
നിജഘാന പുനര്ഭൂമൌ രാജ്ഞ ശതസഹസ്രശഃ
ഭൂമിയിൽ വീണ്ടും എത്തിയ രാമൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് രാജാക്കന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
ഷട്ചതുഷ്ടയവര്ഷാന്തം തപസ്തേപേ പുനശ്ച സഃ
ഇരുപത്തിനാലു വർഷം വീണ്ടും രാമൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തു.
ജഘാന ഭൂമൌ നിഃശേഷം സാക്ഷാത്കാല ഇവാന്തകഃ
അവൻ ഭൂമിയിലെ എല്ലാവരെയും സംഹരിച്ചു, നേരിൽ കാണുന്ന യമനെപ്പോലെ.
നിഘ്നംശ്ചചാര പൃഥിവീം വര്ഷദ്വയമനാരതമ്
രണ്ടുവർഷം തുടർച്ചയായി അവൻ ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി കൊല്ലുകയായിരുന്നു.
ത്രിഃ സപ്തകൃത്വഃ പൃഥിവീ തേന നിഃക്ഷത്രിയാ കൃതാ
അവന്റെ കൈവശം ഭൂമി മൂന്നു പ്രാവശ്യം ഏഴു തവണ ക്ഷത്രിയരില്ലാത്തതാക്കി.
താവദ്രാമേണ തസ്മാത്തു ക്ഷത്രമുത്സാദിതം ഭുവി
ഇങ്ങനെ രാമന്റെ വഴി ഭൂമിയിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയവർഗ്ഗം നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതി ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡേ മഹാപുരാണേ വായുപ്രോക്തേ മധ്യമഭാഗേ തൃതീയ ഉപോദ്ധാതപാദേ ഭാര്ഗവചരിതേ ഷട്ചത്വാരിംശത്ത മോ ഽധ്യായഃ
ഇതോടെ ശ്രീബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ വായു പ്രസ്താവിച്ച മധ്യഭാഗത്തിലെ മൂന്നാം ഉപോധാതപാദത്തിലെ ഭാർഗവചരിതത്തിലെ നാല്പത്താറാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ഷട്സഹസ്രദ്വയം രാമോ ജീവഗ്രാഹം ഗൃഹീതവാന്
രാമൻ പന്ത്രണ്ടായിരം പേരെ ജീവനോടെ പിടിച്ചു.
സ ജഗാമ മഹാതേജാഃ കുരുക്ഷേത്രം തപോമയമ്
അവൻ മഹാതേജസ്വിയായി തപസ്സാൽ നിറഞ്ഞ കുരുക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
സുഖാവഗാഹതീര്ഥാനി താനി ചക്രേ സമന്തതഃ
അവൻ ചുറ്റും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സ്നാനത്തിന് അനുയോജ്യമായി ആക്കി.
സരാംസി താനി വൈ പഞ്ച പൂരയാമാസ ഭാര്ഗവഃ
ഭാർഗവൻ ആഞ്ചു തടാകങ്ങളും നിറച്ചു.
പിതൄന്സംതര്പയാമാസ യഥാശാസ്ത്രമതന്ദ്രിതഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അശ്രാന്തമായി പിതാക്കളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹ മാതുശ്ച തത്ര ചക്രേ യഥോദിതമ്
അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും അമ്മയോടും കൂടെ നിർദ്ദേശിച്ച കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.
ഉവാസാതന്ദ്രിതഃ സമ്യക് പിതൃപൂജാപരായണഃ
അവിടെ അവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ, മുഴുവൻ മനസ്സോടെ പിതൃപൂജയിൽ ഏർപ്പെട്ട് തുടർന്നു.
വിഹിതം ജാമദഗ്ന്യേന കുരുക്ഷേത്രേ തപോവനേ
ജാമദഗ്ന്യൻ കുറുക്ഷേത്രത്തിലെ തപോവനത്തിൽ ആ ചടങ്ങ് സ്ഥാപിച്ചു.
യത്ര യക്രേ ഭൃഗുശ്രേഷ്ഠഃ പിതൄണാം തൃപ്തിമക്ഷയാമ്
അവിടെ, ഭൃഗുവിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ യജ്ഞം നടത്തി, പിതാക്കന്മാർക്ക് അക്ഷയമായ തൃപ്തി നൽകി.
ഭൃശമാപ്യായിതാസ്തേന യത്ര തേ പിതരോ ഽഖിലാഃ
അവൻ വഴി അവിടെയുള്ള എല്ലാ പിതാക്കന്മാരും സമൃദ്ധിയായി തൃപ്തരായി.
സമന്തപഞ്ചകം നാമ തീര്ഥം ലോകേ പരിശ്രുതമ്
ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ആ തീർത്ഥം സമന്തപഞ്ചകം എന്നാണറിയപ്പെടുന്നത്.
മര്ത്യാനാം യത്ര യാതാനാമേനാംസി നിഖിലാനി തു
അവിടെ എത്തുന്ന മനുഷ്യരുടെ എല്ലാ പാപങ്ങളും അവിടെ തന്നെ നശിക്കുന്നു.
തത്ക്ഷേത്രചര്യാഗമനം മര്ത്യാനാമസതാമിഹ
ആ സ്ഥലത്തേക്കുള്ള യാത്ര ദുഷ്ടന്മാർക്ക് ഇവിടെ അനിഷ്ടകരമാണ്.
സമന്തപഞ്ചകം തീര്ഥം കുരുക്ഷേത്രേ ഽതിപാവനമ്
കുറുക്ഷേത്രത്തിലെ സമന്തപഞ്ചകം അത്യന്തം ശുദ്ധിയുള്ള ഒരു തീർത്ഥമാണ്.
കൃതകൃത്യസ്തതോ രാമഃ സമ്യക് പൂര്ണമനോരഥഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ തന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റി, മനസ്സിൽ പൂർണ്ണമായ സന്തോഷം നേടി.
തതഃ സംവത്സരസ്യാന്തേ ബ്രാഹ്മണൈഃ സഹിതോ വശീ
അതിനുശേഷം ഒരു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ സ്വയംനിയന്ത്രിതൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായി.