നിദ്രയാ ലം മഹാബുദ്ധേ പ്രതിവുധ്യസ്വ സാംപ്രതമ്
മഹാബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഇപ്പോൾ ഉറക്കം വിട്ട് ഉണരുക.
ക്ഷീരാബ്ദൌ ശേഷശയനാദ്യഥാപങ്കജലോചനഃ
പാൽക്കടലിൽ അനന്തശയനനായ താമരനയനൻ എങ്ങനെ എഴുന്നേൽക്കുന്നു അതുപോലെ—
ചകാരാവഹിതഃ സമ്യഗ്ജയാദികമശേഷതഃ
അവൻ ശ്രദ്ധയോടെ ജയവും ശുഭമായ കാര്യങ്ങളും പൂർണ്ണമായി നടത്തി.
കൃത്വാ ദൂര്വാഞ്ജനാദര്ശമങ്ഗല്യാലമ്ബനാനി ച
അവൻ ദർഭ, കജൽ, കണ്ണാടി, മറ്റ് ശുഭസാധനങ്ങൾ എന്നിവ അർപ്പിച്ചു.
നിഷ്ക്രമ്യ ച പുരാത്തസ്മാദുപതസ്ഥേ ച ഭാസ്കരമ്
അവൻ ആ നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് കടന്ന് സൂര്യനോടു സമീപിച്ചു.
രചിതാഞ്ജലയോ രാജന്നേമുശ്ച നൃപസത്തമമ്
കൈകൾ കൂപ്പി, രാജാവേ, അവർ രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായി അവനോട് വണങ്ങി.
നനാമ പാദയോസ്തസ്യ കിരീടേനാര്കവര്ചസാ
അവൻ സൂര്യപ്രഭയുള്ള കിരീടം ധരിച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി.
പ്രശ്രയാവനതം സാമ്നാ തമുവാചാസ്യതാമിതി
വിനയത്തോടെ, സ്നേഹപൂർവം അവനെ ഇരിക്കാനായി ക്ഷണിച്ചു.
ഉവാച രജനീ വ്യുഷ്ടാ സുഖേന തവ കിം നൃപ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാത്രി കഴിഞ്ഞു; രാജാവേ, നിനക്ക് എല്ലാം സുഖമാണോ?'
ശക്യം മൃഗസധര്മാണാം യേന കേനാപി വര്ത്തിതുമ്
മൃഗങ്ങളെപ്പോലെ ജീവിക്കുന്നവർക്ക് എങ്ങനെയും ജീവിക്കാൻ കഴിയും.
അനഭ്യസ്തം ഹി രാജേന്ദ്ര നനു സര്വം ഹി ദുഷ്കരമ്
രാജാധിരാജാ, അഭ്യാസമില്ലാത്തത് എല്ലാം തന്നെ എല്ലാവർക്കും ദുഷ്കരമാണ്.
ആപ്തസ്തു ഭവതോ നൂനം സാ ഗൌരവസമുന്നതിഃ
നിശ്ചയം, ആ മഹത്തായ ബഹുമാനവും മാന്യതയും നീ നേടിട്ടുണ്ട്.
പ്രഹസന്നിവ തം ഭൂയോ വചനം പ്രത്യഭാഷത
അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ വീണ്ടും അവനോട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
അസ്മാഭിമഹിമാ യേന വിസ്മിതം സകലം ജഗത്
ആ മഹത്വം കൊണ്ടാണ് മുഴുവൻ ലോകവും അത്ഭുതപ്പെടുന്നത്.
ഇതോ ന ഗന്തുമിച്ഛന്തി സൈനികാ മേ മഹാമുനേ
മഹാമുനിവേ, എന്റെ സൈനികർ ഇവിടെ നിന്ന് പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
ധ്രിയന്തേ സര്വദാ നൂനമചിന്ത്യം ബ്രഹ്മവര്ചസമ്
നിശ്ചയം, അത്യന്തം അതിശയകരമായ ബ്രഹ്മതേജസ് എപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു.
ധ്രുവം കര്ത്തും ഹി ലോകാനാമവസ്ഥാത്രിതയം ക്രമാത്
ലോകങ്ങളുടെ മൂന്ന് നിലകളും ക്രമമായി സ്ഥാപിക്കേണ്ടതാണെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ഗമിഷ്യാമി പുരീം ബ്രഹ്മന്നനുജാനാതു മാം ഭവാന്
ബ്രഹ്മണേ, ഞാൻ നഗരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ദയവായി അനുമതി തരിക.
സംഭാവയിത്വാ നിതരാം തഥേതി പ്രത്യഭാഷത
അവനെ പൂർണ്ണമായി ആദരിച്ച്, 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് മറുപടി പറഞ്ഞു.
സൈന്യൈഃ പരിവൃതഃ സര്വൈഃ സംപ്രതസ്ഥേ പുരീം പ്രതി
എല്ലാ സൈനികരും ചുറ്റി നിൽക്കേ, അവൻ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
അഹോ ഽസ്യ തപസഃ സിദ്ധിര്ലോക വിസ്മയദായിനീ
അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ഫലം ലോകത്തെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.
കിം മേ സകലരാജ്യേന യോഗര്ദ്ധ്യാ വാപ്യനല്പയാ
എനിക്ക് മുഴുവൻ രാജ്യം കൊണ്ടോ, വലിയ യോഗസിദ്ധി കൊണ്ടോ എന്താണ് പ്രയോജനം?
അനയോത്പാദിതാ നൂനം സംപത്സ്വര്ഗസദാമപി
സ്വര്ഗ്ഗവാസികള്ക്കുള്ള ഐശ്വര്യവും ഇവളാല് തന്നെയാണ് ഉണ്ടാകുന്നത് എന്ന് ഉറപ്പാണ്.
അസ്യാ ധേനോരഹം മന്യേ കലാം നാര്ഹതി ഷോഡശീമ്
ഈ പശുവിന്റെ പതിനാറിലൊന്നു ഭാഗത്തിനും പോലും ഞാന് അര്ഹനല്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു.
ചന്ദ്രഗുപ്തോ ഽബ്രവീന്മന്ത്രീ കൃതാഞ്ജലി പുടസ്തദാ
ചാണക്യന് അഞ്ജലികൈകളോടെ ചന്ദ്രഗുപ്തനോട് അപ്പോള് പറഞ്ഞു.
രക്ഷിതേന ച രാജ്യേന പുര്യാ വാ കിം ഫലം തവ
നിന്റെ രാജ്യം അല്ലെങ്കില് നഗരി സുരക്ഷിതമാണെന്നാല് അതില് നിനക്ക് എന്ത് ലാഭം?
വര്ത്തതേ നാര്ദ്ധമപി തേ രാജ്യം ശൂന്യം തവ പ്രഭോ
പ്രഭോ, നിന്റെ രാജ്യം ശൂന്യമാണ്; അതിന്റെ പകുതിയെങ്കിലും നിനക്ക് ശേഷിച്ചിട്ടില്ല.
ഭവനാനി മനോജ്ഞാനി മനോജ്ഞാശ്ച തഥാ സ്ത്രിയഃ
അവിടത്തെ കൊട്ടാരങ്ങള് മനോഹരമാണ്, സ്ത്രീകളും അതുപോലെ ആകര്ഷകരാണ്.
ധേനോ തസ്യാം ക്ഷണേനൈവ വിലീനം പശ്യതോ മമ
എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നില് അതെല്ലാം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ആ പശുവില് ലയിച്ചു പോയി.
ഏവംപ്രഭാവാ സാ യസ്യ തസ്യ കിം ദുര്ലം ഭവേത്
ഇവിടെത്തന്നെ ഇങ്ങനെ ശക്തിയുള്ളവന് എന്താണ് പ്രാപിക്കാനാവാത്തത്?