യഥാഗതം യയൌ വിദ്വാന്ഭവിഷ്യത്കാലപര്യയാത്
വന്നതുപോലെ, ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട സമയമനുസരിച്ച്, ആ ജ്ഞാനിയുള്ളവൻ തിരിച്ചു പോയി.
ഉപോദ്ധാതപാദേ ഭാര്ഗവചരിതേ ത്രിംശത്തമോ ഽധ്യായഃ
ഭാർഗവന്റെ കഥയിൽ, ഉപോദ്ഘാത ഭാഗത്തിലെ മുപ്പതാമത്തെ അധ്യായം.
യച്ചകാര മഹാവീര്യ്യോ രാജ്ഞഃ ക്രുദ്ധോ ഹി കര്മണാ
രാജാവിന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ കോപംകൊണ്ട മഹാശക്തനായവൻ ചെയ്തതെന്താണെന്ന് പറയാം.
രാമഃ പ്രോവാച സംക്രുദ്ധോ മുഞ്ചഞ്ഛ്വാസാന്മുഹര്മുഹുഃ
രാമൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ, വീണ്ടും വീണ്ടും ദീർഘശ്വാസം വിട്ടുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു.
കാര്ത്തവീര്യസ്യ യോ വിദ്വാംശ്ചക്രേ ബ്രഹ്മവധോദ്യമമ്
കാർത്തവീര്യനെ, ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തവനെ, കൊല്ലാൻ ശ്രമിച്ച ജ്ഞാനിയാണവൻ.
ശുഭം വാപ്യശുഭം സര്വേ പ്രകുര്വന്തി വിമോഹിതാഃ
മതിമറഞ്ഞ എല്ലാവരും നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു.
കാര്ത്തവീര്യം നിഹത്യാജൌ പിതുര്വൈരം പ്രസാധയേ
യുദ്ധത്തിൽ കാർത്തവീര്യനെ കൊല്ലുകയും, അപ്പന്റെ വൈരം തീർക്കുകയും ചെയ്യും.
രക്ഷിഷ്യതേ തഥാപ്യേനം സംഹരിഷ്യാമി നാന്യഥാ
അവനെ ആരെങ്കിലും രക്ഷിച്ചാലും ഞാൻ അവനെ സംഹരിക്കും; മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
ജമദഗ്നിരുവാചേദം പുത്രം സാഹസഭാഷിണമ്
സാഹസികമായി സംസാരിച്ച മകനോട് ജമദഗ്നി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യച്ഛ്രുത്വാ മാനവാഃ സര്വേ ജായന്തേ ധര്മകാരിണഃ
ഇത് കേട്ടാൽ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവരായി മാറും.
ന കസ്മൈചിത്പ്രകുപ്യന്തി നിന്ദിതാസ്താഡിതാ അപി
അവരെ ആരെങ്കിലും നിന്ദിച്ചാലും അടിച്ചാലും, അവർക്ക് ആരോടും കോപം വരില്ല.
തേഷാം ചൈവാക്ഷയാ ലോകാഃ സതതം സാധുകാരിണാമ്
നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവർക്കു അവരുടെ ലോകങ്ങൾ എപ്പോഴും ക്ഷയിക്കാത്തതാണ്.
ന ച ക്ഷോഭമവാപ്നോതി സ സാധുഃ പരികീര്ത്ഥതേ
നല്ലവൻ മനസ്സിൽ കലഹം അനുഭവിക്കാറില്ല; അവനെ എല്ലാവരും സദാചാരിയായവനെന്ന് പ്രശംസിക്കും.
ക്ഷമയാര്ഽഹണതാം പ്രാപ്താഃ സാധവോ ബ്രാഹ്മണാ വയമ്
ക്ഷമയാൽ യോഗ്യരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ് ഞങ്ങൾ, സദാചാരികൾ.
തസ്മാന്നിവാരയേ ത്വാദ്യ ക്ഷമാം കുരു തപശ്ചര
അതിനാല് നീ ഇന്ന് നിന്നെ നിയന്ത്രിച്ച് ക്ഷമയോടെ തപസ്സ് ചെയ്യണം.
രാമഃ പ്രോവാച പിതരം ക്ഷമാശീലമരിന്ദമമ്
രാമന് തന്റെ പിതാവിനോട്, ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നവരില് ഏറ്റവും ക്ഷമയുള്ളവനോട്, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭവതാ ശമ ഉദ്ദിഷ്ടഃ സാധൂനാം സുമഹാത്മനാമ്
നീ മഹാത്മാക്കളായ സന്മാര്ഗ്ഗികള്ക്ക് ക്ഷമയുടെ മഹത്വം പഠിപ്പിച്ചു.
കര്ത്തവ്യോ ദുഷ്ടചേഷ്ടേഷു ന ശമഃ സുഖദോ ഭവേത്
ദുഷ്ടപ്രവൃത്തികളുള്ളവരോടൊപ്പം ക്ഷമ കാണിക്കേണ്ടതല്ല, അതില് സന്തോഷം ഉണ്ടാകില്ല.
ദേഹ്യാജ്ഞാം മാനനീയാദ്യ സാധയേ വൈരമാത്മനഃ
ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനായ പിതാവേ, ദയവായി എനിക്ക് ആജ്ഞ നല്കൂ, ഞാന് എന്റെ വൈരം നിറവേറ്റാം.
കരിഷ്യസി യഥാ ഭാവി തഥാ നൈവാന്യഥാ ഭവേത്
നിനക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ടതുപോലെയാണ് നീ ചെയ്യുക, അതിന് മറ്റൊരു വഴി ഇല്ല.
സ യദ്വദിഷ്യതി വിഭുസ്തത്കര്ത്താ നാത്ര സംശയഃ
ഭഗവാന് എന്ത് കല്പിച്ചാലും അതു തന്നെ സംഭവിക്കും, ഇതില് സംശയം വേണ്ട.
ജഗാമ ബ്രഹ്മണോ ലോകമഗമ്യം പ്രാകൃതൈര്ജനൈഃ
അവന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോയി, സാധാരണ ജനങ്ങള്ക്ക് അതില് പ്രവേശിക്കാനാവില്ല.
സ്വര്ണപ്രാകാരസംയുക്തം മണിസ്തംഭൈര്വിമൂഷിതമ്
അത് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മതിലുകള് ചുറ്റിപ്പറ്റിയതും രത്നങ്ങളാല് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട തൂണുകളുമുള്ളതുമായിരുന്നു.
രത്നസിംഹാസനേ രമ്യേ രത്നഭൂഷണഭൂഷിതമ്
അവിടെ രത്നങ്ങളാല് നിർമ്മിച്ച മനോഹരമായ സിംഹാസനത്തില് രത്നാഭരണങ്ങള് അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
വിദ്യാധരീണാം നൃത്യം ച പശ്യന്തം സസ്മിതം മുദാ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവിനെ, സന്തോഷത്തോടെ ചിരിച്ചുകൊണ്ട് വിദ്യാധരിമാരുടെ നൃത്തം ആസ്വദിക്കുന്നതായി കണ്ടു.
പരിപൂര്ണതമം ബ്രഹ്മ ധ്യായതം യതമാനസമ്
സമ്പൂര്ണ്ണനായി ബ്രഹ്മാവ്, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി ധ്യാനത്തിലായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ തമവ്യയം ഭക്ത്യാ പ്രണനാമ ഭൃഗൂദ്വഹഃ
അവിനാശിയായ ബ്രഹ്മാവിനെ ഭക്തിയോടെ ഭൃഗുവാംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന് വന്ദിച്ചു.
പപ്രച്ഛ കുശലം വത്സ കഥമാഗമനം കൃഥാഃ
അവന് ചോദിച്ചു: "കുഞ്ഞേ, നീ സുഖമാണോ? എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്?"
വൃത്താന്തം കാര്ത്തവീര്യസ്യ പിതുഃ സ്വസ്യ മഹാത്മനഃ
അവന് തന്റെ മഹാത്മാവായ പിതാവായ കാര്ത്തവീര്യന്റെ കഥ പറഞ്ഞു.
ഉവാച രാമം ധര്മിഷ്ഠം പരിണാമസുഖാവഹമ്
അവന് ധര്മ്മനിഷ്ഠനായ, മാറ്റത്തിലൂടെ സന്തോഷം നല്കുന്ന രാമനോട് സംസാരിച്ചു.