അവശ്യഭാവിനാര്ഥേന ത്രേതായുഗവശേന ച
അവശ്യമായ കാര്യങ്ങളും ത്രേതായുഗത്തിന്റെ സ്വഭാവവും കാരണം,
വൃക്ഷഗുല്മൌഷധീശ്ചൈവ പ്രസഹ്യ തു യഥാബലമ്
വൃക്ഷങ്ങളും കാടുകളും ഔഷധികളും ഓരോരുത്തരുടെ ശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് പിടിച്ചെടുത്തു.
ബ്രഹ്മണോ മാനസാസ്തേ വൈ ഉത്പന്നാ യേ ജനാദിഹ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സില് നിന്നു ജനിച്ചവര് ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
തത ആവര്ത്തമാനാസ്തേ ത്രേതായാം ജജ്ഞിരേ പുനഃ
അവര് വീണ്ടും ജനിച്ച് ത്രേതായുഗത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭാവിതാഃ പൂര്വജാതീഷു ഖ്യാത്യാ തേ ശുഭപാപയോഃ
മുന്പത്തെ ജന്മങ്ങളില് ലഭിച്ച സ്വഭാവം കൊണ്ടാണ് അവര് നല്ലതിലും ചീത്തയിലും പ്രശസ്തരായത്.
വീതലോഭാ ജിതാത്മാനോ നിവസംതി സ്മൃതേഷു വൈ
ലാഭം വിട്ട് ആത്മസംയമനം പുലര്ത്തി, ഓര്മ്മിക്കപ്പെടുന്നവരോടൊപ്പം അവര് വസിച്ചു.
തേഷാം കര്മാണി കുര്വംതി തേഭ്യശ്ചൈവാബലാശ്ച യേ
അവര് തങ്ങളുടെ കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തു, അവരേക്കാള് ദുർബലരായവരും അതുപോലെ പ്രവര്ത്തിച്ചു.
ഏവം വിപ്രതിപന്നേഷു പ്രപന്നേഷു പരസ്പരമ്
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം വിരുദ്ധതയും കലഹവും ഉണ്ടായപ്പോള്,
പ്രനഷ്ടാ ഗൃഹ്യമാണാ വൈ മുഷ്ടിഭ്യാം സികതാ യഥാ
അവരെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, കയ്യിൽ മണൽ പിടിക്കുമ്പോൾ അത് പോലെ, അവർ അദൃശ്യമായി.
ഫലൈര്ഗൃഹ്ണംതി പുഷ്പൈശ്ച തഥാ മൂലൈശ്ച താഃ പുനഃ
പിന്നീട് അവർ പഴങ്ങൾ, പുഷ്പങ്ങൾ, വേരുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവയെ വീണ്ടും പിടിച്ചു.
ക്ഷുധാവിഷ്ടാസ്തദാ സര്വാ ജഗ്മുസ്താ വൈ സ്വയമ്ഭുവമ്
അപ്പോൾ വിശപ്പാൽ പീഡിതരായി, അവർ എല്ലാവരും സ്വയംഭുവിന് സമീപം പോയി.
ബ്രഹ്മാ സ്വയംഭൂര്ഭഗവാന് ജ്ഞാത്വാ താസാം മനീഷിതമ്
പുണ്യശ്ലോകനായ സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് അവരുടെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി,
ഗ്രസ്താഃ പൃഥിവ്യാ ത്വോഷധ്യോ ജ്ഞാത്വാ പ്രത്യരൂഹത്പുനഃ
ഔഷധികൾ ഭൂമിയാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടതായി അറിഞ്ഞ്, അവയെ വീണ്ടും ഉയർത്തി.
ദുഗ്ധേയം ഗൌസ്തദാ തേന ബീജാനി വസുധാതലേ
അപ്പോൾ അവൻ ഭൂമിയെ പാൽകയറ്റി, വിത്തുകൾ നിലത്ത് വിതറി.
ഓഷധ്യഃ ഫലപാകാതാഃ ക്ഷണസപ്തവശാസ്തു താഃ
ഫലങ്ങൾ പാകമായ ശേഷം, ഔഷധികൾ ഏഴു നിമിഷങ്ങൾക്കു കീഴിൽ നിലനിന്നു.
പ്രിയംഗവ ഉദാരാസ്തേ കോരദുഷ്ടാഃ സവാമകാഃ
പ്രിയംഗവം, ഉദാര, കോരദുഷ, സവാമക—
ഹരികാശ്ചരകാശ്ചൈവ ഗമഃ സപ്തദശ സ്മൃതാഃ
ഹരിക, ചരക, ഗമ—ഇവയെല്ലാം പതിനേഴായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ശ്യാമാകാശ്ചൈവ നീവാരാ ജര്തിലാഃ സഗവേധുകാഃ
ശ്യാമക, നീവാര, ജർതില, കൂടാതെ ഗവേദുക—
ഗ്രാമാരണ്യാഃ സ്മൃതാ ഹ്യേതാ ഓഷധ്യസ്തു ചതുര്ദശ
ഇവയെല്ലാം ഗ്രാമത്തിലും കാടിലും വളരുന്ന പതിനാലു ഔഷധികൾ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
അഫാലകൃഷ്ടാസ്താഃ സര്വാ ഗ്രാമ്യാരണ്യശ്ചതുര്ദ്ദശ
ഇവ ഗ്രാമത്തിലും കാടിലും വളരുന്ന പതിനാലും ഉഴുവില്ലാതെ സ്വയം വളരുന്നവയാണ്.
മൂലൈഃ ഫലൈശ്ച രോഹൈശ്ചഗൃഹ്ണന്പുഷ്ടാശ്ച യത്ഫലമ്
വേരുകൾ, പഴങ്ങൾ, ഇലകൾ കൊണ്ടും അവയെ പിടിച്ചു, ലഭിച്ച ഫലങ്ങൾകൊണ്ട് പോഷണം നേടി.
ഋതുപുഷ്പഫലാസ്താ വൈ ഓഷധ്യോ ജജ്ഞിരേ ത്വിഹ
ഇവിടെ ഔഷധികൾ കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുസരിച്ച് പുഷ്പവും ഫലവും ഉണ്ടാക്കി ജനിച്ചു.
തതസ്താസാം ച പൃത്ത്യര്ഥൈ വാര്തോപായം ചകാര ഹ
പിന്നീട് അവയുടെ ജീവിക്കാനായി, അവർക്കായി ഉപജീവന മാർഗം ഒരുക്കി.
തതഃ പ്രഭൃതി ചൌഷധ്യഃ കൃഷ്ടപച്യാസ്തു ജജ്ഞിരേ
അത് മുതൽ കൃഷിയിലൂടെ വളർത്തുന്ന ഔഷധികൾ ഉദിച്ചുവന്നു.
മര്യാദാം സ്ഥാപയാമാസ യയാരക്ഷത്പരസ്പരമ്
അവരവരെ പരസ്പരം സംരക്ഷിക്കാൻ അതിരുകൾ സ്ഥാപിച്ചു.
ഇതരേഷാം കൃതത്രാണാന് സ്ഥാപയാമാസ ക്ഷത്രിയാന്
മറ്റുള്ളവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി ക്ഷത്രിയരെ നിയമിച്ചു.
സത്യം ബൂത യഥാഭൂതം ധ്രുവം വോ ബ്രഹ്മണാസ്തു താഃ
സത്യവും യഥാർത്ഥതയും ശാശ്വതതയും ബ്രഹ്മാവു നിങ്ങൾക്കായി സ്ഥാപിക്കട്ടെ.
ക്രീതാനി നാശയംതി സ്മ പൃഥിവ്യാം തേ വ്യവസ്ഥിതാഃ
ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചവർ സ്വന്തമാക്കിയതെല്ലാം നശിപ്പിച്ചു.
സേവംതശ്ച ദ്രവംതശ്ച പരിചര്യാസു യേ രതാഃ
സേവനത്തിലും വിവിധ ജോലികളിലും ആസ്വദിച്ചവർ അങ്ങിനെ പ്രവർത്തിച്ചു.
തേഷാം കര്മാണി ധര്മാംശ്ച ബ്രഹ്മാ തു വ്യദധാത്പ്രഭുഃ
അവർക്കുള്ള കർമ്മങ്ങളും ധർമ്മങ്ങളും ബ്രഹ്മാവ് നിർണയിച്ചു.