പപ്രച്ഛുര്മുനയോ ഭൂയഃ സൂതം തസ്മാദ്യദുത്തരമ്
മുനികൾ വീണ്ടും സൂതനോട് അതിന്റെ തുടർച്ചയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.
പൂര്വേ തു ദേവപ്രവരാ ദേവാനാം സോമവര്ദ്ധനാഃ
പഴയ ദേവന്മാരിൽ പ്രധാനരായവർ ദേവന്മാരിൽ സോമം വർദ്ധിപ്പിച്ചവരാണ്.
ശംയുഃ പപ്രച്ഛ യത്പൂര്വം പിതരം വൈ ബൃഹസ്പതിമ്
ശംയു മുമ്പ് പിതാവായ ബൃഹസ്പതിയോട് ചോദിച്ചതു എന്താണെന്ന് ചോദിച്ചു.
പുത്രഃ ശംയുരിമം പ്രശ്നം പപ്രച്ഛ വിനയാന്വിതഃ
വിനയത്തോടെ ശംയു എന്ന പുത്രൻ ഈ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു.
സമുദ്ഭൂതാഃ കഥം ചൈതേ പിതൃത്വം സമുപാഗതാഃ
ഇവർ എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നു? എങ്ങനെ പിതൃത്വം ലഭിച്ചു?
ക്രിയാശ്ച സര്വാ വര്ത്തന്തേ ശ്രാദ്ധപൂര്വാ മഹാത്മനാമ്
മഹാത്മാക്കളായവർ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും ശ്രാദ്ധം നടത്തിക്കൊണ്ടാണ് ചെയ്യുന്നത്.
കേഷു ചാപ്യക്ഷയം ശ്രാദ്ധം തീര്ഥേഷു ച നദീഷു ച
ഏത് സ്ഥലങ്ങളിലും, തീർത്ഥങ്ങളിലും, നദികളിലും ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമായി നിലനിൽക്കുന്നു?
കശ്ച കാലോ ഭവേച്ഛ്രാദ്ധേ വിധിഃ കശ്ചാനുവര്ത്തതേ
ശ്രാദ്ധത്തിന് യോജിച്ച സമയവും, പാലിക്കേണ്ട വിധിയും ഏതാണ്?
വ്യാഖ്യാതമാനുപൂര്വ്യേണ യത്ര ചോദാഹൃതം മയാ
എനിക്ക് പറഞ്ഞതെല്ലാം ക്രമമായി വിശദീകരിച്ചു.
വ്യാജഹാരാനുപൂര്വ്യേണ പ്രശ്നം പ്രശ്നവിദാം വരഃ
ചോദ്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ക്രമത്തിൽ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചു.
വിനയേന യഥാന്യായം ഗമ്ഭീരം പ്രശ്നമുത്തമമ്
വിനയത്തോടെ, യുക്തിയോടുകൂടി, ആഴമുള്ള ഉത്തമമായ ചോദ്യം അവൻ ചോദിച്ചു.
സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ ചൈവ തഥാഹോരാത്രമേവ ച
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും, അതുപോലെ പകലും രാത്രിയും.
ബ്രഹ്മൈകോ ദുശ്ചരം തത്ര തതാപ പരമം തപഃ
അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് മാത്രം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു.
കീദൃശം സര്വഭൂതേശസ്തപസ്തേപേ പ്രജാ പതിഃ
സകലഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായ സൃഷ്ടികർത്താവ് എങ്ങനെയുള്ള തപസ്സാണ് ചെയ്തതെന്ന്?
ധ്യായംസ്തദാ സ ഭഗവാംസ്തേന ലോകാനവാസൃജത്
അപ്പോൾ ആ ഭാഗ്യവാൻ ധ്യാനിച്ചു, എന്നാൽ അതിനാൽ ലോകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചില്ല.
യോഗാമൃതാസ്തദാ സൃഷ്ടാ ബ്രഹ്മണാ ലോകചക്ഷുഷാ
അപ്പോൾ ലോകങ്ങളുടെ കണ്ണായ ബ്രഹ്മാവ് യോഗത്തിന്റെ അമൃതം സൃഷ്ടിച്ചു.
ദേവാനസൃജത ബ്രഹ്മാ യോഗയുക്താന്സനാതനാന്
ബ്രഹ്മാവ് യോഗശക്തിയുള്ള ശാശ്വതനായ ദേവന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചു.
സര്വകാമപ്രദാഃ പൂജ്യാ ദേവാദാനവമാനവൈഃ
അവർ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നല്കുന്നവരും ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും ആരാധ്യരുമാണ്.
അമൂര്ത്തയസ്ത്രയസ്തേഷാം ചത്വാരസ്തു സമൂര്ത്തയഃ
അവരിൽ മൂന്നു പേര്ക്ക് രൂപമില്ല, നാലുപേര്ക്ക് രൂപമുണ്ട്.
തേഷാമധസ്താദ്വര്ത്തന്തേ ചത്വാരഃ സൂക്ഷ്മമൂര്ത്തയഃ
അവരുടെ കീഴിൽ നാലു സൂക്ഷ്മരൂപങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ലോകേ വര്ഷന്തി തേ ഹ്യസ്മിംസ്തേഭ്യഃ പര്ജന്യസംഭവഃ
ലോകത്തിൽ അവർ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; അവരിൽ നിന്നാണ് മേഘങ്ങളുടെ ഉത്ഭവം.
ആപ്യായയന്തി തേ യസ്മാത്സോമം ചാന്നം ച യോഗതഃ
അവരുടെ ശക്തിയാൽ സോമവും അന്നവും പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
മനോജവാഃ സ്വധാഭക്ഷ്യഃ സര്വകാമപരിഷ്കൃതാഃ
അവർ മനസ്സിനെപ്പോലെ വേഗമുള്ളവരും സ്വധയാൽ പോഷിതരും എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിലും പൂർണ്ണരുമായി.
ഏതേ യോഗം പരിത്യജ്യ പ്രാപ്താ ലോകാന്സുദര്ശനാന്
അവർ യോഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ഭംഗിയുള്ള ലോകങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു.
തതോ യുഗസഹസ്രാന്തേ ജായന്തേ ബ്രഹ്മവാദിനഃ
അതിനുശേഷം ആയിരം യുഗങ്ങൾക്കു ശേഷം ബ്രഹ്മത്തെ പ്രസംഗിക്കുന്നവർ ജനിക്കുന്നു.
വ്യക്താവ്യക്തം പരിത്യജ്യ മഹായോഗബലേന ച
പ്രകൃതിയും അപ്രകൃതിയും ഉപേക്ഷിച്ച് മഹായോഗശക്തിയാൽ.
ഉത്സൃജ്യ ദേഹജാലാനി മഹായോഗബലേന ച
മഹായോഗത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ശരീരാവരണങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്,
ക്രിയയാ ഗുരുപൂജാഭിര്യാഗം കുര്വന്തി യത്നതഃ
കൃത്യമായ കർമ്മങ്ങളും ഗുരുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കുകയും ചെയ്തു യാഗം ശ്രദ്ധയോടെ നടത്തുന്നു.
ആപ്യായയന്തി യോഗേന ത്രൈലോക്യം യേന ജീവതി
യോഗംകൊണ്ട് അവർ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പോഷിപ്പിക്കുന്നു, അതിനാൽ സകല ജീവനും നിലനിൽക്കുന്നു.
പിതൄണാം ഹി ബലം യോഗോ യോഗാത്സോമഃ പ്രവര്ത്തതേ
പിതാക്കന്മാരുടെ ശക്തി യോഗമാണ്; യോഗത്തിൽ നിന്നാണ് സോമം ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.