ശ്യാമത്വഗ്രസനാശുണ്ഡാ നാഗാഃ പീനായതാ നനാഃ
കറുത്ത തൊലിയും വലിയ വായും കനത്തും വീതിയുള്ള തുമ്പും ഉള്ള ആനകൾ.
ഭാര്യാ ചൈവാങ്ഗനാ തസ്യ നീലവല്ലക്ഷണൌ സുതൌ
അവന്റെ ഭാര്യ ഒരു സ്ത്രീയാണ്, അവർക്കു രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ട്, ഇരുവരും നീല നിറം കൊണ്ടാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
നീചൈര്ബദ്ധാഃ കുലേ തസ്യ ജായന്തേ നിബിഡാ ഗജാഃ
അവന്റെ കുടുംബത്തിൽ ആനകൾ കൂട്ടത്തോടെ ചേർന്ന് ജനിക്കുന്നു.
തസ്യ പ്രഹാരീ സംപാതിഃ പൃഥുശ്ചേതി സുതാസ്ത്രയഃ
അവന്റെ മൂന്നു പുത്രന്മാർ പ്രഹാരി, സമ്പാതി, പൃഥു എന്നിങ്ങനെയാണ്.
ജായന്തേ മൃദുസംഭോഗാ വംശേ തസ്യ മതങ്ഗജാഃ
അവന്റെ വംശത്തിൽ സൗമ്യമായ ബന്ധങ്ങളുള്ള ആനകൾ ജനിക്കുന്നു.
സുതൌ ജാതൌ തയോശ്ചാപി പ്രമാഥിപുരുഷൌ സ്മൃതൌ
അവർക്കു രണ്ടുപുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, ഇരുവരും ശക്തരായവരായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സുദര്ശനാഃ സുവര്ഷ്മാണഃ പദ്മാഭാഃ പരിമണ്ഡലാഃ
അവർ സുന്ദരരും നല്ല രൂപവും താമരപോലെയുള്ള ഭാവവും പൂർണ്ണമായ വൃത്താകൃതിയുമുള്ളവരാണ്.
ജജ്ഞേ ചാന്ദ്രമസഃ സാമ്നഃ കുമുദഃ കുമുദദ്യുതിഃ
ചന്ദ്രന്റെ സാമനിൽ നിന്ന് കുമുദം എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു, കുമുദപൂവിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ് അവൻ.
ശൈലജീമൂതസംകാശാന്സുബുദ്ധാന്ബലിനോ വരാന്
അവർ പർവതങ്ങളെയും മേഘങ്ങളെയും പോലെ ഭംഗിയുള്ളവരും വലിയ ജ്ഞാനവും ശക്തിയും ഉള്ളവരുമാണ്.
ഏതാന്ദേവാസുരേ യുദ്ധേ ജയാര്ഥം ജഗൃഹുഃ സുരാഃ
ദേവാസുരയുദ്ധത്തിൽ ജയത്തിനായി ദേവന്മാർ ഇവരെ സ്വീകരിച്ചു.
ഏതേഷാം ചാന്വയേ ജാതാന്വിനീതാംസ്ത്രിദശാ ദദുഃ
അവരുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച നല്ല പരിശീലനം ലഭിച്ചവരെ ദേവന്മാർ മുപ്പത്തിമൂന്നു ദേവന്മാർക്കു നൽകി.
ദ്വിരദോ രദനദ്വാഭ്യാം ഹസ്തീ ഹസ്താത്കരാത്കരീ
രണ്ടു ദന്തങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ആനയെ ദ്വിരദം എന്നും, കൈപോലെയുള്ള തുമ്പ് കൊണ്ടു ഹസ്തി എന്നും, അതേ കാരണം കൊണ്ടു കരാത്കരി എന്നും വിളിക്കുന്നു.
കുഞ്ജരഃ കുഞ്ജചാരിത്വാന്നാഗോ നഗമ്യമസ്യ യത്
കുഞ്ഞപോലെ പെരുമാറുന്നതിനാൽ കുഞ്ഞരൻ എന്നും, പർവതങ്ങളിൽ ജീവിക്കാൻ യോഗ്യമായതിനാൽ നാഗം എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
സാമജഃ സാമജാതത്വാദിതി നിര്വചനക്രമഃ
സാമത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതിനാൽ സാമജൻ എന്നും, ഇതാണ് പേരുകളുടെ ക്രമം.
ബലസ്യാനവബോധോ യോ യാ ചൈഷാം ഗൂഢമുഷ്കതാ
അവരുടെ ശക്തി മുഴുവൻ അറിയപ്പെടുന്നില്ല, അവർക്കു മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന വൃക്കകളും ഉണ്ട്.
ദേവദാനഗന്ധര്വപിശാചോരഗരക്ഷസാമ്
ദേവന്മാരുടെയും ദാനവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും പിശാചുകളുടെയും പാമ്പുകളുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും
സംഭൂതിശ്ച പ്രസൂതിശ്ച നാമനിര്വചനം തഥാ
അവരുടെ ഉത്ഭവവും ജനനവും പേരുകളുടെ വ്യാഖ്യാനവും ഇതുപോലെ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കൌശിക്യാ ഹ്യാസമുദ്രാത്തു ഗങ്ഗായശ്ച യദുത്തരമ്
ഗംഗയുടെ വടക്കുഭാഗത്ത് സമുദ്രം വരെ കൗശികി ദേശമാണ്.
ഉത്തരം ചൈവ വിധ്യസ്യ ഗങ്ഗായാ ദക്ഷിണം ച യത്
വിദ്യപർവതത്തിന്റെ വടക്കിലും ഗംഗയുടെ തെക്കിലും,
അപരേണോത്കലം ചൈവ കാവേരീഭ്യശ്ച പശ്ചിമമ്
അടുത്ത് ഉത്കളദേശത്തും, കാവേരിനദികളുടെ പടിഞ്ഞാറ്,
അപരേണതു ലൌഹിത്യമാസിംധോഃ പശ്ചിമേന തു
അടുത്ത് ലൗഹിത്യനദിയിലും, സിന്ധുനദിയുടെ പടിഞ്ഞാറ്,
ഭൂതാ വിജജ്ഞേ ഭൂതാംസ്തു രുദ്രസ്യാനുചരാനിഹ
അവിടെ ജീവികൾ ജനിച്ചു; ഇവർ എല്ലാവരും രുദ്രന്റെ അനുചരന്മാരാണ്.
ലംബകര്ണാന്പ്രലംബൌഷ്ഠാന് ലംബജിഹ്വാംസ്തനൂദരാന്
വലിയ ചെവികൾ, തൂങ്ങിയ അധരങ്ങൾ, നീണ്ട നാവുകൾ, ഒടുങ്ങിയ വയറുകൾ ഉള്ളവർ,
സകൃഷ്ണഗൌരാന്നീലാംശ്ച ശ്വേതാന്വൈ ലോഹിതാനനാന്
കറുപ്പ്, കാപ്പി, നീല, വെള്ള, ചുവന്ന മുഖം ഉള്ളവർ,
മുഞ്ജകേശാന്ത്ദൃഷ്ടരോമ്ണഃ സര്വയജ്ഞോപവീതിനഃ
മുഞ്ച풀 പോലെ മുടിയുള്ളവർ, ശരീരത്തിൽ രോമം വ്യക്തമായവർ, എല്ലാവരും യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ചവർ,
ചണ്ഡാംശ്ച വികടാംശ്ചൈവ നിര്മിതാംശ്ച ദ്വിജിഹ്വകാന്
ഭയാനകരും വിചിത്രരൂപവും ഇരട്ടനാവുള്ളവരും,
സരഃ ശ്രേഷ്ഠസമുദ്രാദ്രിനദീപുലിനസേവിനഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ തടാകങ്ങൾ, കടലുകൾ, പർവതങ്ങൾ, നദികൾ, തീരങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവർ,
ദംഷ്ട്രിണോ നഖിനശ്ചൈവ നിര്ദന്താംശ്ച വിജിഹ്വകാന്
കൊമ്പ്, നഖം ഉള്ളവർ, പല്ലില്ലാത്തവർ, രണ്ടുനാവുള്ളവർ,
ഏകപാദാന്ദ്വിപാദാംശ്ച ത്രിപാദാന്ബഹുപാദകാന്
ഒരടി, രണ്ട് അടി, മൂന്ന് അടി, പല അടി ഉള്ളവർ,
സര്വത്രഗാതപ്രതിഘാതബ്രഹ്മജ്ഞാന്കാമരൂപിണഃ
എവിടെയും സഞ്ചരിക്കുന്നവർ, ആരും തടയാനാവാത്തവർ, ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവർ, ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവർ,