ബ്രഹ്മര്ഷേശ്ച വസിഷ്ഠസ്യ യത്ര ഗോത്രാനുകീര്ത്തനമ്
ബ്രഹ്മർഷിയായ വസിഷ്ഠന്റെ വംശാവലിയും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പിതൄണാം ദ്വിപ്രകാരാണാം സ്വധായാം തദനന്തരമ്
പിതൃവരഗങ്ങളിൽ രണ്ടു തരത്തിലുള്ളവരുടെ സ്വധാസംബന്ധമായ കാര്യങ്ങൾ പിന്നീട് പറയുന്നു.
ദക്ഷസ്യ ശാപഃ സത്യാശ്ച ഭൃഗ്വാദീനാം ച ധീമതാമ്
ദക്ഷന്റെ ശാപവും, സത്യയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സത്യങ്ങളും, ഭൃഗു മുതലായ ധീരന്മാരുടെ സത്യങ്ങളും ഇവിടെ പറയുന്നു.
പ്രതിഷേധശ്ച വൈരസ്യ കീര്ത്യതേ ദോഷദര്ശനാത്
വൈരത്തിന്റെ ദോഷങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കി, വൈരം നിഷിദ്ധമെന്നത് ഇവിടെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
പ്രജാപതേഃ കര്ദ്ദമസ്യ കന്യായാഃ ശുഭലക്ഷണമ്
പ്രജാപതിയായ കർദ്ദമന്റെ മകളുടെ ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.
തേഷാം നിയോഗോ ദ്വീപേഷു ദേശേഷു ച പൃഥക് പൃഥക്
അവരുടെ ദ്വീപുകളിലും ദേശങ്ങളിലുമുള്ള വേർതിരിച്ച ചുമതലകളും വിശദീകരിക്കുന്നു.
വര്ഷാണാം ച നദീനാം ച തദ്ഭേദാനാം ച സര്വശഃ
വിവിധ ദേശങ്ങൾ, നദികൾ, അവയുടെ വിഭജനം എന്നിവ മുഴുവനായി വിശദീകരിക്കുന്നു.
വിസ്തരാന്മണ്ഡലം ചൈവ ജംബൂദ്വീപസമുദ്രയോഃ
ജംബൂദ്വീപിന്റെയും സമുദ്രങ്ങളുടെയും വ്യാപ്തിയും പ്രദേശങ്ങളും വിശദമായി പറയുന്നു.
നീലഃ ശ്വേതശ്ച ശൃങ്ഗീ ച കീര്ത്യന്തേ സപ്ത പര്വതാഃ
നീല, ശ്വേത, ശ്രിംഗി എന്നിവ ഉൾപ്പെടെ ഏഴു പർവതങ്ങൾ ഇവിടെ പേരെടുക്കുന്നു.
തേഷാമന്തരവിഷ്കംഭാ ഉച്ഛ്രായായാമവിസ്തരാഃ
അവയുടെ അകത്തുള്ള താങ്ങുകളും, ഉയരവും, വീതിയും വിശദീകരിക്കുന്നു.
ഭാരതാദീനി വര്ഷാണി നദീഭിഃ പര്വതൈസ്തഥാ
ഭാരതം തുടങ്ങിയ ദേശങ്ങൾ, അവയുടെ നദികളും പർവതങ്ങളും കൂടി വിവരിക്കുന്നു.
ജംബൂദ്വീപാദയോ ദ്വീപാഃ സമുദ്രൈഃ സപ്തഭിര്വൃതാഃ
ജംബൂദ്വീപും മറ്റു ദ്വീപുകളും, ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നതും ഇവിടെ പറയുന്നു.
സപ്രമാണാ ഇമേ ലോകാഃ സപ്തദ്വീപാ ച മേദിനീ
ഈ ലോകങ്ങളും അവയുടെ അളവുകളും, ഏഴു ദ്വീപുകളോടുകൂടിയ ഭൂമിയും,
സര്വം ചൈതത്പ്രധാനസ്യ പരിണാമൈകദേശികമ്
ഇതൊക്കെയും പ്രധാനം എന്ന ആദിമ വസ്തുവിന്റെ ഭാഗികമായ രൂപാന്തരമാണ്.
സൂര്യാചന്ദ്രമസോശ്ചൈവ പൃഥിവ്യാശ്ചാപ്യശേഷതഃ
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഭൂമിയും, അവയുടെ മുഴുവൻ രൂപത്തോടുകൂടി,
മഹേന്ദ്രാദ്യാഃ ശുഭാഃ പുണ്യാ മാനസോത്തരമൂര്ധനി
മഹേന്ദ്രൻ തുടങ്ങിയ ശുഭവും പുണ്യവും നിറഞ്ഞ മലകൾ, മാനസോത്തരപർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ,
നാഗവീഥ്യക്ഷവീഥ്യോശ്ച ലക്ഷണം ച പ്രകീര്ത്യതേ
നാഗമാർക്കും നക്ഷത്രങ്ങൾക്കും ഉള്ള വഴികളുടെ സ്വഭാവം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
ലോകാലോകസ്യ സന്ധ്യായാ അഹ്നോ വിഷുവതസ്തഥാ
ലോകാലോകത്തിന്റെ അതിരുകളും സന്ധ്യയും, ദിവസത്തിലെ വിഷുവും,
പിതൄണാം ദേവതാനാം ച പന്ഥാനൌ ദക്ഷിണോത്തരൌ
പിതാക്കന്മാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും തെക്കേയും വടക്കേയും വഴികൾ,
കീര്ത്യതേ ച പദം വിഷ്ണോര്ധര്മാദ്യാ യത്ര ച സ്ഥിതാഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ വാസസ്ഥലവും, അവിടെ ധർമ്മാദികൾ താമസിക്കുന്നതും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
കീര്ത്യതേ ധൃതസാമര്ഥ്യാത്പ്രജാനാം ച ശുഭാശുഭമ്
ജീവികൾക്ക് അവരുടെ ശക്തിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ശുഭവും അശുഭവുമായ ഫലങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
കീര്ത്യതേ ഭഗവാന്യേന പ്രസര്പ്പതി ദിവഃ ക്ഷയമ്
ഭഗവാൻ എങ്ങനെയാണ് ആകാശം ചുറ്റി അതിനെ കുറയ്ക്കുന്നതെന്ന് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച ഗ്രാമണീസര്പരാക്ഷസൈഃ
ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, പ്രധാനികൾ, പാമ്പുകൾ, രാക്ഷസന്മാർ എന്നിവരോടൊപ്പം,
വൃദ്ധിക്ഷയൌ ച സോമസ്യ കീര്ത്യേതേ സോമകാരിതൌ
ചന്ദ്രന്റെ വർദ്ധനയും കുറയലും, അതിന്റെ കാരണങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
കീര്ത്യതേ ശിശുമാരസ്യ യസ്യ പുച്ഛേ ധ്രുവഃ സ്ഥിതഃ
ശിശുമാരത്തിന്റെ രൂപം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു, അതിന്റെ വാലിൽ ധ്രുവൻ നിലകൊള്ളുന്നു,
നിവാസാ യത്ര കീര്ത്യന്തേ ദേവാനാം പുണ്യകര്മണാമ്
പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന ദേവന്മാർ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
പ്രവിഭാഗശ്ചരശ്മീനാം നാമതഃ കര്മതീര്ഥതഃ
കിരണങ്ങളുടെ വിഭജനങ്ങൾ, പേരിലും കർമ്മതീർത്ഥങ്ങളിലും അടിസ്ഥാനമാക്കി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
വേശ്യാരൂപാത്പ്രധാനസ്യ പരിമാണോ മഹാദ്ഭവഃ
പ്രധാനത്തിന്റെ വേശ്യാരൂപത്തിലുള്ള മഹത്തായ അളവ് വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
പിതൄണാം ദ്വിപ്രകാരാണാം മാഹാത്മ്യം വാ മൃതസ്യ ച
രണ്ടു തരത്തിലുള്ള പിതാക്കന്മാരുടെയും, മരിച്ചവരുടെ മഹത്വം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു,
സ്വര്ഗലോകഗതാനാഞ്ച പ്രാപ്താനാഞ്ചാപ്യധോഗതിമ്
സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവരുടെയും താഴ്ന്ന നിലയിലേക്ക് വീണുപോകുന്നവരുടെയും അവസ്ഥ വിവരിക്കപ്പെടുന്നു.