പിതരഃ പുഷ്ടികാമസ്യ പ്രജാകാമസ്യ വാ പുനഃ
പോഷണം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും സന്താനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും പിതാക്കന്മാർ അനുഗ്രഹം നൽകുന്നു.
ദേവകാര്യാദപി തഥാ പിതൃകാര്യം വിശിഷ്യതേ
ദേവകാര്യത്തേക്കാൾ പിതൃകർമ്മം കൂടുതൽ പ്രധാനമാണ്.
ന ഹി യോഗഗതിഃ സൂക്ഷ്മാ പിതൄണാം ജ്ഞായതേ നരൈഃ
പിതാക്കന്മാരുടെ സൂക്ഷ്മമായ യോഗമാർഗ്ഗം മനുഷ്യർക്ക് അറിയാവുന്നതല്ല.
സര്വേഷാം രാജതം പാത്രമഥ വാ രജതാന്വിതമ്
എല്ലാവർക്കും വെള്ളിയിലുണ്ടാക്കിയ പാത്രം അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളി അണിഞ്ഞ പാത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
യേഷാം ദാസ്യന്തി പിണ്ഡാംസ്ത്രീന്ബാന്ധവാ നാമഗോത്രതഃ
യാരുടെ ബന്ധുക്കൾ പേരും ഗോത്രവും പറഞ്ഞ് മൂന്നു പിണ്ടങ്ങൾ അർപ്പിക്കും,
സര്വത്ര വര്ത്തമാനാസ്തേ പിണ്ഡാഃ പ്രീണന്തി വൈ പിതൄന്
അവ പിണ്ടങ്ങൾ എവിടെയായാലും അർപ്പിച്ചാൽ, അവ പിതാക്കന്മാരെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.
യഥാ ഗോഷ്ഠേ പ്രനഷ്ടാം വൈ വത്സോ വിന്ദതി മാതരമ്
പശുക്കൂട്ടത്തിൽ വഴിതെറ്റിയ കിടാവിന് അമ്മയെ കണ്ടെത്തുന്നതുപോലെ,
നാമഗോത്രം ച മന്ത്രം ച ദത്തമന്നം നയന്തി തമ്
പേര്, കുടുംബം, മന്ത്രം, സമർപ്പിച്ച അന്നം — ഇവയൊക്കെയും അവനെ അവിടെ എത്തിക്കുന്നു.
ഏവമേഷാ സ്ഥിതാ സത്താ ബ്രഹ്മണഃ പരമേഷ്ഠിനഃ
ഇങ്ങനെ, പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നാണ് ഈ സത്ത്വം നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഇത്യേതേ പിതരശ്ചൈവ ലോകാ ദുഹിതരസ്തഥാ
ഇവയാണ് പിതാക്കന്മാർ, ലോകങ്ങൾ, അതുപോലെ പുത്രിമാരും.
കീര്ത്തിതാഃ പിതരസ്തേ വൈ തവ പുത്ര യഥാക്രമമ്
മകനേ, ഈ പിതാക്കന്മാരെ ഞാൻ ക്രമമായി നിന്നോട് വിവരിച്ചു.
ലോകാ ദുഹിതരശ്ചൈവ ദോഹിത്രാശ്ച ശ്രുതാസ്തഥാ
ലോകങ്ങൾ, പുത്രിമാർ, അതുപോലെ മുമ്മാരെയും ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു.
അദ്യപ്രഭൃതി കര്ത്താസ്മി സര്വമേതദ്യഥാതഥമ്
ഇന്നുമുതൽ എല്ലാം ശരിയായി ഞാൻ ചെയ്യുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പുനൽകുന്നു.
പൃഷ്ടശ്ച സംശയാന്സര്വാനൃഷീനാഹ നൃസംസദി
സഭയിൽ ഋഷിമാർ ചോദിച്ച സംശയങ്ങൾ എല്ലാം അവൻ വിശദീകരിച്ചു.
യസ്മിന്സദസ്പതിസ്നാതോ ബ്രഹ്മാ സീദ്ദേവതാപ്രഭുഃ
അവിടെ, ദേവതകളുടെ പ്രഭുവായ ബ്രഹ്മാവ് പുണ്യസ്ഥലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഇരുന്നു.
ശ്ലോകാശ്ചാത്ര പുരാ ഗീതാ ഋഷിഭിര്ബ്രഹ്മവാദിഭിഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മജ്ഞാനികൾ ആയ ഋഷികൾ പഴയകാലത്ത് ശ്ലോകങ്ങൾ പാടിയിരുന്നു.
ലോകാനാം ച ഹിതാര്ഥായ ബ്രഹ്മണാ പരമേഷ്ഠിനാ
ലോകങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പരമേശ്വരനായ ബ്രഹ്മാവ് അർപ്പിച്ചു.
പ്രോവാച പിതൃസര്ഗം തു യശ്ചൈവ സമുദാഹൃത
പിതൃസൃഷ്ടിയെ സംബന്ധിച്ച് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞതുപോലെ വിവരിച്ചു.
ശ്രാദ്ധകല്പോ നാമ വിംശതിതമോ ഽധ്യായഃ
ശ്രാദ്ധവിധി എന്ന ഇരുപതാമത്തെ അധ്യായം.
വര്ഷാണി കതിചിദ്രാജന്വ്യതീയുരമിതൌജസഃ
അമിതമായ ശക്തിയുള്ളവനു, രാജാവേ, കുറേ വർഷങ്ങൾ കടന്നു പോയി.
വേദവേദാങ്ഗതത്ത്വജ്ഞഃ സര്വശാസ്ത്രവിശാരദഃ
വേദങ്ങളും അതിന്റെ അംശങ്ങളും അറിഞ്ഞ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനായിരുന്നു അവൻ.
പ്രീതിം ച നിജചേഷ്ടാഭിരന്വഹം പര്യവര്ത്തയത്
തന്റെ പ്രവർത്തികളിലൂടെ അവൻ എപ്പോഴും സന്തോഷം പകർന്നു.
പിത്രോഃ ശുശ്രൂഷയാനൈഷീദ്രാമോ മതിമതാം വരഃ
മനുഷ്യരിൽ ഏറ്റവും ബുദ്ധിമാൻ ആയ രാമൻ മാതാപിതാക്കളെ സേവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
ഗന്തും വ്യവസിതോ രാജന്ദൈവേന ച നിയോജിതഃ
പോവാൻ അവൻ തീരുമാനിച്ചു, രാജാവേ, ദൈവം നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെയും.
ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂതവാ സപ്രശ്രയമിദം വചഃ
അവൻ കയ്യുകൂപ്പി വിനയപൂർവ്വം ആദരത്തോടെ ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
വിജ്ഞാപയിതുമിച്ഛാമി മമ തച്ഛ്രോതുമര്ഹഥഃ
ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഒരു കാര്യം അറിയിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ അത് കേൾക്കാൻ യോഗ്യരാണ്.
തസ്മാത്തത്പാര്ശ്വമധുനാ ഗമിഷ്യേ വാമനുജ്ഞയാ
അതിനാൽ, നിങ്ങളുടെ അനുമതിയോടെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ അവന്റെ അടുക്കൽ പോകുന്നു.
പിതാമഹ്യാ ബഹുമുഖൈരിച്ഛന്ത്യാ മമ ദര്ശനമ്
എന്റെ അനേകം മുഖങ്ങളുള്ള അമ്മുമ്മ എന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സദീയം തേന തത്പാര്ശ്വം ഗന്തും മാമനുജാനത
എന്റെ കുടുംബത്തോടൊപ്പം അവന്റെ അടുക്കൽ പോകാൻ എന്നെ അനുവദിക്കണമെന്നു ദയവായി.
ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തൌ സാശ്രുനേത്രൌ ബഭൂവതുഃ
വലിയ സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവരുടെയും കണ്ണുകളിൽ കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞു.