പവൃത്തം ദ്വാപരേ യുദ്ധം സ്തേയമേവ കലൌ യുഗേ
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കലഹം തുടങ്ങുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ മോഷണം ഉണ്ടാകും.
കലിസ്തമസ്തു വിജ്ഞേയം ഗുണവൃത്തം ഗുമേഷു തത്
കലി ഏറ്റവും അശുദ്ധമാണെന്ന് അറിയണം; അതിന്റെ ഗുണങ്ങളും പ്രവൃത്തികളും ഗുണങ്ങളിൽ കാണാം.
ചത്വാരി തു സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം തത്കൃതം യുഗമ്
കൃതയുഗം നാലായിരം വർഷമാണ്.
ചത്വാര്യൈവ സഹസ്രാണി വര്ഷാണാം മോനുഷാണി തു
ആ നാലായിരം വർഷങ്ങൾ മനുഷ്യവർഷങ്ങളാണ്.
തതഃ കൃത്യുഗേ തസ്മിന് സസംധ്യാംശേ ഗതേ തദാ
അതിനുശേഷം, കൃതയുഗം അതിന്റെ സന്ധ്യാഭാഗം കൂടി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ,
സന്ധ്യായാസ്തു വ്യതീതായാഃ സാംധ്യഃ കാലോ യുഗസ്യ സഃ
സന്ധ്യാകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, ആ സമയമാണ് യುಗത്തിന്റെ സന്ധ്യാകാലം.
ഏവം കൃതയുഗേ തസ്മിന്നിശ്ശേഷേംതര്ദധേ തദാ
അങ്ങനെ കൃതയുഗം ഒടുക്കം ആകുമ്പോള് അതു പൂര്ണമായും അപ്രത്യക്ഷമായി.
സിദ്ധിരന്യയുഗേ തസ്മിംസ്ത്രേതാഖ്യേ ഽനംതരേ കൃതാത്
അതിനുശേഷം വന്ന ത്രേതായുഗത്തില് മറ്റൊരു സിദ്ധി ലഭിച്ചു.
അഷ്ടൌ താഃ ക്രമയോഗേന സിദ്ധയോ യാംതി സംക്ഷയമ്
ആ എട്ടു സിദ്ധികളും ക്രമമായി കുറയാന് തുടങ്ങി.
മന്വംതരേഷു സര്വേഷു ചതുര്യുഗവിഭാഗശഃ
എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളിലും നാലു യുഗങ്ങളുടെ വിഭജനം പ്രകാരം
സംധ്യാ കൃതസ്യ പാദേന സംക്ഷേപേണ വശാത്തതഃ
കൃതയുഗത്തിന്റെ സംധ്യ ഒരു ഭാഗം മാത്രം അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് ചുരുങ്ങി.
ഹീയംതേ യുഗധര്മാസ്തേ തപഃശ്രുതബലായുഷഃ
യുഗങ്ങളുടെ ധര്മ്മങ്ങള്, അതായത് തപസ്സ്, ജ്ഞാനം, ബലം, ആയുസ്സ് എന്നിവ കുറയുന്നു.
ത്രേതായുഗസമുത്പത്തിഃ സാംശാ ച ഋഷിസത്തമാഃ
ഋഷികളിലെ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ത്രേതായുഗത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം ഭാഗികമായതാണ്.
കല്പാദൌ സംപ്രവൃത്തായാസ്ത്രേതായാഃ പ്രസുഖേ തദാ
കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തില് ത്രേതായുഗം ആരംഭിച്ചപ്പോള് അതിനകം വലിയ സുഖം ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യാം സിദ്ധൌ പ്രനഷ്ടായാമന്യാ സിദ്ധിരജായത
ആ യുഗത്തിലെ സിദ്ധി നഷ്ടപ്പെട്ടപ്പോള് മറ്റൊരു സിദ്ധി ഉദിച്ചുവന്നു.
മേഘേഭ്യഃ സ്തനയിതൃഭ്യഃ പ്രവൃത്തം പൃഷ്ടിസര്ജനമ്
മേഘങ്ങളിലും ഇടിമുഴക്കത്തിലും നിന്നു പുറകുവശത്തുനിന്നുള്ള സ്രാവം ആരംഭിച്ചു.
പ്രജാ ആസംസ്തതസ്താസാം വൃക്ഷശ്ച ഗൃഹ സംജ്ഞിതാഃ
അപ്പോള് ആ ജീവികള്ക്കിടയില് വൃക്ഷങ്ങള് വീടെന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.
വര്ത്തയംതേസ്മ തേഭ്യസ്താസ്ത്രേതായുഗമുഖേ പ്രജാഃ
ത്രേതായുഗത്തിന്റെ തുടക്കത്തില് ആ ജീവികള് വൃക്ഷങ്ങളില് നിന്നു ജീവിച്ചു.
സംഗലോലാത്മകോ ഭാവസ്തദാ ഹ്യാകസ്മികോ ഽഭവത്
അപ്പോള് സ്വഭാവം ചഞ്ചലവും അപ്രതീക്ഷിതമായും മാറി.
തദാ തദ്വൈ ന ഭവതി പുനര്യുഗബലേന തു
അതിനുശേഷം, യുഗത്തിന്റെ സ്വാധീനത്താല് അങ്ങനെ വീണ്ടും സംഭവിച്ചില്ല.
തതസ്തേനൈവ യോഗേന വര്ത്തതേ മൈഥുനം തദാ
അതിനേയും പോലെ, അന്നത്തെ രീതിയില് ലൈംഗിക ബന്ധം നടന്നു.
അകാലേ ചാര്തവോത്പത്ത്യാ ഗര്ഭോത്പത്തിസ്തദാഭവത്
അനുചിതമായ സമയത്ത് ആര്ത്തവം ഉണ്ടാകുന്നതോടെ ഗര്ഭം രൂപപ്പെട്ടു.
പ്രണശ്യംതി തതഃ സര്വേ വൃക്ഷാസ്തേ ഗൃഹസംജ്ഞിതാഃ
അതിനുശേഷം വീടെന്നു വിളിച്ചിരുന്ന ആ വൃക്ഷങ്ങള് എല്ലാം നശിച്ചു.
അഭിധ്യായംതി താഃ സിദ്ധിം സത്യാഭിധ്യായിനസ്തദാ
അപ്പോള് സത്യസങ്കല്പ്പമുള്ളവര് സിദ്ധി നേടുകയായിരുന്നു.
വസ്ത്രാണി ച പ്രസൂയംതേ ഫലാന്യാഭരണാനി ച
അവിടെ വസ്ത്രങ്ങളും പഴങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഉണ്ടായി.
ആന്വീക്ഷികം മഹാവീര്യം പുടകേ പുടകേ മധു
വളരെയധികം അന്വേഷിക്കാനുള്ള ശക്തിയും ഓരോ ചെറുപെട്ടിയിലും തേനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ത്ദൃഷ്ടപുഷ്ടാസ്തയാ സിദ്ധ്യാ പ്രജാസ്താ വിഗതജ്വരാഃ
അവിടെ കിട്ടിയ ആ നേട്ടംകൊണ്ട് ജനങ്ങൾ ശക്തരായി രോഗരഹിതരായി.
വൃക്ഷാംസ്താഃ പര്യഗൃഹ്ണംത മധു വാ മാക്ഷികം ബലാത്
അവർ ആ വൃക്ഷങ്ങളെ പിടിച്ചു, ബലമായി തേനും തേനീച്ചകളും എടുത്തു.
പ്രനഷ്ടാ പ്രഭുണാ സാര്ദ്ധം കല്പവൃക്ഷാഃ ക്വചിത്ക്വചിത്
അവിടെയും ഇവിടെയും ആ കാമനവൃക്ഷങ്ങളും അവയുടെ ഉടമയും അപ്രത്യക്ഷമായി.
വര്ത്തംതേ ചാനയാ താസാം ദ്വംദ്വാന്യത്യുത്ഥിതാനി തു
അവളോടൊപ്പം അവർക്കിടയിൽ ഇരട്ടവിരുദ്ധങ്ങൾ ഉയർന്നു.