പുനഃ പ്രജാസ്തു താ മോഹാദ്ധര്മ്മം തം നാന്വപാലയന്
പിന്നീട്, മോഹം മൂലം ആ ജനങ്ങൾ ആ ധർമ്മം പാലിച്ചില്ല.
ബ്രഹ്മാ ബുദ്ധാ തു തത്സര്വം യാഥാതഥ്യേന സ പ്രഭുഃ
പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി.
യാജനാധ്യാപനേ ബ്രഹ്മാ തഥാ ദാനപ്രതിഗ്രഹമ്
യജ്ഞം, പഠിപ്പിക്കൽ, ദാനം, സ്വീകരിക്കൽ എന്നിവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ബ്രഹ്മാവ് നിർണ്ണയിച്ചു.
പാശുപാല്യം ച വാണിജ്യം കൃഷിം ചൈവ വിശാം ദദൌ
മൃഗസംരക്ഷണം, വ്യാപാരം, കൃഷി എന്നിവ ജനങ്ങൾക്ക് അവൻ നൽകി.
സാമാന്യാനി ച കര്മാണി ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശാം പുനഃ
പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണർക്ക്, ക്ഷത്രിയർക്കും, വൈശ്യർക്കും പൊതുവായ കർമങ്ങൾ വീണ്ടും നിർണ്ണയിച്ചു.
കര്മാജീവം തു വൈ ദത്ത്വാ തേഷാമിഹ പരസ്പരമ്
ഇവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും പരസ്പരം ജോലി മുഖേന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം അവൻ നൽകി.
പ്രാജാപത്യം ദ്വിജാതീനാം സ്മൃതം സ്ഥാനം ക്രിയാവതാമ്
കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന്മാർക്ക് പ്രജാപതികളുടെ സ്ഥാനം എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വൈശ്യാനാം മാരുതം സ്ഥാനം സ്വസ്വകര്മോപജീവിനാമ്
വൈശ്യന്മാർക്ക് തങ്ങളുടെ ജോലി മുഖേന ജീവിക്കുന്നവർക്കുള്ള സ്ഥാനം മാരുതനോടു ചേർന്നതാണ്.
സ്ഥാനാന്യേതാനി വര്ണാനാം യോഗ്യാചാരവതാം സതാമ്
നല്ലവരും യോഗ്യമായി പെരുമാറുന്നവർക്കും ഈ വർണ്ണങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ ആണ്.
തതഃ സ്ഥിതേഷു വര്ണേഷു സ്ഥാപയാമാസ ഹ്യാശ്രമാന്
വർണ്ണങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, അശ്രമങ്ങളും അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ആശ്രമാശ്ചതുരോ ഹ്യേതാന്പൂര്വവത്സ്ഥാപയന്പ്രഭുഃ
പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പുപോലെ ഈ നാലു അശ്രമങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു.
കൃതകര്മ്മ കൃതാവാസാ ആശ്രമാദുപഭുഞ്ജതേ
കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു അശ്രമങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
നിര്ദ്ദിദേശ തതസ്തേഷാം ബ്രഹ്മാ ധര്മാന്പ്രഭാ ഷതേ
അവർക്കുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ വ്യക്തമായി ബ്രഹ്മാവ് നിർദ്ദേശിച്ചു.
ചതുര്വര്ണാത്മകഃ പൂര്വം ഗൃഹസ്ഥസ്യാശ്രമഃ സ്ഥിതഃ
മുമ്പ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ടതായിരുന്നു.
യഥാക്രമം ച വക്ഷ്യാമി വ്രതൈശ്ച നിയമൈസ്തഥാ
എനിക്ക് ഇപ്പോൾ ഓരോത് ക്രമത്തിലും, വ്രതങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി, വിശദീകരിക്കാം.
ഇത്യേഷ വൈ ഗൃഹസ്ഥസ്യ സമാസാദ്ധര്മസംഗ്രഹഃ
ഇതാണ് ഗൃഹസ്ഥന്റെ കൃത്യങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തമായ സംഗ്രഹം.
ഗുരുശുശ്രൂഷണം ഭൈക്ഷ്യംവിദ്യാര്ഥീ ബ്രഹ്മചാരിണഃ
വിദ്യാർത്ഥിയായ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ കർത്തവ്യം ഗുരുവിനെ സേവിക്കുകയും ഭിക്ഷയെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.
ഉഭേ സംധ്യേ വഗാഹശ്ച ഹോമശ്ചാരണ്യവാസിനാമ്
അരണ്യവാസികൾക്ക് ഇരുപാടും സമയങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഹോമം നടത്തുകയും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അപ്രമാദോ ഽവ്യവായശ്ച ദയാ ഭൂതേഷു ച ക്ഷമാ
ജാഗ്രത, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ, ക്ഷമ — ഇതെല്ലാം അനിവാര്യമാണ്.
ദശലക്ഷണകോ ഹ്യേഷ ധര്മഃ പ്രോക്തഃ സ്വയംഭൂവാ
ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങളുള്ള ധർമ്മം സ്വയംഭുവായവൻ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
തേഷാം സ്ഥാനാന്യശുഷ്മിം ച സംസ്ഥിതാനാ മചഷ്ട സഃ
ഇവയിൽ ഓരോന്നിലും സ്ഥിരതയുള്ളവരുടെ സ്ഥാനം അവൻ വിവരിച്ചു.
സ്മൃതം തേഷാം തു യത് സ്ഥാനം തദേവ ഗുരുവാസിനാമ്
അവർക്കു നിർണയിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനം ഗുരുവിനോടൊപ്പം കഴിയുന്നവരുടെതാണു.
പ്രാജാപത്യം ഗൃഹസ്ഥാനാം ന്യാസിനാം ബ്രഹ്മണഃക്ഷയമ്
ഗൃഹസ്ഥർക്കു പ്രജാപത്യമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; സംന്യാസികൾക്ക് ബ്രഹ്മത്തിലേക്കുള്ള ലയമാണ്.
സ്ഥാനാന്യാശ്രമിണസ്താനി ബ്രഹ്മസ്ഥാനസ്ഥിതാനി തു
മറ്റ് ആശ്രമങ്ങളിലെ സ്ഥാനങ്ങൾ ബ്രഹ്മസ്ഥാനം എന്നതിൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
പംഥാനഃ പിതൃയാനാസ്തു സമൃതാശ്ചത്വാര ഏവ തേ
പിതൃയാനങ്ങൾ നാലാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തഥൈവ പിതൃയാനാനാം ചന്ദ്രമാ ദ്വാരമുച്യതേ
അതു പോലെ തന്നെ, പിതൃയാനങ്ങൾക്കു ചന്ദ്രനാണ് വാതിൽ എന്ന് പറയുന്നു.
യദാ പ്രജാ നാ വര്ദ്ധംത വര്ണധര്മസമാസികാഃ
വർണ്ണധർമ്മങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന ജീവികൾ വർദ്ധിക്കാതിരുന്നാൽ,
ആത്മനസ്തു ശരീരേഭ്യസ്തുല്യാശ്ചൈവാത്മനാ തു താഃ
സ്വന്തം ആത്മാവിൽ നിന്നും ശരീരത്തിൽ നിന്നും, അവൻ അവരെ തനിക്കു തുല്യരാക്കി സൃഷ്ടിച്ചു.
തതോ ഽന്യാം മാനസീം സോ ഽഥ പ്രജാഃ സ്രഷ്ടും പ്രചക്രമേ
അതിനുശേഷം, അവൻ മറ്റൊരു മാനസിക സൃഷ്ടി ആരംഭിച്ചു.
ധര്മാര്ഥകാമമോക്ഷാണാം വാര്ത്താനാം സാധകാശ്ച യാഃ
ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം, ഉപജീവനം എന്നിവ സാധിപ്പിക്കുന്നവരാണ് അവർ.