തേഷാം സ്ഥാനാന്യശുഷ്മിം ച സംസ്ഥിതാനാ മചഷ്ട സഃ
ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്ഥിരതയുള്ളവരുടെ സ്ഥാനം അവൻ വിവരിച്ചു.
സ്മൃതം തേഷാം തു യത് സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്
അവർക്കു നിർണയിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം ഗുരുവിനോടൊപ്പം കഴിയുന്നവരുടെതാണു.
പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം ന്യാസിനാം ബ്രഹ്മണഃക്ഷയമ്
ഗൃഹസ്ഥർക്കു പ്രജാപത്യമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; സംന്യാസികൾക്ക് ബ്രഹ്മത്തിലേക്കുള്ള ലയമാണ്.
സ്ഥാനാന്യാശ്രമിണസ്താനി ബ്രഹ്മസ്ഥാനസ്ഥിതാനി തു
മറ്റ് ആശ്രമങ്ങളിലെ സ്ഥാനങ്ങൾ ബ്രഹ്മസ്ഥാനം എന്നതിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
പംഥാനഃ പിതൃയാനാസ്തു സമൃതാശ്ചത്വാര ഏവ തേ
പിതൃയാനങ്ങൾ നാലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ പിതൃയാനാനാം ചന്ദ്രമാ ദ്വാരമുച്യതേ
അതു പോലെ തന്നെ, പിതൃയാനങ്ങൾക്കു ചന്ദ്രനാണ് വാതിൽ എന്ന് പറയുന്നു.
യദാ പ്രജാ നാ വര്ദ്ധംത വര്ണധര്മസമാസികാഃ
വർണ്ണധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ജീവികൾ വർദ്ധിക്കാതിരുന്നാൽ,
ആത്മനസ്തു ശരീരേഭ്യസ്തുല്യാശ്ചൈവാത്മനാ തു താഃ
സ്വന്തം ആത്മാവിൽ നിന്നും ശരീരത്തിൽ നിന്നും, അവൻ അവരെ തനിക്കു തുല്യരാക്കി സൃഷ്ടിച്ചു.
തതോ ഽന്യാം മാനസീം സോ ഽഥ പ്രജാഃ സ്രഷ്ടും പ്രചക്രമേ
അതിനുശേഷം, അവൻ മറ്റൊരു മാനസിക സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം വാര്ത്താനാം സാധകാശ്ച യാഃ
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം, ഉപജീവനം എന്നിവ സാധിപ്പിക്കുന്നവരാണ് അവർ.
യുഗാനുരൂപാ ധര്മേണ യൈരിമാ വര്ദ്ധിതാഃ പ്രജാഃ
യുഗത്തിനനുസരിച്ച് ധർമ്മപാലനത്തോടെ ഇവർ ഈ സൃഷ്ടികളെ വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
അഭിധ്യായ പ്രജാ ബ്രഹ്മാ നാനാവീര്യാഃ സ്വമാനസീഃ
ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനിച്ച്, തൻ്റെ മനസ്സിൽ നിന്ന് വിവിധ മാനസിക സൃഷ്ടികൾ ഉണ്ടാക്കി.
കല്പേ ഽതീതേ പുരാണ്യാസീദ്ദേവാദ്യാസ്തു പ്രജാ ഇഹ
മുന്കാലത്തിലെ ഒരു കല്പത്തില്, ദേവന്മാരെ തുടക്കംവെച്ചുള്ള ജീവികള് ഇവിടെ ആദ്യം ജനിച്ചു.
മന്വംതരക്രമേണേഹ കനിഷ്ഠാഃ പ്രഥമേന താഃ
മന്വന്തരങ്ങളുടെ അനുക്രമത്തില്, ആ ജീവികള് ആദ്യം ഏറ്റവും ചെറുപ്പമായവരായിരുന്നു.
കുശലാകുശലൈഃ കംദൈരക്ഷീണൈസ്തൈസ്തദാ യുതാഃ
അപ്പോള് അവര് നശിക്കാത്ത നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികളുമായി ചേര്ന്നിരുന്നു.
ദേവാസുരപിതൄംശ്ചൈവ യക്ഷൈര്ഗന്ധര്വമാനുഷൈഃ
ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, പിതൃവര്ഗ്ഗം, കൂടാതെ യക്ഷന്മാര്, ഗന്ധര്വ്വന്മാര്, മനുഷ്യര്—
ആഹാരാര്ഥം പ്രജാനാം വൈ വിദാത്മാനോ വിനിര്മമേ
ജീവികള്ക്ക് ആഹാരം ലഭിക്കാനായി, ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവന് അവരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
തച്ഛരീരസമുത്പന്നൈഃ കാര്യൈസ്തൈഃ കാരണൈഃ സഹ
അവന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നുണ്ടായ ഫലങ്ങളോടും അതിന്റെ കാരണങ്ങളോടും കൂടി—
തതോ ദേവാസുരപിതൄന്മനുഷ്യാംശ്ച ചതുഷൃയമ്
അതിനുശേഷം, അതില് നിന്ന് ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, പിതൃവര്ഗ്ഗം, മനുഷ്യര് എന്നിങ്ങനെ നാലു വിഭാഗങ്ങള് ഉണ്ടായി.
യുക്താത്മനസ്തതസ്തസ്യ തമോമാത്രാസമുദ്ഭവഃ
അതിനുശേഷം, ഏകാഗ്രനായ അവനില് നിന്ന് ഇരുണ്ടതിന്റെ ഒരു അംശം ഉദിച്ചുവന്നു.
തതോ ഽസ്യ ജഘ നാത്പൂര്വമസുരാ ജജ്ഞിര സുതാഃ
അവന്റെ താഴത്തെ ഭാഗത്തില് നിന്ന് അസുരന്മാര് പുത്രന്മാരായി ജനിച്ചു.
സൃഷ്ടാ യയാ സുരാസ്തന്വാ താം തനും സ വ്യപോഹത
ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച ശരീരം അവന് ഉപേക്ഷിച്ചു.
സാ തമോബഹുലാ യസ്മാത്തതോ രാത്രിസ്ത്രിയാമികാ
അത് ഇരുണ്ടത കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതുകൊണ്ടു, അതിനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളുള്ള രാത്രി എന്നു വിളിച്ചു.
സൃഷ്ട്വാസുരാംസ്തതഃ സോ ഽഥ തനുമന്യാമപദ്യത
അസുരന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, അവന് മറ്റൊരു ശരീരം സ്വീകരിച്ചു.
തതസ്താം യുഞ്ജ മാനസ്യ പ്രിയമാസീത്പ്രഭോഃ കില
അതിനുശേഷം, മനസ്സില് നിന്നു ജനിച്ച അതിനോടു, പ്രഭുവിന് പ്രിയമായതിനെ, അവന് ഐക്യമായി.
യതോ ഽസ്യ ദീവ്യതോ ജാതാസ്തേന ദേവാഃ പ്രകീര്ത്തിതാഃ
അവന് പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോള് അവയില് നിന്ന് ദേവന്മാര് ജനിച്ചതിനാല്, അവരെ ദേവന്മാര് എന്നു വിളിക്കുന്നു.
തസ്മാത്തന്വാസ്തു ദിവ്യായാ ജജ്ഞിരേ തേന ദേവതാഃ
അതുകൊണ്ട്, ആ ദിവ്യമായ ശരീരത്തില് നിന്ന് ദേവതകള് ജനിച്ചു.
ഉത്സൃഷ്ടാ സാ തനുസ്തേന അഹഃ സമഭവത്തദാ
അവന് ഉപേക്ഷിച്ച ആ ശരീരം പിന്നീട് പകലായി മാറി.
ദേവാന്സൃഷ്ട്വാ തതഃ സോ ഽഥ തനുമന്യാമപദ്യത
ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, അവന് മറ്റൊരു ശരീരം സ്വീകരിച്ചു.
പിതേവ മന്യമാനസ്താന്പുത്രാന്പ്രധ്യായ സ പ്രഭുഃ
അവരെ തന്റെ പുത്രന്മാരായി കരുതി, ആ പ്രഭു ഒരു പിതാവിനെപ്പോലെ ആലോചിച്ചു.