അഹോ ഽസ്യ തപസഃ സിദ്ധിര്ലോക വിസ്മയദായിനീ
അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.
കിം മേ സകലരാജ്യേന യോഗര്ദ്ധ്യാ വാപ്യനല്പയാ
എനിക്ക് മുഴുവൻ രാജ്യം കൊണ്ടോ, വലിയ യോഗസിദ്ധി കൊണ്ടോ എന്താണ് പ്രയോജനം?
അനയോത്പാദിതാ നൂനം സംപത്സ്വര്ഗസദാമപി
സ്വര്ഗ്ഗവാസികള്ക്കുള്ള ഐശ്വര്യവും ഇവളാല് തന്നെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ഉറപ്പാണ്.
അസ്യാ ധേനോരഹം മന്യേ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ്
ഈ പശുവിന്റെ പതിനാറിലൊന്നു ഭാഗത്തിനും പോലും ഞാന് അര്ഹനല്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
ചന്ദ്രഗുപ്തോ ഽബ്രവീന്മന്ത്രീ കൃതാഞ്ജലി പുടസ്തദാ
ചാണക്യന് അഞ്ജലികൈകളോടെ ചന്ദ്രഗുപ്തനോട് അപ്പോള് പറഞ്ഞു.
രക്ഷിതേന ച രാജ്യേന പുര്യാ വാ കിം ഫലം തവ
നിന്റെ രാജ്യം അല്ലെങ്കില് നഗരി സുരക്ഷിതമാണെന്നാല് അതില് നിനക്ക് എന്ത് ലാഭം?
വര്ത്തതേ നാര്ദ്ധമപി തേ രാജ്യം ശൂന്യം തവ പ്രഭോ
പ്രഭോ, നിന്റെ രാജ്യം ശൂന്യമാണ്; അതിന്റെ പകുതിയെങ്കിലും നിനക്ക് ശേഷിച്ചിട്ടില്ല.
ഭവനാനി മനോജ്ഞാനി മനോജ്ഞാശ്ച തഥാ സ്ത്രിയഃ
അവിടത്തെ കൊട്ടാരങ്ങള് മനോഹരമാണ്, സ്ത്രീകളും അതുപോലെ ആകര്ഷകരാണ്.
ധേനോ തസ്യാം ക്ഷണേനൈവ വിലീനം പശ്യതോ മമ
എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നില് അതെല്ലാം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ പശുവില് ലയിച്ചു പോയി.
ഏവംപ്രഭാവാ സാ യസ്യ തസ്യ കിം ദുര്ലം ഭവേത്
ഇവിടെത്തന്നെ ഇങ്ങനെ ശക്തിയുള്ളവന് എന്താണ് പ്രാപിക്കാനാവാത്തത്?
യദി തേ ഽനുമതം കൃത്യമാഖ്യേയമനുജീവിഭിഃ
നിന്റെ അനുമതിയുണ്ടെങ്കില് ആ കാര്യങ്ങള് സേവകര് വെളിപ്പെടുത്തട്ടെ.
ബ്രഹ്മസ്വം നാപഹര്തവ്യമിതി മേ ശങ്കതേ മനഃ
ബ്രാഹ്മണസ്വത്ത് കൈവശംവെക്കരുതെന്ന് എന്റെ മനസ്സ് സംശയിക്കുന്നു.
ഗര്ഗോ മതിമതാം ശ്രേഷ്ഠോ ഗര്ഹയന്നിവ ഭൂപതേ
മനസ്സിന് ഉത്തമനായ ഗര്ഗന് രാജാവേ, കുറ്റംപറയുന്നപോലെ പറഞ്ഞു.
ബ്രഹ്മസ്വസദൃശം ലോകേ ദുര്ജരം നേഹ വിദ്യതേ
ലോകത്ത് ബ്രാഹ്മണസ്വത്തിനെപ്പോലുള്ള സഹിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല.
കുലം സമൂലം ദഹതി ബ്രഹ്മസ്വാരണിപാവകഃ
ബ്രാഹ്മണസ്വത്തിന്റെ തീ കുടുംബം മുഴുവന് വേരോടെ കത്തിച്ചു കളയുന്നു.
പുത്രപൌത്രാന്തഫലദം വിപാകകടു പാര്ഥിവ
അത് മക്കള്ക്കും മക്കളുടെ മക്കള്ക്കും ഫലംകാണിക്കുന്ന കഠിനഫലമാണ്, രാജാവേ.
കിന്നാമാസന്ന കുരുതേ നേത്രാസ ദ്വിപ്രലോഭിതമ്
മറ്റുള്ളവരുടെ സ്വത്ത് കാണുമ്പോള് അതില് ലാഭലോഭം കണ്മൂടിയവനോട് അടുത്തുവരാത്തത് എന്താണ്?
ആദാനം ചിന്തയാനോ ഹി ബാഹ്മണേഷ്വഭിവാഞ്ഛതി
എടുക്കാന് ആലോചിക്കുമ്പോള് അവന് ബ്രാഹ്മണരുടെ സമ്പത്ത് ആഗ്രഹമാവുന്നു.
മാ കൃഥാസ്തദ്ധി ലോകേഷു യശോഹാനികരം തവ
അത് ചെയ്യരുത്; അതിനാല് നിന്റെ പേര് ലോകത്ത് കുറയുന്നു.
യശാംശി കര്മണാനേന സംപ്രതം മാവ്യനീവശഃ
ഈ പ്രവൃത്തിയാല് ഇപ്പോള് നിന്റെ യശസ്സിന്റെ ഭാഗം നശിപ്പിക്കരുത്.
തത്പ്രസാദസമുന്നദ്ധാ മജ്ജയം ത്യനയോന്മുഖാഃ
അവരുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട് ഉന്നതരായി, നാശം ലക്ഷ്യമാക്കി, അവർ മുങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തന്മതാനുപ്രവൃത്തിശ്ച രാജാ സദ്യോ വിഷീദതി
അവന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചാൽ രാജാവ് ഉടൻ ദുഃഖത്തിലാകും.
ആത്മനാ സഹ ദുര്ബുദ്ധിര്ലോഹനൌരിവ മജ്ജയേത്
തന്റെ തന്നെ ദുഷ്ടബുദ്ധിയാൽ, ഇരുമ്പ് കപ്പലുപോലെ, അവൻ മുങ്ങിപ്പോകും.
മതമസ്യ സുദുര്ബുദ്ധേര്നാനുവര്ത്തിതുമര്ഹസി
ഇവന്റെ അത്യന്തം മോശം ബുദ്ധി നീ പിന്തുടരേണ്ടതില്ല.
ആക്ഷിപ്യ മന്ത്രീ രാജാനമിദം ഭൂയോ ഹ്യഭാഷത
രാജാവിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തി, മന്ത്രിമാർ വീണ്ടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
മഹാന്തി രാജകാര്യാണി ദ്വിജൈര്വേത്തും ന ശക്യതേ
വലിയ രാജകാര്യങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.
വിനാ വൈ ഭോജനാദാനേ കാര്യം വിപ്രോ ന വിന്ദതി
ഭക്ഷണവും സമ്മാനവും ലഭിക്കാതെ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ ജോലി ചെയ്യില്ല.
പ്രതിസംഗ്രാഹയണീയശ്ച നാധികം സാധിതം ക്വചിത്
അവനു ലഭിക്കേണ്ടത് മാത്രം നൽകണം; അതിലധികം ഒരിക്കലും കൊടുക്കരുത്.
നോചേദ്രാജ്യം പരിത്യജ്യ ഗച്ഛസ്വതപസേ വനമ്
അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് വനം ചെന്നു തപസ്സു ചെയ്യുക.
പ്രസഹ്യ ഹരണേ വാപി നാധര്മസ്തേ ഭവിഷ്യതി
ബലമായി പിടിച്ചാലും, അതിൽ നിന്നു പാപം നിനക്കുണ്ടാകില്ല.