മാര്ഗേ ദദര്ശ രാജേന്ദ്രോ വിപരീതാനി ഭൂപതേ
പാതയിൽ രാജാവ് അനേകം അത്ഭുതകരമായ അശുഭസൂചനകൾ കണ്ടു, ഭൂപതേ.
മുക്തകേശാം ഛിന്നനാസാം രുദതീം ച ദിഗംബരാമ്
വിട്ടുകെട്ടിയ മുടിയോടെ, മുറിഞ്ഞ മൂക്കോടെ, കരയുന്നവളും നഗ്നയുമായ സ്ത്രീയെ.
കുചൈലം പതിതം ഭഗ്നം നഗ്നം കാഷായവാസസമ്
പിഴഞ്ഞു വീണതും തകർന്നതും നഗ്നവും കാശായവസ്ത്രം ധരിച്ചവളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഗോധാം ച ശശകം ശല്യം രിക്തകുമ്ഭം സരീമൃപമ്
ഒരു ഉണ്ണി, ഒരു മുയൽ, ഒരു മുള്ള്, ശൂന്യമായ ഒരു കലശം, ഒരു ശവം എന്നിവയും അവിടെ കാണപ്പെട്ടു.
സ്വദക്ഷിണേ ശൃഗാലം ച കുര്വന്തം ഭൈര്വം രവമ്
തന്റെ വലത്തുഭാഗത്ത്, ഭയാനകമായി കൂവുന്ന ഒരു നരി.
ദൃഷ്ട്വാപി പ്രയയൌ യോദ്ധും കാലപാശാവൃതോ ഹഝാത്
ഇവയെല്ലാം കണ്ടിട്ടും, കാലത്തിന്റെ പാശത്തിൽ പെട്ട്, അവൻ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നോട്ട് പോയി.
വടച്ഛായാസമാസീനോ രാമോ ഽപശ്യദുപാഗതമ്
വടവൃക്ഷത്തിന്റെ തണലിൽ ഇരുന്ന് രാമൻ അവനെ സമീപിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
സഹസ്രാക്ഷൌഹിണീയുക്തം ദൃഷ്ട്വാ ബഭൂവ ഹ
ആയിരം അക്ഷൗഹിണികൾ കൂടെവന്നതിനെ കണ്ടപ്പോൾ അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു.
യദ്ദൃഷ്ടിഗോചരോ ജാതഃ കാര്തവീര്യോ നൃപാധമഃ
കാർത്തവീര്യൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ഏറ്റവും താഴെയുള്ളവൻ, രാമന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിൽ എത്തി.
വ്യഞ്ജൃഭതാരിനാശായസിംഹഃ ക്രുദ്ധോ യഥാ തഥാ
കോപംകൊണ്ട ഒരു സിംഹം ആനകളെ നശിപ്പിക്കാൻ വരുന്നതുപോലെ അവൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ചകംപിരേ ഭൃശം സര്വേ മൃത്യോരിവ ശരീരിണഃ
മരണത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ജീവികൾ പേടിക്കുന്നതുപോലെ എല്ലാവരും അതിയായി വിറച്ചു.
തതസ്തതശ്ഛിന്നഭുജോരുകങ്ഘരാ നാഗാ ഹയാഃ ശൂരനരാ നിപേതുഃ
അപ്പോൾ അപ്പോൾ, മുറിഞ്ഞ കൈകളും കാലുകളും ഉരുക്കളും ഉള്ള ആനകൾ, കുതിരകൾ, ധൈര്യശാലികളായ മനുഷ്യർ ഇവിടെയും അവിടെയും വീണു.
തഥൈവ രാമോ ഽപി മനോനിലൌജാ വിമര്ദ്ദയാമാസ നൃപസ്യ സേനാമ്
അതു പോലെ തന്നെ രാമനും മനസ്സിന്റെയും കാറ്റിന്റെയും ശക്തിയോടെ രാജാവിന്റെ സൈന്യത്തെ തകർത്തുതുടങ്ങി.
ഉദ്യമ്യ ചാപം മഹദാസ്ഥിതോ രഥം സൃജ്യം ച കൃത്വാ കിലമന്സ്യരാജഃ
മത്സ്യരാജാവ് വലിയ രഥത്തിൽ കയറി വില്ലെടുത്ത് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി നിന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തമായാന്തമഥോ മഹാത്മാ രാമോ ഗൃഹീത്വാ ധനുഷം മഹോഗ്രമ്
അവനെ മുന്നോട്ട് വരുന്നത് കണ്ട മഹാത്മാവായ രാമൻ ഭയങ്കരമായ വലിയ വില്ലെടുത്തു.
സ ചാപി രാജാതിബലോ മനസ്വീ സസര്ജ രാമായ തു പര്വതാസ്ത്രമ്
ശക്തിയും ദൃഢനിശ്ചയവുമുള്ള ആ രാജാവ് രാമനോടു നേരെ പർവ്വതാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.
രാമോ ഽപി തത്രാതിബലം വിദിത്വാ തം മത്സ്യരാജം വിവിധാസ്ത്രപൂഗൈഃ
മത്സ്യരാജാവിന്റെ വലിയ ശക്തി മനസ്സിലാക്കി രാമൻ പലവിധ ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് അതിനെ പ്രതിരോധിച്ചു.
നാരായണാസ്ത്രേ ഭൃഗുണാ പ്രയുക്തേ രാമേണ രാജന്നൃപതേര്വധായ
ഭൃഗുവംശജനായ രാമൻ രാജാവിനെ സംഹരിക്കാൻ നാരായണാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചപ്പോൾ—
രാമസ്തു തസ്യാഥ വിലക്ഷ്യ കമ്പം ബാണൈശ്ചതുര്ഭിര്നിജഘാന വാഹാന്
അപ്പോൾ രാമൻ അവന്റെ ഉണർവ് കുറയുന്നത് കണ്ടു നാലു അമ്പുകൾകൊണ്ട് കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി.
ബാണേന ചൈകേന പ്രസഹ്യ സാരഥിം നിപാത്യ ഭൂമൌ രഥമാര്ദ്ദയത്ത്രിഭിഃ
ഒരൊറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് സാരഥിയെ ശക്തിയായി നിലത്തു വീഴ്ത്തി, മൂന്നു അമ്പുകൾകൊണ്ട് രഥം തകർത്തു.
സ ഭിന്നശീര്ഷോ രുധിരം വമന്മുഹുര്മര്ച്ഛാമവാപ്യാഥ മമാര ച ക്ഷണാത്
തല പൊട്ടി, വീണ്ടും വീണ്ടും രക്തം ഊറിച്ച്, അവൻ ബോധംകെട്ട് ഉടൻ മരിച്ചുപോയി.
തസ്മിന്നിപതിതേ രാജ്ഞി ചന്ദ്രവംശസമുദ്ഭവേ
ചന്ദ്രവംശത്തിൽ ജനിച്ച ആ രാജാവ് നിലത്തു വീണപ്പോൾ—
മങ്ഗലേ നൃപതിശ്രേഷ്ഠേ രാമോ ഹര്ഷമുപാഗതഃ
ആ ശുഭമായ സമയത്ത്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ വീണപ്പോൾ, രാമൻ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
ഉപോദ്ധാതപാദേ ഭാര്ഗവചരിതേ അഷ്ടാത്രിംശത്തമോ ഽധ്യായഃ
ഉപോധാത ഭാഗത്തിൽ ഭാർഗവചരിതത്തിലെ മുപ്പത്തിയെട്ടാം അധ്യായം ഇതോടെ അവസാനിക്കുന്നു.
രാജേന്ദ്രാന്പ്രേരയാമാസ കാര്ത്തവീര്യോ മഹാബലഃ
വലിയ ശക്തിയുള്ള കാർത്തവീര്യൻ രാജാധിരാജന്മാരെ അയച്ചു.
നിഷധാധിപതിശ്ചൈവ മഗധാധിപതിസ്തഥാ
നിഷധരാജാവും അതുപോലെ മഗധരാജാവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
വര്ഷന്തഃ ശരജാലാനി നാനായുദ്ധവിശാരദാഃ
വിവിധ യുദ്ധകലകളിൽ നിപുണരായ അവർ അമ്പുകളുടെ മഴ പെയ്യിച്ചു.
പിനാകഹസ്തഃ സ ഭൃഗുര്ജ്വലദഗ്നിശിഖോപമഃ
പിനാകം വില്ലേന്തിയ ഭൃഗുവംശജൻ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
തദസ്ത്രം ഭാര്ഗവേ ദ്രേണ ക്ഷിപ്തം സംഗ്രാമമൂര്ദ്ധനി
ഭാർഗവദ്രേണൻ ആ ആയുധം യുദ്ധത്തിന്റെ നടുവിൽ പ്രയോഗിച്ചു.
തതഃ ക്രുദ്ധോ മഹാഭാഗോ രാമഃ ശത്രുവിദാരണഃ
അപ്പോൾ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കാൻ മഹാത്മാവായ രാമൻ അതിയായി കോപിച്ചു.