ഇത്യേതദ്രൂപസാധര്മ്യം രാക്ഷസാനാം സ്മൃതം ബുധൈഃ
രാക്ഷസന്മാരുടെ രൂപവും സ്വഭാവവും ഇങ്ങനെയാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ ഓർക്കുന്നു.
പുലഹസ്യ മൃഗാഃ പുത്രാഃ സര്വേ വ്യാലാശ്ച ദംഷ്ട്രിണഃ
പുലഹന്റെ മക്കളാണ് എല്ലാ മൃഗങ്ങളും പല്ലുള്ള കാടുമൃഗങ്ങളും.
വാനരാഃ കിന്നരാശ്ചേവ മായുഃ കിംപുരുഷാസ്തഥാ
കുരങ്ങുകളും കിന്നരന്മാരും മായുവും കിംപുരുഷന്മാരും,
അനപത്യഃ ക്രതുര്ഹ്യസ്മിന്സ്മൃതോ വൈവസ്വതേംഽതരേ
വൈവസ്വതന്റെ സന്തതികളിൽ ക്രതു ശിശുവില്ലാത്തവനാണ് എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
അത്രേര്വശം പ്രവക്ഷ്യാമി തൃതീയസ്യ പ്രജാപതേഃ
മൂന്നാമത്തെ പ്രജാപതിയായ അത്രിയുടെ വംശം ഞാൻ ഇനി പറയാം.
ബദ്രാശ്വസ്യ ഘൃതാച്യാം വൈ ദശാപ്സരസി സൂനവഃ
ഘൃതാചി എന്ന അപ്സരസിൽ നിന്ന് ബദ്രാശ്വന് പത്ത് മക്കളുണ്ടായി.
ബലാ ഹലാ ച സപ്തൈതാ യാ ച ഗോചപലാഃ സ്മൃതാഃ
ബല, ഹല, കൂടാതെ ഗോപാലമാരെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഏഴുപേരാണ് ഇവ.
തത്ര യോ വംശകൃച്ചാസൌ തസ്യ നാമ പ്രഭാകരഃ
അവരിൽ വംശം വായിച്ചവന് പ്രഭാകരൻ എന്നാണു പേര്.
സ്വര്ഭാനുനാ ഹതേ സൂര്യേ പതമാനേ ദിവോ മഹീമ്
സ്വർഭാനു സൂര്യനെ ആക്രമിച്ച് സൂര്യൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് വീണപ്പോൾ,
സ്വസ്തി തേസ്ത്വിതി ചൌക്തോ വൈ പതന്നിഹ ദിവാകരഃ
അവിടെ വീഴുന്ന സൂര്യനോട് 'നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞു.
അത്രിശ്രേഷ്ഠാനി ഗോത്രാണി യശ്ചകാര മഹാതപാഃ
മഹാ തപസ്സുകാരനായ അത്രി പ്രധാനമായ ഗോത്രങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
സ താസു ജനയാമാസ പുത്രാനാത്മസമാനകാന്
അവിടെയുള്ള ഗോത്രങ്ങളിൽ അത്രി തനിക്കു സമാനമായ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
സ്വസ്ത്യാത്രേയാ ഇതി ഖ്യാതാ ഋഷയോ വേദപാരഗാഃ
അവർ സ്വസ്ത്യാത്രേയന്മാർ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ ഋഷിമാരാണ്.
ദത്തോ ഹ്യനുമതോ ജ്യേഷ്ഠോ ദുര്വാസാസ്തസ്യ ചാനുജഃ
ദത്തൻ മൂത്തവനാണ്, അനുമതൻ, ദുർവാസു എന്നിവരാണ് അവന്റെ അനുജന്മാർ.
അത്രാപ്യുദാഹരന്തീമം ശ്ലോകം പൌരാണികാഃ പുരാ
ഇവിടെയും പുരാണപണ്ഡിതർ ഈ ശ്ലോകം ഉദാഹരിക്കുന്നു:
ദത്താത്രേയം തനും വിഷണോഃ പുരാണജ്ഞാഃ പ്രജക്ഷതേ
പുരാണജ്ഞന്മാർ ദത്താത്രേയനെ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.
ശ്യാവാശ്വാ മുദ്ഗലാശ്ചൈവ വാഗ്ഭൂതകഗവി സ്ഥിരാഃ
ശ്യാവാശ്വൻ, മുദ്ഗലൻ, വാഗ്ഭു, തകക, ഗവി ഇവരും സ്ഥിരതയുള്ളവരാണ്.
കാശ്യപോ നാരദശ്ചൈവ പര്വതോ ഽരുന്ധതീ തഥാ
കശ്യപൻ, നാരദൻ, പർവതൻ, അരുന്ധതി ഇവരും ഉണ്ട്.
നാരദസ്തു വസിഷ്ഠായാരുന്ധതീ പ്രത്യപാദയത്
നാരദൻ അരുന്ധതിയെ വസിഷ്ഠനു നൽകി.
പുരാ ദേവാസുരേ തസ്മിന്സംഗ്രാമേ താരകാമയേ
പണ്ടെ, ദേവാസുര സമരമായ താരകാമയ യുദ്ധത്തിൽ,
വസിഷ്ഠസ്തപസാ ധീമാഞ്ജീവയാമാസ വൈ പ്രജാഃ
വസിഷ്ഠൻ, ധീരനും തപസ്സുകാരനുമായവൻ, തൻറെ തപസ്സിലൂടെ ജീവികളെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.
താസ്തേന ജീവയാമാസ കാരുണ്യാദൌഷധേന സഃ
അവൻ കരുണയാൽ ഔഷധം ഉപയോഗിച്ച് അവരെ ജീവിപ്പിച്ചു.
സ്വാങ്ഗജ ജനയച്ഛക്തിരദൃശ്യന്ത്യാം പരാശരമ്
തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു, അദൃശ്യയായവളിൽ നിന്ന് ശക്തി പാരാശരനു ജനിച്ചു.
ദ്വൈപായനാദരണ്യാം വൈ ശുകോ ജജ്ഞേ ഗുണാന്വിതഃ
ദ്വൈപായനനും അരണ്യയും ചേർന്ന് ഗുണസമ്പന്നനായ ശുകൻ ജനിച്ചു.
ഭൂരിശ്രവാഃ പ്രഭുഃ ശംഭുഃ കൃഷ്ണോ ഗൌരശ്ച പഞ്ചമഃ
ഭൂരിശ്രവാസ് എന്ന മഹാശക്തനായവനും, ശംഭുവും, കൃഷ്ണനും, അഞ്ചാമനായി ഗൌരനും.
ജനനീ ബ്രഹ്മദത്തസ്യ പത്നീ സാ ത്വണുഹസ്യ ച
അവൾ ബ്രഹ്മദത്തന്റെ അമ്മയും, ത്വണുവിന്റെ ഭാര്യയുമാണ്.
ഊഷ്മാദാ ദാരികാശ്ചൈവ നീലാശ്ചൈവ പരാശരാഃ
ഊഷ്മയിൽ നിന്ന് ദാരികമാർക്കും, നീലന്മാർക്കും, പരാശരരുടെ വംശജർക്കും ജനനം ലഭിച്ചു.
അത ഊര്ദ്ധ്വ നിബോധ ത്വമിന്ദ്രപ്രമതി സംഭവമ്
ഇനി, ഇന്ദ്രപ്രമതിയുടെ ഉത്ഭവം കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കു.
കുണീതി യഃ സമാഖ്യാത ഇന്ദ്രപ്രമതിരുച്യതേ
കുണിതി എന്നറിയപ്പെടുന്നവനാണ് ഇന്ദ്രപ്രമതി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഉപമന്യുഃ സുതസ്തസ്യ യസ്യേമേ ഹ്യൌപമന്യവഃ
അവനു ഉപമന്യു എന്നൊരു മകനുണ്ട്; അവനിൽ നിന്ന് ഉപമന്യു വംശം ആരംഭിച്ചു.