മൂലൈഃ ഫലൈശ്ച രോഹൈശ്ചഗൃഹ്ണന്പുഷ്ടാശ്ച യത്ഫലമ്
വേരുകൾ, പഴങ്ങൾ, ഇലകൾ കൊണ്ടും അവയെ പിടിച്ചു, ലഭിച്ച ഫലങ്ങൾകൊണ്ട് പോഷണം നേടി.
ഋതുപുഷ്പഫലാസ്താ വൈ ഓഷധ്യോ ജജ്ഞിരേ ത്വിഹ
ഇവിടെ ഔഷധികൾ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് പുഷ്പവും ഫലവും ഉണ്ടാക്കി ജനിച്ചു.
തതസ്താസാം ച പൃത്ത്യര്ഥൈ വാര്തോപായം ചകാര ഹ
പിന്നീട് അവയുടെ ജീവിക്കാനായി, അവർക്കായി ഉപജീവന മാർഗം ഒരുക്കി.
തതഃ പ്രഭൃതി ചൌഷധ്യഃ കൃഷ്ടപച്യാസ്തു ജജ്ഞിരേ
അത് മുതൽ കൃഷിയിലൂടെ വളർത്തുന്ന ഔഷധികൾ ഉദിച്ചുവന്നു.
മര്യാദാം സ്ഥാപയാമാസ യയാരക്ഷത്പരസ്പരമ്
അവരവരെ പരസ്പരം സംരക്ഷിക്കാൻ അതിരുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
ഇതരേഷാം കൃതത്രാണാന് സ്ഥാപയാമാസ ക്ഷത്രിയാന്
മറ്റുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ക്ഷത്രിയരെ നിയമിച്ചു.
സത്യം ബൂത യഥാഭൂതം ധ്രുവം വോ ബ്രഹ്മണാസ്തു താഃ
സത്യവും യഥാർത്ഥതയും ശാശ്വതതയും ബ്രഹ്മാവു നിങ്ങൾക്കായി സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
ക്രീതാനി നാശയംതി സ്മ പൃഥിവ്യാം തേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചവർ സ്വന്തമാക്കിയതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
സേവംതശ്ച ദ്രവംതശ്ച പരിചര്യാസു യേ രതാഃ
സേവനത്തിലും വിവിധ ജോലികളിലും ആസ്വദിച്ചവർ അങ്ങിനെ പ്രവർത്തിച്ചു.
തേഷാം കര്മാണി ധര്മാംശ്ച ബ്രഹ്മാ തു വ്യദധാത്പ്രഭുഃ
അവർക്കുള്ള കർമ്മങ്ങളും ധർമ്മങ്ങളും ബ്രഹ്മാവ് നിർണയിച്ചു.
പുനഃ പ്രജാസ്തു താ മോഹാദ്ധര്മ്മം തം നാന്വപാലയന്
പിന്നീട്, മോഹം മൂലം ആ ജനങ്ങൾ ആ ധർമ്മം പാലിച്ചില്ല.
ബ്രഹ്മാ ബുദ്ധാ തു തത്സര്വം യാഥാതഥ്യേന സ പ്രഭുഃ
പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി.
യാജനാധ്യാപനേ ബ്രഹ്മാ തഥാ ദാനപ്രതിഗ്രഹമ്
യജ്ഞം, പഠിപ്പിക്കൽ, ദാനം, സ്വീകരിക്കൽ എന്നിവയുടെ ഉത്തരവാദിത്വം ബ്രഹ്മാവ് നിർണ്ണയിച്ചു.
പാശുപാല്യം ച വാണിജ്യം കൃഷിം ചൈവ വിശാം ദദൌ
മൃഗസംരക്ഷണം, വ്യാപാരം, കൃഷി എന്നിവ ജനങ്ങൾക്ക് അവൻ നൽകി.
സാമാന്യാനി ച കര്മാണി ബ്രഹ്മക്ഷത്രവിശാം പുനഃ
പിന്നീട് ബ്രാഹ്മണർക്ക്, ക്ഷത്രിയർക്കും, വൈശ്യർക്കും പൊതുവായ കർമങ്ങൾ വീണ്ടും നിർണ്ണയിച്ചു.
കര്മാജീവം തു വൈ ദത്ത്വാ തേഷാമിഹ പരസ്പരമ്
ഇവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും പരസ്പരം ജോലി മുഖേന ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശം അവൻ നൽകി.
പ്രാജാപത്യം ദ്വിജാതീനാം സ്മൃതം സ്ഥാനം ക്രിയാവതാമ്
കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദ്വിജന്മാർക്ക് പ്രജാപതികളുടെ സ്ഥാനം എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
വൈശ്യാനാം മാരുതം സ്ഥാനം സ്വസ്വകര്മോപജീവിനാമ്
വൈശ്യന്മാർക്ക് തങ്ങളുടെ ജോലി മുഖേന ജീവിക്കുന്നവർക്കുള്ള സ്ഥാനം മാരുതനോടു ചേർന്നതാണ്.
സ്ഥാനാന്യേതാനി വര്ണാനാം യോഗ്യാചാരവതാം സതാമ്
നല്ലവരും യോഗ്യമായി പെരുമാറുന്നവർക്കും ഈ വർണ്ണങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങൾ ആണ്.
തതഃ സ്ഥിതേഷു വര്ണേഷു സ്ഥാപയാമാസ ഹ്യാശ്രമാന്
വർണ്ണങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായപ്പോൾ, അശ്രമങ്ങളും അവൻ സ്ഥാപിച്ചു.
ആശ്രമാശ്ചതുരോ ഹ്യേതാന്പൂര്വവത്സ്ഥാപയന്പ്രഭുഃ
പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് മുമ്പുപോലെ ഈ നാലു അശ്രമങ്ങളും സ്ഥാപിച്ചു.
കൃതകര്മ്മ കൃതാവാസാ ആശ്രമാദുപഭുഞ്ജതേ
കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു അശ്രമങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ അതിന്റെ ഫലം അനുഭവിക്കുന്നു.
നിര്ദ്ദിദേശ തതസ്തേഷാം ബ്രഹ്മാ ധര്മാന്പ്രഭാ ഷതേ
അവർക്കുള്ള ധർമ്മങ്ങൾ വ്യക്തമായി ബ്രഹ്മാവ് നിർദ്ദേശിച്ചു.
ചതുര്വര്ണാത്മകഃ പൂര്വം ഗൃഹസ്ഥസ്യാശ്രമഃ സ്ഥിതഃ
മുമ്പ് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം നാലു വർണ്ണങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ടതായിരുന്നു.
യഥാക്രമം ച വക്ഷ്യാമി വ്രതൈശ്ച നിയമൈസ്തഥാ
എനിക്ക് ഇപ്പോൾ ഓരോത് ക്രമത്തിലും, വ്രതങ്ങളും നിയന്ത്രണങ്ങളും ഉൾപ്പെടുത്തി, വിശദീകരിക്കാം.
ഇത്യേഷ വൈ ഗൃഹസ്ഥസ്യ സമാസാദ്ധര്മസംഗ്രഹഃ
ഇതാണ് ഗൃഹസ്ഥന്റെ കൃത്യങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തമായ സംഗ്രഹം.
ഗുരുശുശ്രൂഷണം ഭൈക്ഷ്യംവിദ്യാര്ഥീ ബ്രഹ്മചാരിണഃ
വിദ്യാർത്ഥിയായ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ കർത്തവ്യം ഗുരുവിനെ സേവിക്കുകയും ഭിക്ഷയെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.
ഉഭേ സംധ്യേ വഗാഹശ്ച ഹോമശ്ചാരണ്യവാസിനാമ്
അരണ്യവാസികൾക്ക് ഇരുപാടും സമയങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്യുകയും ഹോമം നടത്തുകയും നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
അപ്രമാദോ ഽവ്യവായശ്ച ദയാ ഭൂതേഷു ച ക്ഷമാ
ജാഗ്രത, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ, ക്ഷമ — ഇതെല്ലാം അനിവാര്യമാണ്.
ദശലക്ഷണകോ ഹ്യേഷ ധര്മഃ പ്രോക്തഃ സ്വയംഭൂവാ
ഈ പത്ത് ഗുണങ്ങളുള്ള ധർമ്മം സ്വയംഭുവായവൻ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.